Finansal krizle birlikte değişen mali dengeler, ekonomilerdeki beş değişimi normal hâle getirdi. Bir ekonomi dergisinin analizine göre kriz, bir çok ülkede beş 'yeni normal' olarak adlandırılan değişimi insanların hayatına kalıcı olarak soktu.
İşte 5 yeni değişim:
Uzun döneme dayalı işssizlik: ABD ve Avrupa'da artan işsizliğin uzun yıllar devam edeceği görüşünün hakim olmasıyla artık insanlar iş bulmakta yaşadıkları zorluk sürelerinin uzunluğunu kabul etti.
Satın almak yerine kiralamak: Gayrimenkuldeki belirsizlik ve 2006-2009 arasında yüzde 32'lere varan düşüşler, insanların yatırım amacıyla konut satın alımını engelliyor. Krizden bu yana 'bekle ve gör' stratejisi ile kiralamak daha güvenli hâle geldi.
Harcama yerine tasarruf kültürü: Aşırı tüketim alışkanlıkları ile ön plana çıkan ABD ve benzeri ülkelerde krizle birlikte tasarruf kültürü belirdi. İnsanlar artık yarınlarını düşünerek, daha az harcıyor ve daha fazla para biriktiriyor. ABD'de haziran ayında kredi kartı harcamaları 4.5 milyar dolar (yüzde 6) düştü.
Evde tatil trendi: Artan işssizlik oranları ve kalıcı hale gelen tasarruf alışkanlıklarından tatil kavramı da etkilendi. İnsanlar tatile çıkmak yerine evlerinde oturmayı tercih ederken, tatile çıkanların daha az maliyetli olduğu için yakın mesafeleri tercih ettiği ortaya çıktı.
Zenginler artık daha fazla vergiye tâbi: Krizde kaynak sıkıntısı yaşayan hükümetler çareyi zenginlerden daha fazla vergi almakta buluyor. Dev bütçe açıklarını kapamaya yönelik artan zenginler için artan vergi oranlarının uzun süre kalıcı olacağı bekleniyor.
SABAH / 25 AĞUSTOS 2010
