Mart'ta % 0.42 ile beklentilerden düşük çıkan enflasyon, yıllık % 4'ün altına inerek "Bunu da gördük" dedirtti. Yüzde 3.99 olarak gerçekleşen enflasyon oranı 1970 Haziran'ından bu yana en düşük seviyesini gördü
Şubat ayında rekor düşüşle 41 yılın en düşük seviyesini gören enflasyon, geçtiğimiz ay da hızlı düşüşüne devam etti ve yüzde 3.99'lara kadar geriledi. Yüzde 4'ün de altına inerek 1970'den bu yana en düşük seviyeye gerileyen enflasyon oranı Mart'ta yüzde 0.66 olan beklentilerin oldukça altında kaldı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre yüzde 0.42 olarak gerçekleşen Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) bu performansında gıdadaki 0.41 puanlık gerileme etkili oldu. Öyle ki gıda enflasyonu, yıllık bazda yüzde 3.99'lık TÜFE'nin bile altına indi ve mart itibariyle yüzde 3.47'ye kadar düştü. En yüksek oranlı artış ise yüzde 1.57 ile ulaştırma fiyatlarında oldu. Ulaştırmada yıllık fiyat artışı yüzde 6.91'e ulaştı.
OTO VE YAKITA ZAM
"Neden artıyor?" sorusunun yanıtı ise otomotiv şirketlerinin zamları ve petrol fiyatlarında. Martta otomobil şirketlerinin fiyatları ortalama yüzde 3.2 civarında artış gösterdi. Artış benzinde yüzde 2.86, motorinde yüzde 6.52 oldu. Bu artışlar ulaştırma fiyatlarını, buna bağlı olarak da TÜFE'yi yükselten unsurdu. Hatta bu etkiyi 0.42'lik TÜFE'nin yarından fazlası yani 0.24 puanı ulaştırmadaki artıştan kaynaklandı. Bir diğer anlatımla eğer petrol fiyatlarına bağlı artışlar olmasa ve otomobil firmaları zam yapmasa enflasyon aylıkta yüzde 0.18, yıllıkta da yüzde 3.74'lere kadar gerileyebilirdi. Öte yandan haberleşme (yüzde 0.34), çeşitli mal ve hizmetler (yüzde 1.17) lokanta (yüzde 0.43) ve eğlence (yüzde 0.46) gibi hizmet sektörünün alt kalemlerindeki hareketlilik dikkat çekiyor.
ÜFE ÇİFT HANEYE DEVAM
Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) de yılın ilk iki ayına göre düşük çıktı. Yüzde 10.08'lik seviyesiyle çift hanedeki seyrini koruyan ÜFE, önceki iki aya göre 0.7 puanlık düşüş gösterdi. Aylık bazda ise ÜFE yüzde 1.22 hesaplandı. Aylık artışta enflasyonun yüzde 70'ini oluşturan imalat sanayi 1.1 puanla ilk sırada. Buradaki sektörlere bakıldığında ise petrol rafijı ve kok kömürü alt kalemindeki yüzde 9.1'lik artış etkiliydi. ÜFE'nin 0.28 puanı rafine edilmiş petrol ürünleri imalatındaki zamdan kaynaklandı.
Çekirdek kıpırdadı
Çekirdekte aylık veriler kıpırdanmaya işaret ederken yıllık veriler şimdilik yerinde sayıyor. Başta Merkez Bankası olmak üzere birçok kurum başta petrol olmak üzere emtia fiyatlarındaki artışın (maliyet cephesinden) ÜFE ve çekirdek enflasyonu artıracağını düşünüyor. Mart verilerine göre en dar kapsamlı çekirdek enflasyon (enerji, gıda, içki, sigara, altın hariç tutularak hesaplanan TÜFE) yüzde 0.59 aylık arttı. Bu aylık TÜFE'nin de üzerinde. Bir başka deyişle enflasyonun en temel kalemleri dışarıda tutulsa bile kalan ürünlerdeki artış TÜFE'yi yükseltecek yönde etki yapıyor. Çekirdekte dikkat çeken bir diğer konu işlenmemiş gıdanın etkisi.
Artış başlıyor
Bu veriler emtia fiyatlarının enflasyona etkisinin yavaş yavaş artacağına dair ipuçları veriyor. Yılın ilk çeyreğindeki yüzde 4'lere çekilmeden sonra yükseliş beklendiği biliniyor. Merkez Bankası'nın da bu konudaki açıklamaları bunu destekliyor. Ancak enflasyonda artışın şiddetini, durdurulmakta zorlanılan iç talep ve başta petrol fiyatları olmak üzere emtia fiyatlarındaki artış belirleyecek. Bu da Ortadoğu'da suların durulması ve ABD'deki canlanmanın kalıcı olup olmamasına bağlı...
SABAH / 5 NİSAN 2011
