Türkiye ve Ermenistan mutabakata vardı, açıklamayı iki ülkenin dışişleri bakanlıkları yaptı. İlişkilerin normalleşmesi için takvim belirlendi.
Dış politika tartışması şimdi iç siyasete taşınacak. İki ülke siyasi istişarelerini 6 hafta içinde, yani 14 Ekim Türkiye-Ermenistan milli maçına kadar tamamlayacak. İmzalanacak 2 protokol Türk ve Ermeni meclislerinin onayına sunulacak. Taslak metne göre protokolün yürürlüğe girmesinden iki ay sonra sınırlar açılacak.
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ise, Türkiye-Ermenistan sınırının açılmasının şu anın işi olmadığını söyledi ve "Bunun için uzun bir süreç gerekiyor" dedi.
Türkiye ve Ermenistan'ın, İsviçre'nin arabuluculuğuyla sürdürdükleri çabalar bağlamında parafladıkları "Diplomatik İlişkilerin Tesisi Protokolü" ile "İkili İlişkilerin Geliştirilmesi Protokolüne"ne dair iç siyasi istişarelerini başlatma hususunda mutabakata vardıkları bildirildi.
Türkiye ve Ermenistan Dışişleri Bakanlıkları ile İsviçre Federal Dışişleri Bakanlığı'nın ortak basın açıklamasında, "Türkiye Cumhuriyeti ve Ermenistan Cumhuriyeti, İsviçre'nin arabuluculuğuyla sürdürdükleri çabalar bağlamında parafladıkları 'Diplomatik İlişkilerin Tesisi Protokolü' ile 'İkili İlişkilerin Geliştirilmesi Protokolü'ne dair iç siyasi istişarelerini başlatma hususunda mutabakata varmışlardır" ifadesi kullanıldı.
Bu iki protokolün, ikili ilişkilerin makul bir zaman diliminde normalizasyonu için bir çerçeve sunduğu belirtilen açıklamada, siyasi istişarelerin 6 hafta içinde tamamlanacağı, bunu müteakiben iki protokolün imzalanacağı ve her iki parlamentonun onayına sunulacağı belirtildi.
Açıklamada, her iki tarafın anayasal ve yasal prosedürlerine uygun biçimde onay işleminin zamanlıca ilerlemesi için çaba göstereceği kaydedildi.
İkili ilişkilerin normalizasyonunun bölgedeki barışa ve istikrara katkı sağlayacağı ifade edilen açıklamada, "Türkiye Cumhuriyeti ile Ermenistan Cumhuriyeti, İsviçre'nin desteğiyle ortak gayretlerini sürdürme konusunda kararlıdırlar" denildi.
Peki protokol yürürlüğe girince ne olacak?
Protokolün yürürlüğe girmesinden iki ay sonra dışişleri bakanlarına bağlı bir çalışma grubu kurulacak. Bu grup, alt komisyonların çalışma şeklini hazırlayacak.Protokolün yürürlüğe girmesinden 3 ay sonra ise alt komisyonların yaptığı çalışmaların onaylanma süreci başlayacak. Daha sonra hükümetlerarası komisyon toplantılarının organizasyonuna gidilecek.
Hükümetler arasında komisyon toplantısının ardından en az bir ay sonra, siyasi temsilcilik, taşımcılık, iletişim, enerji altyapıları, ticaret, turizm ile ekonomik işbirliği, çevresel konular ile birlikte Ermeni, Türk ve hatta İsviçreli tarihçilerden oluşacak bir tarih alt komisyonu kurulması kararlaştırıldı.
Davutoğlu'nun açıklaması çelişmiyor mu?
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ise, Türkiye-Ermenistan sınırının açılmasının şu anın işi olmadığını söyledi ve "Bunun için uzun bir süreç gerekiyor" dedi.Davutoğlu, "Türkiye'nin, Ermenistan ile ilişki kurmayı ve Güney Kafkasya'da ilişkilerin normalleşmesini istediğini" söyledi.
Ahmet Davutoğlu, Şam'dan Lefkoşa'ya giderken uçakta Reuters Ajansı'na yaptığı açıklamada, "diplomatik ilişkilerin kurulması ve sınırların açılması"konusunda Türkiye ve Ermenistan tarafından yapılan ortak açıklama konusunda, "Bu bir süreçtir ve bittiğinde sadece Türk-Ermeni sınırı değil, birçok sınır açılacak" dedi.
Davutoğlu, "açılacak birçok sınır" ifadesiyle ilgili olarak da, Azerbaycan-Ermenistan sınırını örnek gösterdi. Türkiye'nin, 1993'te Ermenistan ile olan sınırlarını kapatmasına neden olan Azerbaycan'ın Yukarı Karabağ bölgesinin Ermeni güçleri tarafından işgali konusuna da değinen Davutoğlu, "bölgedeki bu sorunun da mutlaka çözülmesi gerektiğini" vurguladı.
Davutoğlu, "Ermenistan ile ilişkileri normalleştirmek istiyoruz, fakat aynı zamanda Yukarı Karabağ da dahil olmak üzere Güney Kafkasya'daki tüm ilişkilerin normalleştirilmesini istiyoruz. Bu, bölgede kalıcı, istikrarlı bir barış ve istikrarın olmasını sağlar.Kafkaslar, etnik gerilim ve dondurulmuş sorunlar nedeniyle çok acı çekti" diye konuştu. Dondurulmuş sorunları elde tutulan patlamaya hazır bomba olarak tanımlayan ve bunu Kafkasya ile Balkanlar'daki deneyimleri sonucu çok iyi bildiklerini belirten Davutoğluki, "Eğer bunları kontrol edemezsek, elimizde patlarlar" dedi.
Ermenistan ile ilişkilerin normalleştirilmesini amaçlayan "yol haritası"nın açıklanmasından sonra Azerbaycan'ın Türkiye'ye büyük tepki gösterdiğinin hatırlatılması üzerine Davutoğlu, "'Bu adımın atılmasından sonra uluslararası toplumun bölgedeki dondurulmuş sorunlara, özellikle de Yukarı Karabağ'a odaklanacağını umuyoruz" diye konuştu. Öte yandan Davutoğlu, bir başka açıklamasında da, "Türkiye'nin, Ermenistan ile ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinde Azerbaycan'ın çıkarlarını koruyacağını" söyledi.
CNN TURK - 1 EYLÜL 2009 SALI
