Yılın ilk çeyreğinde rekor kıramasa da yüzde 11.7 gibi yüksek bir orana ulaşan büyüme, ağırlıklı olarak iç talep ve özel sektörden kaynaklandı. Kişi başına gelir 476 dolar artışla 9 bin 66 dolara yükseldi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Türkiye ekonomisinin bu yılın birinci çeyreğinde yüzde 11.7 büyüdüğünü açıkladı. Bu oranla Türkiye, söz konusu dönemde G20 içinde en hızlı büyüyen ikinci ülke oldu ama oran yüzde 12’nin altında kaldığı için rekor kırılamadı. Bununla birlikte büyüme oranı yüzde 11-11.5 arasında değişen piyasa beklentilerini aştı.
Dün açıklanan verilere göre, yılın ilk çeyreğinde üretim yöntemiyle hesaplanan gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) cari fiyatlarla 243 milyar 258 milyon lira (161 milyar 235 milyon dolar), sabit fiyatlarla 23 milyar 350 milyon lira oldu. Takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH yüzde 11.7’lik artış gösterdi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri de bir önceki döneme göre yüzde 0.1 arttı.
Kriz öncesine dönemedi
Sabit fiyatlar üzerinden yapılan kıyaslama ekonominin hacminin hala kriz öncesine dönemediğini ortaya koydu. Kriz öncesinde, 2008’in ilk çeyreğinde sabit fiyatlarla GSYH 24.4 milyar liraydı.
2009’un aynı döneminde bu rakam yüzde 14.5 küçülerek 20.9 milyar liraya gerilemişti. Bu yıl ilk çeyrekte, 2009 ilk çeyreğe göre yüzde 11.7 arttı ama ulaştığı 23.3 milyar liralık düzey, 2008’in aynı döneminin altında kaldı.
En yüksek büyümeyi sanayi ve ticaret sektörlerinin gösterdiği 2010’un ilk çeyreğinde yüzde 11.7’lik yüksek oranlı büyümenin iç taleple desteklendiği belirlendi. Bu saptamaya ulaşmada, söz konusu dönemde ihracatın yüzde 0.1 azalması, ithalatın yüzde 21.1, hanehalkı tüketiminin de yüzde 9.9 artması etkili oldu.
Türkiye ekonomisinin ilk çeyrekte iç taleple büyüdüğünün saptanması, son dönemde özellikle Avrupa için gündeme getirilen kemer sıkma tartışmalarını hatırlattı. Başta Joseph Stiglitz olmak üzere pek çok ekonomist kemer sıkmanın, ekonomiyi daha da daraltacağı görüşünü savunuyor.
Bu kez revizyon yok
Bu arada 2008’in başından 2009’un sonuna kadar her çeyrekte açıkladığı büyüme verisi sırasında önceki çeyreklerin verilerini revize eden TÜİK’in bu kez revizyon yapmaması dikkat çekti. Yani TÜİK, iki yıldır ilk defa revizyonsuz büyüme bülteni yayımladı.
Sanayi ve ticarette büyüme % 20’yi aştı
Krizin etkisiyle 2009 yılının ilk çeyreğinde büyük çöküntü yaşayan üretim sektörleri 2010 yılının ilk çeyreğinde toparlanırken, tarım sektörü ile oteller ve lokantaların Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) değerlerindeki gerileme dikkat çekti. Krize karşın geçen yıl büyümeyi sürdüren mali aracı kuruluşların faaliyetleri ile dolaylı ölçülen mali aracılık hizmetlerinde artış sürdü. 2010 yılının ilk çeyreğinde imalat sanayi GSYH’si geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 20.6, toptan ve perakende ticaret GSYH’sı yüzde 22.4 büyürken, tarım sektöründe yüzde 3.8 küçülme yaşandı.
Kişi başına düşen gelir 476 dolar arttı
Ekonomik kriz nedeniyle 2009 yılı sonunda 8 bin 590 dolara kadar gerileyen kişi başına milli gelir, 2010 yılının ilk çeyreğinde yaşanan çift haneli büyümenin etkisiyle 9 bin 66 dolara yükseldi.
Özelin harcaması arttı, kamu küçüldü
Kriz nedeniyle geçen yıl durma noktasına gelen özel sektör yatırımları 2010 yılının ilk çeyreğinde yüzde 22.1 artışla 4 milyar 502.5 milyon TL’ye yükseldi. Ancak özel sektör harcamaları 2010 yılının ilk çeyreğinde kriz öncesi döneme işaret eden 2008 yılının aynı döneminin yüzde 17 gerisinde kaldı. 2008 yılının ilk çeyreğinde özel sektörün harcamaları 5 milyar 440.2 milyon TL düzeyinde gerçekleşmişti.
Yıllık büyüme oranı yüzde 1.2’de kaldı
Türkiye ekonomisi bu yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla yüzde 11.7 büyürken, mart sonu itibariyle son bir yılda önceki bir yıllık döneme göre yüzde 1.2 büyüdü.
Hisarcıklıoğlu: En büyük sorun dış ticarette
TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, Türkiye’nin yeniden, özel sektöre dayalı, çarpıcı bir büyüme performansı sergilediğini bildirdi. Özel sektörün yatırımlarında da canlanma başladığına işaret eden Hisarcıklıoğlu, ekonomideki büyümenin, istihdama da olumlu yansıdığını, son bir yılda TOBB’un temsil ettiği özel sektördeki kayıtlı istihdam artışının 726 bin kişiye ulaştığını vurguladı.
Büyüme sürecinde en büyük sorunun dış ticaret alanında yaşandığını kaydeden Hisarcıklıoğlu, dış ticaretin ekonomide büyüme ivmesine yeterli desteği vermediğini söyledi. Hisarcıklıoğlu, ihracatın yılın ilk beş ayında yüzde 16 artarken, ithalatın yüzde 37 büyüdüğünü, bunun sonucunda da dış ticaret açığının ikiye katlandığını ve 22.6 milyar dolara ulaştığını kaydetti ve şunları söyledi:
“Dış ticaretteki bu olumsuz tablo olmasaydı. 2010 yılı ilk çeyrek büyümesi yüzde 15,5 olacak ve tarihi bir rekora imza atılabilecektik. İlk 5 aydaki ithalat artışının yüzde 41’i sanayi aramalı ithalatından kaynaklanmıştır. Yatırım malı ithalatı yüzde 12, tüketim malı ithalatı ise yüzde 11 artmıştır.”
MİLLİYET / 1 TEMMUZ 2010
