4 Kasım’daki başkanlık seçimlerinde büyük bir zafer elde ederek ABD’nin yeni başkanı seçilen Barack Obama’yı içerde ve dışarda oldukça ağır politika dosyaları bekliyor. Obama ABD Başkanı George Bush’un 8 yıllık döneminin sonunda ciddi bir mali kriz, Irak ve Afganistan savaşlarını ve Pakistan’la olası bir çatışmayı miras alacak.
Önce mali krize odaklanması beklenen Obama’nın sürdürülen iki savaş nedeniyle darbe yiyen ülke ekonomisini ayağa kaldırmada zorlanması kaçınılmaz. ABD halkının ve dünyanın yüksek beklentiler içinde olduğu Obama’yı başkanlığı döneminde bir dizi zorlayıcı dış politika konusu bekliyor.
Çok taraflılık - Bu seçimler ABD seçmeninin dış politikada da değişim istediğine işaret ediyor. Obama “ABD’nin düşmanlarıyla da konuşulması gerektiği” yönündeki açıklamalarıyla Bush’un tek taraflı ve dilediğini yapan “süper güç” yaklaşımını sürdürmeyeceğinin sinyalini verdi. Obama döneminde çok taraflı ve çok kutuplu bir dünyaya doğru gidilmesinden söz edilse de iki savaş yürüten bir ülkenin başkanı olarak Obama’nın bunu nasıl dengeleyeceği merak konusu. Obama bugüne kadarki açıklamalarında düşmanlarıyla konuşmaktan yana olduğunu ancak “pasifist” olmadığını belirterek askeri çözümleri hiçbir zaman dışlamadı.
Irak - Seçimler sırasında Irak’taki savaşı bitirme sözü veren Obama bunu “sorumlu” bir biçimde yapacağını açıkladı. Bununla Irak’ın kendi askeri kuvvetlerini güçlendirmesine zaman verilmesi ve ABD askerlerinin aşamalı olarak 16 ay içinde geri çekilmesi hedefleniyor. Irak savaşının bitirilmesi Obama için büyük siyasi bir zafer olma özelliğine sahip. Ancak Irak’la ABD’nin ülkedeki varlığına yönelik Kuvvetler Statüsü Anlaşması’ndan (SOFA) doğabilecek sıkıntıların yanı sıra İran’ın bölgedeki nüfuzunun ve ülkedeki El Kaide etkisinin de göz önüne alınması gerekecek.
Afganistan - Afganistan savaşı Obama’nın başkanlığının başarısını belirleyecek kadar önemli. Irak savaşına şiddetle karşı çıkan Obama, Afganistan’da ise ABD’nin başarılı olması gerektiğini savunuyor. Bunun için Afganistan’a ek asker göndereceği sözünü verirken uluslararası güçlerin de arttırılması çabası içine girebilir. Son dönemde ABD yönetimi tarafından da gündeme getirilen Taliban’la “masaya oturma” seçeneğini gerçekleştirebilir.
Pakistan - İstikrarsızlaşan Pakistan, ABD için ciddi sorun olma yolunda. Obama “Terörle Savaş” politikasını bu ülkede de yürütmekten kaçınmayacağının sinyalini verdi. “ABD’yi doğrudan tehdit eden teröristleri yakalamak için askeri güç kullanmakta terreddüt etmeyeceğini” söyleyen Obama, Pakistan’ın El-Kaide üyelerinin yakalanması için adım atmaması durumunda ülke sınırları içinde operasyonlar yapabileceklerini söylemişti. El-Kaide lideri Usame bin Ladin’i yakalama ve öldürme sözü veren Obama’nın başkanlığı sırasında bu ülkeyle çatışma olasılığı az değil.
İran - Dış politikadaki acil listesinde olan İran’ın nükleer silah edinme çabalarına yönelik tutumu uluslararası bir kriz ortamını tetikleyebilir. Bundan rahatsız olan İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine olası bir saldırısı İran’la üst düzey konuşmalara açık olduğu mesajını veren Obama’yı zor durumda bırakacak. Öte yandan İran’ı nükleer hedeflerinden caydırmak için müzakereleri yürüten AB, Obama’nın İran’la “önkoşulsuz görüşme” tutumunun bugüne kadar elde edilen kazanımları yok edebileceği endişesini taşıyabilir.
Rusya - Gürcistan’la yaşanan savaşın ardından gerilen Rusya-ABD ilişkilerinin geleceği Obama döneminde şekillenecek. İran ve Darfur’daki sorunlara yönelik Rusya’nın desteğine ihtiyaç duyacak olan Obama’nın Gürcistan ve Ukrayna’nın NATO üyeliğinin gerçekleştirilmesinde ne kadar hızlı davranacağı merak konusu. Rusya ile başka önemli sorun yaratacak konu ise Polonya ve Çek Cumhuriyeti’ne yerleştirilmesi düşünülen füze savunma sistemi olacak.
CUMHURİYET - 7 KASIM 2008 CUMA
