Türkiye'de vergiler 12 yılda yüzde 67 arttı. Dolaylı vergilerin payı yüzde 72.3'e çıktı. Vergi yükü yoksulun aleyhine artarken kayıt dışı ekonomi milli gelirin yüzde 70'ine ulaştı. Rapora göre, kişisel ve kurumsal servet artmasına karşın servet üzerinde kapsamlı bir vergileme yapılamayınca, beyan üzerinden alınan vergiler yüzde 10 civarında kaldı.
Vergi yükü son 12 yılda yüzde 67 artan Türkiye'de dolaylı vergilerin payı da yüzde 72.3'e çıktı. Maliye denetmenlerine göre, vergi yükü düşük gelir grupları aleyhine artarken kayıt dışı ekonomi milli gelirin yüzde 70'ine ulaştı, vergi denetimleri ise yüzde 2'de kaldı. Vergi Denetmenleri Derneği'nce hazırlanan "Kamu Giderlerinin Finansmanı, Kayıt Dışı Ekonomi ve Vergi Denetimi" raporuna göre, son dört yıldır ekonomide yaşanan büyüme, enflasyondaki düşüşe karşın dolaylı vergilerin gelirler içindeki payının hızla arttığına dikkat çekildi. Son 12 yılda kişisel ve kurumsal servetin artmasına karşın servet üzerinde kapsamlı bir vergileme yapılmadığı bildirildi. Beyan üzerinden alınan vergilerin yüzde 10 civarında seyrettiği belirtilerek gelir dağılımı adaletsizliğinin "had safhada" olduğu ifade edildi. Raporda, "Tüketim üzerinden yüksek oranlı vergileme yapıldığından fakirleşme geniş halk yığınlarını tehdit ediyor" denildi. Mükelleflerin sadece yüzde 2'sinin incelenebildiği vurgulanarak Türkiye'de vergi denetiminin yapılmadığı belirtildi. Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirine oranı OECD ülkelerinde ortalama yüzde 30 olarak saptanırken Türkiye'de ise bu oran yüzde 72.3'ü geçiyor. Türkiye'den sonra yüzde 30.2'lik oranla Finlandiya ve Avustralya en çok dolaylı vergi alan ülkeler arasında yer alıyor. Dolaylı vergilerin en düşük olduğu ülkeler arasında başı yüzde 17.6 ile ABD çekiyor.
Kayıt dışı ekonominin milli gelir içindeki payı Fransa, Almanya, İngiltere, Norveç, Japonya ve İsviçre'de yüzde 0-10 arasında değişirken Türkiye'de ise bu oranın yüzde 70'i aştığına dikkat çekildi. ABD'de her 100 mükelleften 97'sinin vergisini eksiksiz beyan ettiğinin altı çizildi.
Kayıt dışı ekonomi ile dolaylı vergiler arasında aynı yönlü bir ilişki olduğu kaydedilerek şu saptamalara yer verildi: "Kayıt dışı ekonomi oranı artan bir ülkede oluşan gelir açığı, dolaylı vergiler artırılmak suretiyle dengelenmeye çalışılıyor. Bu da vergide adalet ve eşitlik prensiplerini zedeliyor. Bu konu, tedbir alınmaması durumunda sosyal barışı tehdit eden bir durumdur."
CUMHURİYET -12 NİSAN 2007 PERŞEMBE
