Doğu Türkistan'da idam kaygısı

Dünya Uygur Kongresi Genel Başkan Yardımcısı Seyit Tümtürk, Sincan Uygur Özerk Bölgesindeki olaylar nedeniyle tutuklananların tamamının hayatından ciddi kaygı duyduklarını belirtti.

Sincan Uygur Özerk Bölgesinin başkenti Urumçi'de 5 Temmuzda meydana gelen olayların ardından Çin yönetimi tarafından olaylara karıştıkları gerekçesiyle tutuklanan ve geçen günlerde 9'u idam edilen kişilerle ilgili soruları yanıtlayan Tümtürk, bölgede tutuklananların bağımsız şekilde yargılanmadığını, bağımsız veya uluslararası bir gözlemcinin mahkemelerde gözlemci olarak bulunmasının mümkün olmadığını, suçlanan kişilerin ailelerinin dahi mahkemelere katılamadığını ileri sürdü.

"Çin'in Doğu Türkistanlıları topyekun imha mantığında" olduğunu öne süren Tümtürk, bu mantığın Doğu Türkistan'daki ayaklanmanın başlıca sebepleri arasında bulunduğunu belirterek, "Tabii bu ne Çin'e huzurlu bir yaşam verir, ne de oradaki Türk kökenliler huzurlu bir ortamda yaşayabilirler" dedi.

Çin'e, bir an önce bu rejimi terk ederek, demokrasiyi, insan haklarını ön plana çıkaran bir anlayışı tavsiye ettiklerini söyleyen Tümtürk, şunları kaydetti:

"Aksi takdirde o bölge çok uzun soluklu istikrarsızlığa gebe kalır. Biz hem Çin halkının, hem de o bölgenin gerçek sahipleri olan Müslüman Türklerin huzur ve sükûn içinde yaşamalarını istiyoruz. Orada insanların hür iradelerine, din ve vicdan hürriyetine ve demokrasi taleplerine saygı duyulmasını talep ediyoruz."

Tümtürk, son olarak bölgede 9 kişinin idam edildiği ve 20 kişinin idam için beklediği bilgisini aldıklarını ifade ederek, şöyle devam etti:

"5 Temmuzda Urumçi'deki katliam sonrası tutuklanan kardeşlerimizin birçoğu cezaevinde işkence sonucu hayatını kaybetti. Bu maalesef, uluslararası kamuoyunun gündeminden gizlenen, Çin'in tek yanlı yayın politikasının sonucu olarak dünyadan gizlediği bir olay."

Urumçi'deki olayların ardından "tutuklananlarla ilgili somut bir veri olup olmadığıyla" ilgili bir soruya ise Tümtürk, "Bizim tahminlerimiz binlerce, ama net bir rakam söylememiz mümkün değil. Gerçek rakam Çin'in elinde, bunun saklanması için de genelge yayımladılar. Bütün tutuklu yakınlarını uyararak, 'hiç kimse tutuklularla ilgili bizden bilgi sormasın, aksi takdirde çok ağır şekilde cezalandırılacaktır' şeklinde genelge yayımlanmıştır" dedi.

Sincan'daki ailelerin korku nedeniyle tutukluların akıbetlerini öğrenemediklerini ileri süren Tümtürk, Urumçi olaylarında ölenlerin sayısının da resmi olarak açıklananların çok üstünde olduğunu savundu.

-TÜRKİYE'DEN BEKLENTİLER-
Dünya Uygur Kongresi Genel Başkan Yardımcısı Tümtürk, "Türkiye'den beklentilerinin ne olduğunun" sorulması üzerine de "Urumçi olayları esnasında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, milletin duyarlılığını da göz önüne alarak kendinden beklenir ve kendisine yakışır bir tavır gösterdi. Biz bunu takdir, şükran ve minnetle yad ediyoruz. Aynı tavrın sürdürülebilir olmasını talep ediyoruz" ifadesini kullandı.

Çin'in Urumçi olayları esnasında Türk halkının gösterdiği tepki karşısında "şoke olduğunu" anlatan Tümtürk, Meclis İnsan Hakları Komisyonunun olayları araştırmak üzere Sincan'a bir heyet gönderme teklifinde bulunduğunu, ancak Çin tarafının halen bu talebe olumlu bir yaklaşım sergilemediğini belirtti.

Tümtürk, bölgede barış ve kardeşlikten söz edilebilmesi için "Çin, bölge halkının insanca yaşam standartları için onların talep ve haklarını yerine getirmelidir. Bölge halkını Çin'in birinci sınıf vatandaşı haline getirmesi gerekir. Çin vatandaşları hangi hakka sahipse Doğu Türkistanlı Türkler de aynı haklara sahip olmalıdır ki barıştan, eşitlikten ve kardeşlikten söz edilebilsin" diye konuştu.

HABER 7 - 12 KASIM 2009 PERŞEMBE