Annan planının bedeli ağır

Tarım alanlarının yüzde 65'i Rumlara gidiyor. 1350 işyeri kapanıyor. 13 bin kişi işsiz kalıyor. KKTC ulusal geliri yılda yüzde 20 kayba uğruyor. Birleşmiş Milletler'in (BM) Kıbrıs planı, Türk tarafına 630 milyon dolar maliyet, ulusal gelirde yılda yüzde 20 kayıp getiriyor. Plan uyarınca verimli topraklarının yaklaşık yüzde 65'ini Rum yönetimine devredecek olan Türk tarafı, bu durumda tarımsal gelirinin yüzde 33'ünü kaybedecek. Rum tarafına devredilecek topraklarda 1350 Türk işyerinin kapanmasıyla tarımda olanlarla birlikte yaklaşık 13 bin kişi işsiz kalacak. 55 bin insanın göç etmesi sonucunda yaklaşık 15 bin yeni konut yapmak zorunda kalacak olan Kıbrıs Türk tarafı, en az 390 milyon dolarlık kaynağa gereksinim duyacak. BM Genel Sekreteri Kofi Annan 'ın Kıbrıs Türk tarafına yeterli siyasal güvenceler getirmekten uzak bulunan planı, ekonomide yaratacağı etkiler ile de büyük endişe kaynağı oluyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) ilgili bakanlıklarınca hazırlanan ve Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş 'a sunulan raporda, planın olduğu gibi kabul edilmesi durumunda bunun ekonomide çok sarsıcı sonuçları olacağı uyarısında bulunuldu. Raporda, şu hesaplamalara yer verildi: **KKTC'de tarım bitiyor: Plana göre, KKTC'nin ekilebilir topraklarının yüzde 66.4'ü Rum kesimine verilecek. Böylece narenciye üretiminin yüzde 67'si, patates üretiminin yüzde 75'i, sebze üretiminin yüzde 50'si ve hububat üretiminin yüzde 70'i kaybedilecek. Tarımda 2001 fiyatlarına göre 41.5 milyon dolar kayıp yaşanırken buna bağlı olarak ticaret, ithalat, taşımacılık, bankacılık ve imalat sanayiindeki zararlarla toplam kayıp 127 milyon dolara ulaşacak. Bu kayıp KKTC ulusal gelirinin yüzde 12.2'sine ulaşacak. **1350 işyeri kapanıyor: Plan uyarınca 160 imalathane Rumlara devredilmek zorunda kalacak. Bunun sonucunda ulusal gelir açısından 12 milyon dolarlık doğrudan gelir kaybı yaşanacak. 825 kişi işsiz kalacak. Toprak ayarlamları sonucunda 442 ticarethane, 188 otel ve lokantanın da Rumlara devredilmesi gerekiyor. Bunun sonucunda 1474 kişinin işinden olacağı ve 43 milyon dolar gelir kaybının yaşanacağı hesaplandı. Ulaştırma, eğitim, sağlık ve diğer sektörlerde 553 işyerinin kapatılması sonucunda 1150 kişinin işsiz kalacağı belirlendi. **15 bin yeni konut gerekecek: Rumlara verilmesi öngörülen topraklardan göç etmek zorunda kalacak olan 55 bin kişi için 15 bin yeni konut yapılması gerekecek. Ortalama 120 metrakerelik 15 bin ev için yaklaşık 390 milyon dolar kaynağa gereksinim duyulacak. Altyapı hizmetleri için gerekecek kaynak ile bu maliyet artacak. Raporun sonuç bölümünde de şu görüşlere yer verildi: ''Genel anlamda yapılan değerlendirmeler ışığında yalnızca 1 yıl içerisinde 55 bin insanımızın göçü ve verilmesi öngörülen topraklar nedeniyle ulusal gelir kaybı 200.3 milyon dolar olacaktır. Bu da 908 milyon dolar olan 2001 yılı gayri safi milli hasılasının yüzde 22'sine eşittir. Bunun ötesinde kaybedeceğimiz ulusal gelir, vergi yükü yaklaşımıyla devlet bütçesine yükleyeceği mali kayıp 40 milyon dolar civarındadır. Bu da bütçe vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 15'ine eşittir. KKTC topraklarının yüzde 20'sini vermekle, 1350'ye yakın işyerinin kapatılması ile karşı karşıya kalınacaktır. Yaklaşık 13 bin insanımız işsiz kalacaktır.'' CUMHURİYET - 02.01.2003