1991’den beri Türkiye ve bölge ülkelerini ekonomik zarara uğratan Irak krizi ve ambargosunun ABD ve batılı devletleri ise daha da zenginleştirdiği gerçeği, hem de IMF verileriyle ortaya konuluyor.
SAVAŞTAN BESLENENLER
Körfez Savaşı öncesinde ortalama 2 milyar dolarlık ticaret hacmiyle Türkiye Irak’la ticaret yapan ülkeler arasında ikinci sırada yer alırken, 1991 yılından itibaren esamesi okunmaz hale geldi. Bu arada ABD, BM’ye aldırdığı ambargo kararını Türkiye dahil Irak’a komşu Müslüman ülkelere baskıyla uygulatırken, kendisi IMF’nin resmi verilerine göre 2000 yılında Irak’la ticaret yapan ülkeler arasında ilk sıraya yerleşti.
İŞTE AMBARGONUN ZENGİN ETTİKLERİ
TOBB’un açıkladığı IMF verilerine göre 1999 yılı itibariyle Irak’ın dış ticaretinde ABD’nin payı yüzde 29.5 iken 2000 yılında bu oran yüzde 46.2’ye çıktı. Irak pastasından ikinci büyük payı yüzde 12.2 ile İtalya alırken, onu yüzde 9.6 ile Fransa, yüzde 8.6 ile İspanya, yüzde 5.8’le Çin ve Rusya izliyor. Oysa bu sıralama, Körfez Savaşı öncesinde tam tersiydi. Irak’ın dış ticaretinde Rusya, Türkiye ve Çin ilk sıralarda yer alıyordu. ABD ve Batılı ülkeler ise yok denecek kadar düşük ticaret hacmina sahiptiler.
BUGÜNE KADAR 100 MİLYAR DOLAR
TOBB’un yaptığı bir araştırmada ise Türkiye’nin Körfez Savaşı sebebiyle şimdiye kadar uğradığı zarar ve savaş çıktığı taktirde uğrayacağı muhtemel zarara ilişkin şu özet bilgiler veriliyor: “Türkiye, Irak’a askeri müdahalenin gerçekleştirildiği 1991 yılında, ölçülebilir alanlarda toplam 9 milyar 523 milyon dolarlık ekonomik kayba uğradı. Krizin etkisi izleyen yıllarda da sürdü. Türkiye’nin muhtemel gelir kalemlerindeki beklentiler de dikkate alındığında, ölçülebilir, hesap edilebilir alanlardaki 12 yıllık birikimli kaybı 44.8 milyar dolar olarak hesaplandı. Alternatif maliyetleriyle birlikte bugüne kadarki toplam kayıp 100 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Aynı biçimde; ölçülebilir, hesap edilebilir başlıca kalemlerde 2003 yılında yaşanacak muhtemel kayıp 14 milyar 259 milyon dolar olarak hesaplandı.”
SAVAŞ ÇIKMASI HALİNDE 150 MİLYAR DOLARLIK KAYIP OLUR
Savaş çıkması halinde Türkiye’nin uğrayacağı zararla ilgili olarak ise şu tahminlere yer veriliyor: ‘Savaşın çıkması halinde aynı sektörler benzer şekilde etkilenirse, Türkiye’nin 10 yıllık birikimli kaybı 70 milyar doları bulabilecektir. Alternatif maliyetlerle birlikte, Türkiye’nin (beklentiler de dikkate alınarak) muhtemel kaybı 150 milyar dolara ulaşabilir. Değişik faktörler dikkate alındığında alternatif maliyetlerin çok daha yüksek boyutlara ulaşması da muhtemel. Örneğin kısa süre önce Irak, Türkiye’ye toplam tutarı 40 milyar doları bulan bir yatırım paketi ile stratejik işbirliği önerdi. Bu ve benzeri potansiyeller, Türkiye’nin muhtemel kayıplar faturasını büyütecek.”
VAKİT - 31.12.2002
Irak’la en iyi ticaret ABD’nin
Türkiye’nin Irak’ta çıkacak bir savaşa katılıp katılmamasına ilişkin tartışmalar sürerken, Irak’a uygulanan ambargonun ABD ve bazı Avrupa ülkelerini zengin ettiği gözleniyor.
