Çare başkanlık sistemi

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in milletten kopukluğu ve devlet adamlığı sorumluluğu ile bağdaşmadığı belirtilen tavırları, “Cumhur’un Başkanı olan Sezer, ‘Cumhur’u, yani milleti ne kadar temsil ediyor?” sorusunu ve Başkanlık Sistemi tartışmalarını gündeme getirdi. Çünkü Başkanlık Sistemi’nde, Cumhurbaşkanı’nı direkt halkın kendisi seçiyor. PROF. KAMALAK’IN GÖRÜŞLERİ Saadet Partisi’nin hukukçu kurmaylarından Anayasa Profesörü Mustafa Kamalak, Fazilet Partisi’nin Anayasa değişiklik teklifindeki önerisini hatırlatarak, “Biz o dönemde, Cumhurbaşkanı’nın doğrudan doğruya halk tarafından seçilmesine teklif etmiştik. Rejimin adını doğru koymak lâzım. Türkiye demokrasi ile yönetiliyorsa, Atatürk’ün ifade ettiği gibi hâkimiyetin sahibi, kayıtsız şartsız millet ise, Cumhurbaşkanı’nın direkt olarak halk tarafından seçilmesine kimse karşı çıkmamalıdır. Başta Cumhurbaşkanımız bu teklifi desteklemelidir. YEDİ YILLIK SÜRE BEŞ YILA Kamalak, Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı makamının, 12 Eylül anlayışından dolayı, adeta milletten kopuk bir saltanat havası içinde değerlendirildiğini belirtti ve şöyle devam etti: “Sayın Cumhurbaşkanı Sezer, kendi yetkilerinin fazla olduğunu ve kısıtlanması gerektiğini açıkça ifade etmişti. Bu, tavırlarla da ortaya konulması gereken bir anlayıştır. Anayasa Hukukçusu olarak, Cumhurbaşkanı’nın millet tarafından seçilmesinin demokratikleşme açısından çok uygun olacağını düşünüyorum. Bunun yolu da oldukça kolaydır. Önümüzdeki dönem için Anayasa’ya bir geçici madde ekler ve önümüzdeki Mayıs ayında yapılacak olan Mahalli idareler seçimleri ile Cumhurbaşkanlığı seçimini birleştirirsiniz. 101. maddede de “Cumhurbaşkanı beş yıllık bir süre için halk tarafından seçilir” hükmüne yer verirsiniz. Bu kadar basit. Demokrasiye daha dün geçmiş Rusya’da Cumhurbaşkanı’nı halk seçmiyor mu? Yavru Vatan Kıbrıs’ta Cumhurbaşkanlığı için halk oylamasına gidilmiyor mu? Fransa’da Başkanlık seçimleri yapılmıyor mu? Bu çağdaş normu Türkiye içinde uygularsınız. Bunu hemen, bu dönemde yapmanın da hiçbir mahzuru yoktur” MİLLİ İRADE Kamalak, Cumhurbaşkanı’nın beş yıllık bir süre için doğrudan doğruya halk tarafından seçilmesine karşı çıkmanın menfi bir tutum olacağını belirterek, “Sayın Cumhurbaşkanı, millet desteğine sahip olduğuna gerçekten inanıyorsa, böyle bir düzenlemeye karşı çıkmayacaktır” diye konuştu. SEZER’İ SEÇEN MİLLİ İRADE NEREDE? Seçim tekniğinin milli iradeyi yansıtmaktan uzak olduğunu da vurgulayan Kamalak, “Sayın Sezer’i seçen Meclis şimdi nerede, yok... Meclis’in büyük bölümü yenilenmiş. Bu durumda, Sayın Cumhurbaşkanı’nın ardında milli irade bulunup bulunmadığı, hukuken değilse de halk katmanlarında tartışmalı hale gelebilir” dedi. HALK SEÇSEYDİ KAÇI CUMHURBAŞKANI OLURDU? Halkın Cumhurbaşkanlığı seçiminde söz sahibi olması halinde pek çok şeyin değişeceğini anlatan Mustafa Kamalak, “Şu an onuncu Cumhurbaşkanı görevde. Acaba halk seçmiş olabilseydi, bu on Cumhurbaşkanı’ndan kaçı bu göreve gelebilirdi?” diye konuştu. 5 YILLIĞINA HALK TARAFINDAN SEÇİLİYORLAR Dünyada “tam” ve “yarı” olmak üzere iki ayrı Başkanlık sistemi bulunuyor. Türkiye’nin de üyesi olmaya çalıştığı Avrupa Birliği ülkelerinden sadece Fransa’da oturmuş anlamda “Yarı Başkanlık sistemi” var. AB ülkelerinden Polonya ve Romanya da yeni yeni “Yarı Başkanlık” sistemini oturtmaya çalışıyorlar. Siyaset bilimci Prof. Dr.Doğu Ergil, Fransa’daki “Yarı Başkanlık sistemi” uygulamasını Vakit’e anlatırken, “Bizdeki parlamenter sistemde birinci adam Başbakan olması esası var. Yarı Başkanlık sisteminde ise Cumhurbaşkanı ile Başbakan ve parlamento yetkileri paylaşıyorlar” dedi. Ergil, şunları kaydetti: “Yarı Başkanlık sisteminde, Cumhurbaşkanı’nı halk seçiyor. Yarı Başkanlık Sistemi’nde, parlamenter sistemde olduğu gibi sadece Meclis’in seçtiği kişi Başkan olamaz. Başkanlık sisteminde, Cumhurbaşkanı’nın yetkileri artırılmıştır. Halkın seçtiği Cumhurbaşkanı, halkın iradesini yansıtıyor. Cumhurbaşkanı’nın icrai yetkileri bulunuyor. Bu yetkileri, Başbakan’la paylaşıyor.” FRANSA’DA 7’DEN 5 YILA İNDİ Yarı Başkanlık sisteminin Fransa’da “çok sağlıklı işlediğini” anlatan Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Yavuz Sabuncu, “Bu, demokrasilerde denenmiş ve iyi sonuçlar alınmış bir modeldir” dedi. Prof. Sabuncu, Fransa’da Cumhurbaşkanı’nın görev süresinin 2000 yılındaki Anayasa değişikliği ile 7 yıldan 5 yıla indiğini de hatırlatı. VAKİT 27.11.2002