Fransa’dan ‘ışınanlara’* tazminat

Cezayir’in güneyinde Sahra Çölü’nün ortasında patlatılan ve 1945’te Hiroşima’ya atılan bombadan üç kat daha güçlü olan ilk Fransız atom bombasından 49 yıl sonra, Fransız nükleer radyasyon mağdurları böylece tazminat istemeye hak kazandı. Denemelerde görev alan veya patlama yerinin yakınında yaşayan, askeri veya sivil 100-150 bin arası mağdurun bu yasadan yararlanması bekleniyor. Sadece hayatta olan mağdurlar değil, ölenlerin varisleri de benzer haklardan yararlanabilecek. Tazminata hak kazanmak için, o tarihlerde denemenin yapıldığı yerlerin yakınında bulunduğunu belgelemek ve BM tarafından, “radyasyona maruz kalma sonucunda” yakalanıldığı kabul edilen 17 farklı hastalıktan birine yakalanmış olmak yeterli neden olacak. Şimdiye kadar Fransa bir kişiye yakalandığı hastalığın deneme sonucu yayılan radyasyondan kaynaklandığını kanıtlaması zorunluluğu getiriyordu. Yeni yasayla tazminatı hak etmediğini düşündüğü kişiyle yayılan radyasyonla hastalık arasında neden-sonuç ilişkisi olmadığını devlet kanıtlamak zorunda. 1960-66 arası denemelerin yapıldığı Cezayir, sadece hastalanan veya ölen şahısların değil uzun vadeli çevre kirliliğinin de Fransa tarafından tazmin edilmesini istiyor. Öte yandan denemelerin Pasifik Okyanusu’na taşındığı 1966’dan, son verildiği 1996’ya kadar 100’ün üzerinde denemenin yapıldığı Mururoa Takımadaları’nda gerçekleşen patlamalarla ilgili protesto gösterileri düzenlendi. Mururoa’dan 1.200 kilometre uzaklıkta nüfus yoğunluğu yüksek Tahiti Aadası sakinleri de kanser vakalarında gözlenen artışları göstererek tazminat kapsamına alınmalarını istedi
MİLLİYET - 7 OCAK 2010 PERŞEMBE