Dünya ticaretinde dengeler değişecek

ABD, küresel ticareti canlardırmak için harakete geçti. Başkan George W. Bush yönetimi, Dünya Ticaret Örgütü (WTO) bünyesindeki ülkelere, tüm sanayi ürünleri ve tüketim malları üzerindeki gümrük tarifelerinin 2015 yılına kadar aşamalı olarak kaldırması çağrısında bulundu. ABD, imalat ürünlerini kapsayan gümrük tarifelerinin kaldırılmasını isteyen bir önerge hazırladı. ABD Ticaret Temsilcisi Robert Zoellick, dün basına yaptığı açıklamada, önergeyle Doha ticaret roundu sonrasında sekteye uğrayan ticaret görüşmelerine yeniden hız vermeyi amaçladıklarını söyledi. Zoellick ve ABD Ticaret Bakanı Donald Evans tarafından açıklanan önerge, ABD'nin 50 yıllık ticaret bariyerlerini yıkma hayalinin hayata geçirilmesi için büyük bir adım olarak değrelendiriliyor. Plan, gelişmekte olan ülkelerin uyguladığı tarifelerin daha yüksek olması nedeniyle, ABD ve diğer sanayileşmiş ülkelerden daha hızlı bir şekilde aşağı çekilmesini öngörüyor. Plana göre, tarım dışındaki ürünlerdeki yüksek tarifelerin hızla indirilmesi ve 2010 yılında WTO ülkelerinin hiçbirinde tarifelerin yüzde 8'in üzerinde olmaması öneriliyor. Daha sonra ise tüm tarifelerin 2015 yılına kadar aşamalı olarak yüzde 0'a indirilmesi öngörülüyor. Önergede, şu an yüzde 5'in altında olan tarfilerin ise, 2010 yılına kadar tamamen kaldırılması çağrısı yapılıyor. Bu çağrıya paralel olarak kimya, kağıt, ağaç ürünleri ve inşaat malzemeleri gibi birçok sanayi sektöründeki tarifilerin elimine edilmesi konusunda hızlı davranılması çağrısı yapılıyor. Gelişmekte olanlarda kesinti fazla ABD'nin hazırladığı önergeye göre, gelişmekte olan ülkeler, ortalama tarifelerinin gelişmiş ekonomilerden daha fazla olması nedeniyle, daha büyük oranda kısıntıya gidecek. Örneğin, sanayi makineleri için ABD'de uygulanan tarife yüzde 1.2, Avrupa Birliği'nda yüzde 1.8 iken, bu oran Arjantin'de yüzde 35 ve Hindistan'da yüzde 36'ya kadar tırmanıyor. ABD'nin planına göre, kendisi ve AB söz konusu tarifide 2010 yılına kadar yalnızca ufak çaplı bir kesinti yapacaken, diğer ülkelerin aynı tarihe kadar tarifelerini yüzde 6.5 dolayına çekmesi gerekiyor. ABD, gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya bulunduğu bu durumu, kendi yüksek tarilerini keserek telafi etmeyi planlıyor. Örneğin, giyim ürünlerine uygulanan ortalama yüzde 17.5'lik tarifenin 2010 yılına kadar yüzde 5.5'e indirilmesi düşünülüyor. ABD ayrıca, gelişmekte olan ülkeleri, tarifelerde meydana gelecek kısıntıların kendilerine avantaj sağlayacağına ikna etmeye çalışıyor. Amerikan Ulusal Dış Ticaret Konseyi tarafından yapılan bir araştırmaya göre, gelişmekte olan ülkeler tarifelere her yıl 80 milyar dolar veriyor ve bu rakam birbirleriyle yaptıkları ticaretten yüzde 70 daha fazla. WTO, Doha görüşmeleri için kaygılı Dünya Ticaret Örgütü (WTO), 2004 yılının aralık ayında sona erecek olan Doha ticaret roundunda yetiril gelişme sağlanamadığı konusunda uyarıda bulundu. WTO Genel Sekreteri Supachi Panitchpakdi, Dohe tcaret görüşmelerindeki yavaş ilerlemenin başarılı bir başarılı bir sonuç elde edilmesi ihtimalini riske attığını belirtti. Panitchpakdi, özellikle tarım ürünleriyle ilgili görüşmelerdeki gelişmelerin kaygı verici olduğuna dikkat çekti. Üyelerin, devlet yardımlarının azaltılması ve tarifelerin indirilmesini kapsayan temel çerçeveyi, mart ayına kadar onaylaması gerektiğini belirten Genel Sekreter, ancak AB'nin masaya somut öneriler getirmeyerek anlaşma yolunu tıkadağını ifade etti. DÜNYA - 27.11.2002