Ortadoğu'daki savaşlardan önce ülkesindeki büyük şirketlerle savaş sonrası izleyecekleri planları oluşturan ABD hükümetinde görev yapan bazı kilit isimler, savaş öncesinde petrol odaklı şirketlerde önemli görevler üstleniyorlardı.
Hassas dengelerin bozulduğu Ortadoğu'da, ABD'nın değişen dünya düzenini kendi tekelinde tutmak için silahlı mücadeleyi seçmesinin arkasından yapılan eleştirilere her gün bir yenisi ekleniyor. Birleşmiş Milletler Gelişme Programı danışmanlarından Colombia Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Jeffrey D. Sachs'ın ; " Bush yönetiminin ikiyüzlü politikasıyla, Ortadoğu'daki hâkimiyetini artırarak petrol kaynaklarına ve boru hatlarına sahip olmak istediğini, gizli politikalarında ve kamu önünde sergilediği davranışlarla açıkça ortaya koymasını " konu ettiği bir makale yayımlaması Irak savaşı üzerine yapılan tartışmaları alevlendirdi.
ABD'nin dünyadaki petrol rezervlerinin yüzde 11'ine sahip olmanın ve uzun vadede Akdeniz, Hazar ve Hint Okyanusu dahilindeki boru hatlarını kontrol edebilecek gücü elde etmenin, Amerika'nın uzun dönemli birincil hedefleri arasında yer aldığını makalesinde ifade eden Sachs, " Saddam'ın kitle imha silahlarına sahip olduğu gerekçesiyle dünyayı ayağa kaldıran Amerika, böylelikle Irak petrollerine sahip olma düşüncesine bir adım daha yaklaştı. Her ne kadar Birleşmiş Milletler ve Irak halkının direnişleri bir engel olarak göründüyse de, Amerika tehditlerini gün geçtikçe artırmaya devam ediyor '' görüşü üzerinde durdu.
ABD'NİN STRATEJİK HAMLESİ
İşte Sachs'ın makalesinden dikkat çekici bazı bölümler:
* Asya'yı 1997'de vuran finansal krizle Amerika liderleri, Asya hükümetlerini kontrolleri altına alabileceklerini düşünmüşlerdi. Görünüşte bu kontrol ve güvenirlik hissi ikiyüzlülükten başka bir şey değildi.
Son yıllarda Amerika'da yaşanan kurumsallaşmaya yönelik şirket skandalları ve Amerika'nın Irak'ta yaptıkları bu savı destekler nitelikte olduğunu bizlere gösterdi. Bu çerçevede Asyalı kapitalistlerin davranışlarını incelediğimizde olası fırsatlardan yararlanmayı başardıklarını ve ganimetlerine ganimet eklediklerini görüyoruz. Servetlerini artırmayı başaran Asyalı kapitalistler, finans piyasalarını savaşa karıştırmayarak, Amerika'dan ayrı bir strateji ortaya koyduklarını dünyaya gösterdiler.
*ABD, Ortadoğu'daki savaşlardan önce ülkesindeki büyük şirketlerle savaş sonrası izleyecekleri planları oluşturdu. Bunun için petrol rezervlerinin olduğu bölgelerdeki yakın adamlarıyla irtibata geçti. Afganistan'da geçen sene Amerika, petrol şirketi Unocal'in eski danışmanı olan Hamid Karzai 'yi geçici lider olarak tayin etti. Unocal'in diğer danışmanı ve Karzai'nin patronu Zalmay Khalilzad 'i ise, özel elçisi yaptı. Khalilzad ve Karzai'nin geçmişine baktığımızda; 1990'lı yıllarda Türkmenistan'dan başlayarak Afganistan, Pakistan ve Hint Okyanusu'ndan geçen Amerikan yapımı bir boru hattı çalışması için gayret gösterdiklerini görüyoruz. Petrol endüstrisinde önemli bir yeri olan Khalilzad, Bush hükümeti tarafından da destekleniyor.
