İran'la işbirliği ve şeffaflık dönemi

Tahran'a giden UAEK Başkanı Baradey, İran'ın Kum'daki yeni tesis için 25 Ekim'de denetleme tarihi alıp, 'Artık işbirliği ve şeffaflık evresine girdik' dedi. NYT ise UAEK'nın yalanladığı raporu 'kesinleşmiş hüküm' gibi sundu.

BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ile Almanya’nın oluşturduğu 5+1 grubunun İran ile müzakerelere başlamasının ardından, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Muhammed Baradey Tahran’ı ziyaret edip İran’ın nükleer programıyla ilgili meselede dönüm noktasına gelindiği mesajı verdi. Ama Washington’ın ‘havuç-sopa’ taktiğinin bitmeyeceğinin işaretleri geliyor, zira New York Times’ın İranlı bilimadamlarının atom bombası tasarlayıp üretmeye yetecek bilgiye sahip olduğuna dair UAEK’nın elinde rapor bulunduğu iddiası olumlu tabloyu gölgeledi.

Tahran’da İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad ile görüşüp nükleer meselede ‘vites değişikliği’ müjdesi veren Baradey, İranlı yetkililerden, Batı’nın tepkisini çeken Kum kenti yakınında askeri üssün yanındaki dağın içine inşa edilen yeni uranyum zenginleştirme tesisinin 25 Ekim’de UAEK denetimine açılacağı güvencesini aldı. “Yeni tesisin barışçı doğasını doğrulamak bizim için çok önemli” diyen UAEK Başkanı şöyle konuştu: “Kritik bir anda olduğumuzu, vitesi karşılıklı meydan okumadan şeffaflık ve işbirliğine değiştirdiğimizi görüyorum. Umuyorum ve güveniyorum ki, İran’ın denetçilerimize yardımcı olmasıyla tesisle ilgili tetkiklerimizin değerlendirmesini en kısa zamanda yapabileceğiz.”

‘Güven inşası için doğru yoldayız’
Tahran’ın yeni tesisin inşasına karar verdiği gün UAEK’yı bilgilendirmesi gerektiği itirazını yineleyen Baradey, UAEK’nın İran’ın niyetlerine dair kaygılı olduğunu, bunların kanıtlarla değil ancak güven inşasıyla yatıştırılabileceğini söyleyerek ekledi: “İran’da sürmekte olan bir nükleer silah programına dair elimizde somut kanıt yok. İran’ın silah araştırmaları yaptığına dair iddialar var, ama bunları hala araştırıyoruz. İran’ın şeffaflık, uluslararası toplumun da işbirliği göstermesine ihtiyacımız var. Güven inşası için doğru yolda olduğumuza inanıyorum.”

5+1’le İran’ın zenginleştirdiği uranyumun büyük kısmını Rusya ve Fransa’nın alıp daha da zenginleştirdikten sonra Tahran’daki araştırma reaktörüne vermesi anlaşmasını da ele alan Baradey, 19 Ekim’de Viyana’da ayrıntıların görüşüleceğini duyurdu. İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi de Baradey ile teması ‘çok başarılı’ diye nitelerken, Ahmedinecad UAEK ile kuşkulu konu kalmadığını söyledi.

RADİKAL - 5 EKİM 2009 PAZARTESİ