Bosna-Hersek’teki iç savaş sırasında Sırpların lideri olan Radovan Karaciç, kendisini destekleyen eski Yugoslavya ve Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Miloşeviç (1941-2006) gibi, Hollanda’nın Lahey kentine bağlı Scheveningen liman kentindeki özel BM cezaevine konuldu. Karaciç (63), eski Yugoslavya için Lahey’de kurulan savaş suçları mahkemesinin 84 hücreli Scheveningen cezaevinde, 37 tutukluyla beraber kalacak. Soykırımla bağlantılı 11 suçtan yargılanacak Karaciç’in kalacağı hücre, Miloşeviç’inki gibi 5,1 metreye 3 metre boyutunda bulunuyor.
Sanıklar, temyiz işlemleriyle birlikte davaları sonuçlanıncaya kadar Scheveningen’de kalıyor. Hüküm giyenler, gönüllü ülkelerin cezaevlerine nakledilerek cezalarını farklı ülkelerde çekebiliyor. Karaciç’in destekçisi Miloşeviç, 11 Mart 2006 tarihinde, çoğu zaman satranç oynadığı hücresinde ölü bulunmuştu.
Tuvalet, duş ve çalışma masası olan hücrelerde, serbest internet kullanımı hariç, bilgisayar imkanının yanı sıra uydu kanalıyla tutukluların kendi dillerinden yayınları dinleme imkanı bulunuyor. Hücrede Flamanca, Valonca, Almanca ve Fransızca televizyon kanalları izlenebiliyor. Sanat dalları ve bilim alanında kurs imkanı da özel BM cezaevinin sunduğu olanaklar arasında yer alıyor. Spor-jimnastik salonlarında masa tenisi ve diğer spor dallarıyla ilgilenmek mümkün olabiliyor.
Avlularda, Hollanda’nın ‘’en iyi kumsalına sahip’’ Kuzey Denizi’ne nazır Scheveningen’in ‘’havasını teneffüs etmek’’ de mümkün. Kütüphane imkanı da var. Dinlenmek için küçük ok-dart oyunu, tutuklulara sağlanan rahatlıklardan biri. 24 saat doktor, hemşire, ruhbilim hekimi ve cezaevine bitişik hastane bulunuyor. Cezaevinin en ‘’ilginç’’ hususlarından biri, günün büyük bölümünde hücrelerin kapılarının açık olması. Hücre kapıları gün ortasında kısa süre BM’nin infaz memurlarının (gardiyan) nöbet değişimi saatinde kapatılıyor.
Savaş suçlusu Radovan Karadziç
Hakkındaki suçlamaların ardından 1996’dan beri halk arasında hiç görülmeyen Karaciç, Belgrad’da tutuklandığında dünya kamuoyunun önüne, uzun beyaz saçları ve uzun sakalıyla, “Doktor Dragan Dabiç” olarak çıktı.
Özellikle Boşnaklar ve tüm insanlık için bir “canavar” olarak görülen Karaciç, çok sayıda Sırp için ise hala, bağımsızlığını ilan ettikten sonra 1992-1995’te Bosna’yı yıkan savaşın “kahramanı” sayılıyor.
Eski Yugoslavya’da şimdi Karadağ topraklarında kalan Savnik bölgesinde 19 Haziran 1945’te doğan Karaciç, çocukluğunu Bosna sınırı yakınlarındaki Niksiç’te geçirdi. Küçük yaşlardan itibaren şiir, tiyatro piyesi yazan ve halk müziği besteleri yapan Karaciç’in ateşli milliyetçiliğini miras aldığı babası, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazilerle olduğu kadar Tito yandaşı komünistlerle de mücadele eden “Çetnik” hareketine katıldığı için hapsedilmişti.
Saraybosna’da 1960’lı yıllarda psikiyatr olarak çalışan Karaciç, siyasi kariyerine, akıl hocası olan ve 2006’da davası sona ermeden Lahey’deki cezaevi hücresinde ölen Yugoslavya’nın güçlü ismi Slobodan Miloşeviç ile birlikte 1990’lı yıllarda başlamış ve 1990’da Bosna-Hersek’te Sırbistan Demokrat Partisi’nin kurucu üyeleri arasında yer almıştı.
Berlin Duvarı’nın yıkılmasından sonra eski komünist Avrupa’da esmeye başlayan değişim rüzgarları Yugoslavya’ya da ulaştı ve 1991’de Yugoslavya’yı oluşturan 6 cumhuriyet bağımsızlıklarını ilan etti.
Tıpkı Slobodan Miloşeviç gibi Karaciç de, Bosna ve Hırvatistan’daki Sırpların yaşadığı toprakları Sırbistan’a bağlamak istedi. Bosna’da Sırplar nüfusun yaklaşık yüzde 44’ünü temsil ediyordu. Karaciç, Mladiç ile beraber, Bosna’yı “Sırp olmayan unsurlardan korkunç katliamlarla temizledi”. 1992 ile 1995 arasında Bosna Savaşı’nda 100 bin kişi öldü, 2,2 milyon kişi evlerinden oldu.
Dayton anlaşmalarıyla Karadiç, BM tarafından bağımsız devlet olarak tanınan Bosna’daki Sırp cumhuriyetinin başkanlık konseyinin üç üyesinden biri oldu. Karaciç aynı yıl Bosna Sırp Cumhuriyeti’nin tek başkanı oldu ve 1996 yılına kadar silahlı kuvvetler başkomutanı ve devlet başkanı olarak görevlerini sürdürdü.
Karaciç’in hayatı, savaşın 1995 sonunda bitmesiyle değişti. Bosna Savaşı’nın bitmesinden sonra uluslararası savaş suçları mahkemesi Bosnalı Müslümanlar ve Hırvatlara karşı savaş suçu işleyen Karaciç’i resmen suçladı.
MİLLİGAZETE 31 TEMMUZ 2008