*ABD'nin, Irak işgalinden önce Amerikan hükümeti içerisinde yer alan bazı kilit isimler, Ortadoğu'da bulunan petrolleri ele geçirme planları yapan dev petrol şirketlerinde önemli roller üstleniyordu. Amerika Dışişleri Bakanı Condeleezza Rice , zamanında Chevron-Texaco'nun yöneticisiydi. Hatta bir dönem kendi adını taşıyan bir petrol tankeri bile vardı. Eski Ticaret Bakanı Don Evans 'a baktığımızda ise bir petrol şirketinin Ceo'su olduğunu görüyoruz. Başkan Yardımcısı Richard Cheney 'nin dünyanın en büyük petrol şirketlerinden Halliburton'da başkan olarak çalıştığı biliniyor. Bugünlerde Halliburton'un, Irak'ı yeniden yapılandırma projelerinde yer alması ile gündemde.
SADDAM'A DESTEK VERİLDİ
Pentagon'a gelmeden önce de önemli bir anahtar rol üstlenen Donald Rumsfeld , 1983- 84 yıllarında Bağdat'ı Devlet Bakanı George Shultz 'un talimatıyla ziyaret ederek, Irak'tan başlayıp Ürdün üzerinden Arap Körfezi'ne kadar geçen petrol boru hattı projesini gerçekleştirmek ve Saddam 'a destek vermek gizli görevleri içindeydi. Bechtel Şirketi tarafından gerçekleştirilmek istenen bu projeye zaman içinde bir petrokimya endüstrisi yatırımı eklenerek, 600 milyon dolar civarında harcama yapıldı. Şeffaflığın ve rekabetçi anlayışın savunucularının yaptıklarına baktığımızda, savunduklarının neresinde kaldıkları koca bir soru işareti.
* Amerika'yla yakın ilişkileri olan İngiltere ise, bu gelişmeleri görmezlikten gelerek Amerika'nın savaş naralarına ticari mantık sebebiyle destek veriyor.
*Uzun vadede gözle görünür bir biçimde Amerika ve İngiltere karşıtı duyguların Irak'ta ilerleyeceği kesin. Amerika ve İngiltere sömüren ülkeler olarak uyanan bilinçle karşılaşacak ve demokrasinin Irak'ta oturması ümidiyle Irak halkı, kaynaklarını sömüren kapitalistlere karşı ciddi bir senaryo hazırlama girişimi içerisinde bulunacak.
CUMHURİYET -10 MAYIS 2007 PERŞEMBE (UĞUR KUTLUKAYA/ÖZLEM ŞENER)
ABD'nin dünyadaki petrol rezervlerinin yüzde 11'ine sahip olmanın ve uzun vadede Akdeniz, Hazar ve Hint Okyanusu dahilindeki boru hatlarını kontrol edebilecek gücü elde etmenin, Amerika'nın uzun dönemli birincil hedefleri arasında yer aldığını makalesinde ifade eden Sachs, " Saddam'ın kitle imha silahlarına sahip olduğu gerekçesiyle dünyayı ayağa kaldıran Amerika, böylelikle Irak petrollerine sahip olma düşüncesine bir adım daha yaklaştı. Her ne kadar Birleşmiş Milletler ve Irak halkının direnişleri bir engel olarak göründüyse de, Amerika tehditlerini gün geçtikçe artırmaya devam ediyor '' görüşü üzerinde durdu.
ABD'NİN STRATEJİK HAMLESİ
İşte Sachs'ın makalesinden dikkat çekici bazı bölümler:
* Asya'yı 1997'de vuran finansal krizle Amerika liderleri, Asya hükümetlerini kontrolleri altına alabileceklerini düşünmüşlerdi. Görünüşte bu kontrol ve güvenirlik hissi ikiyüzlülükten başka bir şey değildi.
