Ülkedeki geçici yönetimin başındaki isim Başbakan Otunbayeva, güvenlik güçlerinin kontrolü sağladığını açıkladı. Sınırdaysa insanlık dramı yaşanıyor. Etnik çatışmalarda, 180 kişinin öldüğü, 2 binden fazla kişinin yaralandığı Kırgızistan’da sular duruluyor. Ölenler için yas ilan edilen ülkede, geçici yönetimin Başkanı Roza Otunbayeva, Oş ve Calalabad kentlerinde güvenlik güçlerinin kontrolü sağladığını açıkladı.
Çatışmalardan kaçan yaklaşık 100 bin kişinin sığındığı Özbekistan sınırında ise insanlık dramı yaşanıyor.
Kırgızistan’da geçici yönetimin başındaki isim Başbakan Roza Otunbayeva, Oş ve Calalabad kentlerinde, güvenlik güçlerinin kontrolü ele geçirdiğini ve durumun normale dönmekte olduğunu açıkladı.
Bişkek’te halka seslendiği konuşmasında, "Ölü sayısının resmi rakamlardan daha fazla olduğuna inanıyorum" diyen Otunbayeva, suçluların mutlaka cezalandırılacağını kaydetti.
Ülkenin kuzeyinde yaşyanlara çağrıda bulunarak paniğe kapılmamalarını isteyen Otunbayeva, Moskova’nın daha önce reddetiği askeri destek taleplerini Rusya Devlet Başkanı Dimitriy Medvedev’e bir kez daha ilettiğini de söyledi.
Hükümetten yapılan yazılı açıklamada da Oş ve Calalabad kentlerinde silah seslerinin kesildiği ve kent merkezlerindeki barikatların kaldırılmaya başlandığı duyuruldu.
Öte yandan insani yardımlar ülkeye ulaşmaya başladı. Özbekistan sınırında ise insanlık dramı yaşanıyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne göre, yaklaşık 200 bin kişi Kırgızistan’daki şiddetten kaçtı. Bunlardan 80 binini kabul eden Özbekistan Hükümeti, mülteci akışının yoğunluğu karşısında sınırını kapattı. Ancak çoğu kadın ve çocuk binlerce kişinin sınırdaki bekleyişi sürüyor.
Birleşmiş Milletler, bölgeye insani yardım ulaştırılabilmesi için güvenlik koridoru oluşturulmasını istedi.
Kırgızistan'da neler oluyor?
İki etnik grup arasında toprak anlaşmazlığı var. Benzer bir çatışmada 1990'da yaşanmış, yüzlerce kişi hayatını kaybetmişti. Daha bir yılı dolmadan çatışmalardan yeni kurtulan, yönetimi halk ayaklanmasıyla devrilen Kırgızistan'da yeni bir ayakanmanın bir iç çatışmanın çıkması tüm dünyanın gözlerinin bu bölgeye çevirdi. Şu ana kadar yaşanan etnik çatışmada yüzlerce insan öldü. Binlercesi de yaralandı.
Genellikle zarar görenler Özbek vatandaşlar. Özbekler canlarını kurtarmak için sınırdan Özbekistan'a kaçmaya çalışıyor. Yeni yönetim ise çaresiz bir durumda. Önce Rusya'dan yardım istendi ancak beklenen yardım alınamayınca ülkede seferberlik hali ilan edildi ve tüm erkekler silah altına alındı.
Kırgızlar nüfusun yüzde 70'ini oluşturuyor. Özbekler ise yüzde 30'unu oluşturuyor.
Özbekler ağırlıklı olarak güneyde Fergana Vadisi'nde yaşıyor. İki etnik grup arasında toprak anlaşmazlığı var. Benzer bir çatışmada 1990'da yaşanmış, yüzlerce kişi hayatını kaybetmişti.
Yerel kaynaklara göre Kırgız ve Özbek kökenli rakip çeteler arasındaki anlaşmazlık geçen Perşembe günü akşam saatlerinden itibaren silahlı çatışmaya dönüştü. Kırgızistan'da görev yapan İnsan Hakları İzleme Örgütü'nden Andrea Berg, bu gerginlikleri ülkedeki siyasi sorunların Nisan ayından bu yana çözülmemiş olmasıyla da ilişkilendiriyor.
Times gazetesinden Tony Halpin aslında bölgede olup bitenler hakkında en iyi yorumu yapıyor: Ona göre, Özbekler Oş kentinde nüfusun yüzde 40'ını, komşu Celalabat bölgesinde de yarısını oluşturuyor. Özbekler, çoğunlukla yeni geçici yönetimi desteklerken, Kırgızlar Belarus'a sürgüne gitmeden önce destek bulmak için Oş'a kaçan eski Cumhurbaşkanı Kırmanbek Bakiyev'e sadık kaldı. Oş'un da içinde bulunduğu verimli Fergana Vadisi, geçmişte tek bir derebeyine aitti. Vadi, birbirine rakip etnik grupları güvenlikleri için Moskova'ya bağımlı kılma siyaseti çerçevesinde, Joseph Stalin tarafından Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan arasında bölündü. Bu çok yoksul ülkede Kırgızlar, Özbeklerin görece müreffeh durumuna kızgın. Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya, her ikisinin de askeri üslerine ev sahipliği yapan tek ülke olan Kırgızistan'da nüfuz mücadelesi veriyor. Çin de Kırgızistan'la uzun bir sınıra sahip.
TRT / DÜNYA BÜLTENİ /16 HAZİRAN 2010
