Genelkurmay Başkanlığı’na bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu’ndaki ‘kozmik odalar’da yapılan aramalarla birlikte ‘devlet sırrı’ kavramı da yeniden tartışma konusu oldu. Hükümetin bu konuda Meclis’e sevk ettiği tasarı 20 aydır bekliyor. Devlet sırrının yeniden tanımlanmasını öngören tasarı, bazı kurumlar ve muhalefetin itirazı nedeniyle görüşülemiyor.
Seferberlik Bölge Başkanlığı’nın evrak bölümünde yapılan arama, devlet sırrı tartışmalarını yeniden alevlendirirken, hukukçular, özel kuvvetlerde ele geçirilen belgelerin devlet sırrı olup olmayacağı konusunda ikiye bölündü. Bu konuda geçmişte de yapılan tartışmalardan yola çıkan hükümet, devlet sırlarına ilişkin özel bir tasarı hazırlamıştı. 22 Nisan 2008’den beri yasalaşmayı bekleyen tasarıyla hükümet devlet sırrı ve gizlilik kavramlarına açıklık getirilmesini hedefliyor.
Devlet sırrı: Açıklanması veya öğrenilmesi, devletin dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine zarar verebilecek; anayasal düzeni ve dış ilişkilerinde tehlike meydana getirebilecek ve bu nedenlerle gizli kalması gereken bilgi ve belgeler.
Gizli bilgi ve belgeler: Devlet sırrı niteliği taşımayıp da, açıklanması veya öğrenilmesi halinde ülkenin ekonomik çıkarlarına, istihbarata, askeri hizmetlere, idari soruşturmaya ve adli soruşturma ve kovuşturmaya zarar verebilecek nitelikteki veya yetkili makamlar tarafından gizlilik derecesi verilmiş bilgi ve belgeler, gizli bilgi ve belge olarak kabul edilecek.
Devlet Sırrı Kurulu: Bilgi ve belgelere devlet sırrı niteliğini verme yetkisi, Başbakanlık Müsteşarı’nın başkanlığında; Adalet, Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları müsteşarlarından oluşan kurulda olacak.
Gizlilik teklifi: Başbakan, Genelkurmay Başkanı, bakanlar ve Milli Güvenlik Kurulu, kendi görev alanlarına ilişkin bilgi ve belgelerin devlet sırrı olarak belirlenmesini kurula doğrudan teklif edebilecek. Cumhurbaşkanlığına ait bilgi ve belgelerin niteliğini ise Cumhurbaşkanı takdir edecek.
Devlet Sırrı Üst Kurulu: Kurulun bilgi ve belgelerin nitelenmesine ilişkin kararlarına karşı açılan davalarda nihai olarak görüş bildirmek üzere, Başbakanın başkanlığında; Adalet, Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanlarından oluşan Devlet Sırrı Üst Kurulu karar verecek.
Mahkemelere verilmesi: Gizli bilgi ve belgelerin mahkemelerce talep edilmeleri halinde gönderilmeleri esas olacak. Bu bilgi ve belgeler, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca gerekçesi açıklanmak suretiyle mahkemelere gönderilmeyebilecek. Ancak, gönderilmeme gerekçesi mahkemelerce yeterli bulunmazsa bu bilgi ve belgelerin gönderilmesı zorunlu olacak. Başsavcılıklarca istenen bilgi ve belgeler hakkında da bu hükümler geçerli.
Koruma süreleri: Devlet sırrı niteliği süreli veya süresiz olarak verilebilecek, bunlar kurulca her zaman değiştirilip kaldırılabilecek. Süreli olanlarda 75 yılı, süresiz olanlarda aksi kararlaştırılmadıkça 50 yılı geçemeyecek.
Devlet sırrı: Açıklanması veya öğrenilmesi, devletin dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine zarar verebilecek; anayasal düzeni ve dış ilişkilerinde tehlike meydana getirebilecek ve bu nedenlerle gizli kalması gereken bilgi ve belgeler.
Gizli bilgi ve belgeler: Devlet sırrı niteliği taşımayıp da, açıklanması veya öğrenilmesi halinde ülkenin ekonomik çıkarlarına, istihbarata, askeri hizmetlere, idari soruşturmaya ve adli soruşturma ve kovuşturmaya zarar verebilecek nitelikteki veya yetkili makamlar tarafından gizlilik derecesi verilmiş bilgi ve belgeler, gizli bilgi ve belge olarak kabul edilecek.
Devlet Sırrı Kurulu: Bilgi ve belgelere devlet sırrı niteliğini verme yetkisi, Başbakanlık Müsteşarı’nın başkanlığında; Adalet, Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları müsteşarlarından oluşan kurulda olacak.
Gizlilik teklifi: Başbakan, Genelkurmay Başkanı, bakanlar ve Milli Güvenlik Kurulu, kendi görev alanlarına ilişkin bilgi ve belgelerin devlet sırrı olarak belirlenmesini kurula doğrudan teklif edebilecek. Cumhurbaşkanlığına ait bilgi ve belgelerin niteliğini ise Cumhurbaşkanı takdir edecek.
Devlet Sırrı Üst Kurulu: Kurulun bilgi ve belgelerin nitelenmesine ilişkin kararlarına karşı açılan davalarda nihai olarak görüş bildirmek üzere, Başbakanın başkanlığında; Adalet, Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri bakanlarından oluşan Devlet Sırrı Üst Kurulu karar verecek.
Mahkemelere verilmesi: Gizli bilgi ve belgelerin mahkemelerce talep edilmeleri halinde gönderilmeleri esas olacak. Bu bilgi ve belgeler, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca gerekçesi açıklanmak suretiyle mahkemelere gönderilmeyebilecek. Ancak, gönderilmeme gerekçesi mahkemelerce yeterli bulunmazsa bu bilgi ve belgelerin gönderilmesı zorunlu olacak. Başsavcılıklarca istenen bilgi ve belgeler hakkında da bu hükümler geçerli.
Koruma süreleri: Devlet sırrı niteliği süreli veya süresiz olarak verilebilecek, bunlar kurulca her zaman değiştirilip kaldırılabilecek. Süreli olanlarda 75 yılı, süresiz olanlarda aksi kararlaştırılmadıkça 50 yılı geçemeyecek.
Endişeler
Ancak tasarıya muhalefet ve bazı hukukçulardan itiraz var. Devlet sırrı tanımı geniş ve muğlak olarak niteleniyor. Devlet sırrı niteliği verme yetkisinin üst düzey bürokratlardan oluşan Devlet Sırrı Kurulu’na ait olması da eleştiriliyor. Geniş yetkili kurul üyelerinin kendi geliştirdikleri belgelere de sır diyebilecekleri dile getiriliyor.
RADİKAL - 29 ARALIK 2009 SALIAncak tasarıya muhalefet ve bazı hukukçulardan itiraz var. Devlet sırrı tanımı geniş ve muğlak olarak niteleniyor. Devlet sırrı niteliği verme yetkisinin üst düzey bürokratlardan oluşan Devlet Sırrı Kurulu’na ait olması da eleştiriliyor. Geniş yetkili kurul üyelerinin kendi geliştirdikleri belgelere de sır diyebilecekleri dile getiriliyor.
