Rusya’dan ‘al ya da öde’ anlaşmasına göre alınan doğalgazda kritik bir dönemece gelindi. 25 yıllığına yapılan anlaşma bu yıl sonunda bitiyor. Anlaşmanın uzayıp uzamayacağına ilişkin karar ise bugün (30 Haziran) verilmek zorunda.
BOTAŞ, anlaşmayı sona erdirme yazısının gitmemesi durumunda, anlaşma aynı şartlarda otomatikman 5 yıl daha uzayacak. Ancak Türkiye, anlaşmayı bitirme restini sonuna kadar kullanma niyetinde.
Çünkü gaz alınmasa dahi taahhüt edilen miktarın yüzde 75’inin ödenmek zorunda kalındığı ‘al ya da öde’ maddesi ağır bir fatura çıkarıyor. Türkiye’nin sadece bu madde için Rusya’ya 2010’dan kalan borcu 1 milyar 65 milyon dolar. Enerji Bakanlığı şimdiye kadar Rusya’nın devlet şirketi Gazprom’a hem indirim konusunu hem de ‘al ya da öde’nin kaldırılması veya esnetilmesi konusunu iletti. Rusya ise hiçbir biçimde geri adım atmıyor.
Rusya’nın güvencesi, gaz konusunda Türkiye’nin kendine muhtaç olduğunu düşünmesi. Türkiye’nin, Rusya ile iki anlaşması daha var. Karadeniz üzerinden alınan ve 15 Aralık 1997 tarihinde imzalanan anlaşmanın süresi 25 yıl. Bu anlaşmaya göre, yıllık 16 milyar metreküp gaz alınıyor. Üçüncü anlaşma 18 Şubat 1998 tarihinde imzalandı. Batı hattı üzerinden alınan bu doğalgazın süresi 23 yıl. Bu anlaşmayla da 8 milyar metreküp doğalgaz alınıyor. Enerji Bakanlığı, ‘al ya da öde’nin maliyeti nedeniyle bu hattı gözden çıkarabileceğini ve özel sektörün de kendi gazını ithal edebileceğini belirtiyor. Buna karşın BOTAŞ kışın gaz sıkıntısı olabileceği endişesi taşıyor. Çünkü ithalat yolu açık olsa da bu gaz Marmara sanayii için hayati önemde.
Radikal / 30 Haziran 2011
