Son yapılan artışlarla birlikte, 95 oktan kurşunsuz benzinin litresi 3,79 liradan 3,87 liraya (tavan fiyat) ulaştı. 97 oktan benzinin litresi ise 4,01 liraya yükseldi. Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Nazım Kaya, firmaların dünyadaki petrol fiyatlarındaki yükselişi gerekçe göstererek akaryakıta zam yaptığını söyledi. Benzin fiyatlarında 4 lira sınırının aşıldığını ifade eden Kaya, şunları kaydetti:
’’Az kullanılsa da 97 oktan benzinde litre fiyatları 4 lirayı geçti. Gözümüz aydın. Geçen hafta da zam yapılmıştı. Günde 1 kuruş zam yapılıyor. Dünyanın en pahalı yakıtını hem biz kullanıyoruz hem de en yüksek vergiyi biz veriyoruz. Bu rakamlarla birlikte benzinin litresi aslında 1,20 lira.
Gerisi vergi. EPDK, firmaları uyarabilir, ’Dünyada fiyatlar bu şekilde yükselmiyor siz neden yükseltiyorsunuz’ diye sorabilir. Firmaların aynı anda nasıl zam yaptığını sorgulaması gerekiyor.’’
Kaya, denetim yapılmadığı için firmaların kendi inisiyatiflerinde artışa gittiğini ileri sürerek, ’’İnceleme yapılmıyorsa, sektör düzenlenmiyorsa tüketici benzinde 5 lirayı kısa zamanda görecektir.
Çünkü firmalar istediği gibi fiyat uyguluyorlar. Rekabetin olmadığı ortamda firmalar kartelleşiyorlar. En azından benzinden alınan verginin düşürülmesini istiyoruz. Tüketiciye bu kadar yüklenilmemeli’’ dedi.
Öte yandan, benzine yapılan zamla ilgili konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, fiyatlara herhangi bir müdahalelerinin söz konusu olmadığını söyledi.
Yıldız, akaryakıttaki vergi oranına da değindi. Bütçeye bağlı olarak vergi oranlarının gözden geçirilebileceğini ifade eden Yıldız, "belki maliye bakanlığı bu oranlara yeniden bakabilir" şeklinde konuştu.
Benzin fiyatlarında 'büyük oyun' iddiası
Akaryakıt ürünlerine ard arda gelen zamlar otomobil sahipleri ve sürücü esnafını çileden çıkartacak noktaya getirdi. Benzin fiyatlarında yüksek verginin rolü malum ama ortaya atılan ilginç iddiaya göre başka faktörler de var:
Ekonomi yazarı Erdoğan Süzer, bugünkü köşesinde akaryakıt fiyatlarına ardarda gelen zamlarla ilgili oldukça ilginç iddiayı taşıdı.
İddiayı adını açıklamayadığı Devlet Memuru bir Enerji Uzmanına dayandırıyor yazar ve şunları yazıyor:
Dışarıdan baktığınızda akaryakıt fiyatları piyasa şartları içerisinde oluşuyor gibi görünüyor. Ancak bu tezi boşa çıkaran 'ikinci fatura' gerçeği var. Şirketler, dış piyasadan satın aldıkları akaryakıtın faturasını gizleyip, daha pahalı görünen ikinci bir fatura düzenliyor. Dolayısıyla iç piyasada vergi, navlun, bayi kârı gibi unsurlarla tüketiciye yansıyacak fiyat oluşurken, düşük olan gerçek alım fiyatından değil, şişirilmiş ikinci fatura fiyatı üzerinden hesap yapılıyor."
75 kuruş düşer!
Enerji uzmanı örnek de veriyor; "Diyelim ki bir şirket benzini 4 liradan satın aldı. İç piyasada fiyat 6,5 lira civarında. Gerçek alım fiyatından vergi uygulansa fiyat 5,5 lirada oluşacak. Bu düşüşe izin verilmiyor, fiyatı iç piyasada 7 liraya getiren ikinci bir fatura devreye giriyor, sonuçta akaryakıtta indirim olacağına fiyat artışı yaşanıyor." Uzman, bütün bu iddialarından sonra şu çarpıcı hesabı ortaya atıyor:
"Eğer ikinci fatura oyunu oynanmasa akaryakıt fiyatları bugünkü seviyesinden çok daha aşağıda olur. Akaryakıt şirketlerinin 1 litre benzin fiyatını yaklaşık 75 kuruş aşağı çekme marjı olduğunu düşünüyorum. Gerçek fatura iç piyasaya yansımış olsa bugün benzin 4 lira değil 3,25 lira olurdu..."
Son derece iddialı bir o kadar da çarpıcı bir görüş! "İyi de sizin gördüğünüz bu oyunu EPDK göremiyor mu" diye sordum. Soruma aldığım yanıt, işin boyutunu daha bir net ortaya koydu. Dedi ki, "Serbest piyasa kuralında kontratlarda gizlilik esastır. EPDK kimsenin kontratını göremez. Dolayısıyla gerçekte kimin hangi fiyattan ürün aldığını bilemez, takip edemez. Zaten işin püf noktası da bu gizliliktir."
HABER7/ 9 ARALIK 2010