Son yıllarda Amerika'da yaşanan kurumsallaşmaya yönelik şirket skandalları ve Amerika'nın Irak'ta yaptıkları bu savı destekler nitelikte olduğunu bizlere gösterdi. Bu çerçevede Asyalı kapitalistlerin davranışlarını incelediğimizde olası fırsatlardan yararlanmayı başardıklarını ve ganimetlerine ganimet eklediklerini görüyoruz. Servetlerini artırmayı başaran Asyalı kapitalistler, finans piyasalarını savaşa karıştırmayarak, Amerika'dan ayrı bir strateji ortaya koyduklarını dünyaya gösterdiler.
*ABD, Ortadoğu'daki savaşlardan önce ülkesindeki büyük şirketlerle savaş sonrası izleyecekleri planları oluşturdu. Bunun için petrol rezervlerinin olduğu bölgelerdeki yakın adamlarıyla irtibata geçti. Afganistan'da geçen sene Amerika, petrol şirketi Unocal'in eski danışmanı olan Hamid Karzai 'yi geçici lider olarak tayin etti. Unocal'in diğer danışmanı ve Karzai'nin patronu Zalmay Khalilzad 'i ise, özel elçisi yaptı. Khalilzad ve Karzai'nin geçmişine baktığımızda; 1990'lı yıllarda Türkmenistan'dan başlayarak Afganistan, Pakistan ve Hint Okyanusu'ndan geçen Amerikan yapımı bir boru hattı çalışması için gayret gösterdiklerini görüyoruz. Petrol endüstrisinde önemli bir yeri olan Khalilzad, Bush hükümeti tarafından da destekleniyor.
*ABD'nin, Irak işgalinden önce Amerikan hükümeti içerisinde yer alan bazı kilit isimler, Ortadoğu'da bulunan petrolleri ele geçirme planları yapan dev petrol şirketlerinde önemli roller üstleniyordu. Amerika Dışişleri Bakanı Condeleezza Rice , zamanında Chevron-Texaco'nun yöneticisiydi. Hatta bir dönem kendi adını taşıyan bir petrol tankeri bile vardı. Eski Ticaret Bakanı Don Evans 'a baktığımızda ise bir petrol şirketinin Ceo'su olduğunu görüyoruz. Başkan Yardımcısı Richard Cheney 'nin dünyanın en büyük petrol şirketlerinden Halliburton'da başkan olarak çalıştığı biliniyor. Bugünlerde Halliburton'un, Irak'ı yeniden yapılandırma projelerinde yer alması ile gündemde.
SADDAM'A DESTEK VERİLDİ
Pentagon'a gelmeden önce de önemli bir anahtar rol üstlenen Donald Rumsfeld , 1983- 84 yıllarında Bağdat'ı Devlet Bakanı George Shultz 'un talimatıyla ziyaret ederek, Irak'tan başlayıp Ürdün üzerinden Arap Körfezi'ne kadar geçen petrol boru hattı projesini gerçekleştirmek ve Saddam 'a destek vermek gizli görevleri içindeydi. Bechtel Şirketi tarafından gerçekleştirilmek istenen bu projeye zaman içinde bir petrokimya endüstrisi yatırımı eklenerek, 600 milyon dolar civarında harcama yapıldı. Şeffaflığın ve rekabetçi anlayışın savunucularının yaptıklarına baktığımızda, savunduklarının neresinde kaldıkları koca bir soru işareti.
* Amerika'yla yakın ilişkileri olan İngiltere ise, bu gelişmeleri görmezlikten gelerek Amerika'nın savaş naralarına ticari mantık sebebiyle destek veriyor.
*Uzun vadede gözle görünür bir biçimde Amerika ve İngiltere karşıtı duyguların Irak'ta ilerleyeceği kesin. Amerika ve İngiltere sömüren ülkeler olarak uyanan bilinçle karşılaşacak ve demokrasinin Irak'ta oturması ümidiyle Irak halkı, kaynaklarını sömüren kapitalistlere karşı ciddi bir senaryo hazırlama girişimi içerisinde bulunacak.
CUMHURİYET -10 MAYIS 2007 PERŞEMBE (UĞUR KUTLUKAYA/ÖZLEM ŞENER)
