Köprüye bak ekonomiyi anla

Her yıl artardı Geçiş ücretiyle hükümetlerin bütçe kapama aracı haline gelen Boğaz köprüleri de krizden nasibini aldı. Geçen araç sayısı her yıl öncekine göre milyonlar düzeyinde yükselen iki köprünün 2000'deki trafik artışı yüzde 11. Krizin patladığı Şubat 2001'den 2002'nin sonuna kadar ise trafik yüzde 16.5 azaldı. Dip nokta: Ocak 2002 Köprülerden Kasım 2000'de 11 milyon 705 bin araç geçerken, 'mini kriz' sonrası aralıkta rakam 10 milyon 792 bin oldu. Büyük kriz yılı 2001'de aylık ortalama 10 milyon 140 bin. En düşük rakam, çalışanların çok düşük zamlar aldığı, siyasi belirsizliğin başgösterdiği Ocak 2002'ye ait: 8 milyon 262 bin. 'Hareketlilik katsayısı' Karayolları 17. Bölge Müdürü Cahit Turan açıklıyor: "Trafikte hareketlilik katsayısı dediğimiz bir şey var; bu yolculuk hesabıdır. Gelişmiş ülkelerde hareketlilik katsayısı 2.5. İstanbul'da 1. Bu bastırılmış hareketlilik, ekonomik canlılığın azalması demek." Ekonomik krizi anlamak için Boğaz köprülerine bakmak yetiyor. Geçmişte, geçen araç sayısında her yıl milyonlarca artış gözlenen ve sabah-akşam geçişinin işkence olduğu Boğaz köprüleri artık eskisine göre sakin. Boğaz köprülerinde 2000 yılındaki trafik artışı yüzde 11'ken, ekonomik krizin başladığı Şubat 2001'in ardından geçen iki yılda yüzde 16.5 azalma oldu. Uzmanlara göre Türkiye'nin, ekonomik canlılığın bir göstergesi olan 'hareketlilik katsayısı' düştü. 1973 yılında hizmete giren Boğaziçi Köprüsü ile 1988 yılında devreye giren Fatih Sultan Mehmet köprülerinden geçen araç sayıları, ekonomik krizin etkisinin sürdüğünü gösterdi. İstanbul Boğazı'ndaki köprülerden geçişte azalma, 2000 yılının kasım ayındaki krizin hemen ardından başladı. Köprülerden geçen toplam araç sayısı kasımda 11 milyon 705 binken aynı yılın aralık ayında 10 milyon 792 bine geriledi. Büyük krizin yaşandığı 2001 yılında bu sayı aylık ortalama 10 milyon 140 bine düştü. Sonraki aylarda ekonomi ve siyasetteki gelişmeleri yakından izleyen köprü geçişleri, çalışanların çok düşük zam aldığı 2002 yılının ocak ayında taban yaparak 8 milyon 262 bine geriledi. Zorunlu olmadıkça çıkma Uzmanlar, krizle birlikte gelir düzeyi düşen insanların otomobil kullanımının azalmasıyla köprü geçişlerinde de düşüş görüldüğünü, krizin insanları 'zorunlu olmadıkça evinden çıkmamaya' yönelttiğini belirtti. Karayolları 17. Bölge Müdürü Cahit Turan, "Trafikte 'hareketlilik katsayısı' dediğimiz bir şey vardır. Bir insanın evden işe gidip gelmesi veya sosyal nedenle seyahat etmesi bir yolculuktur. Gelişmiş ülkelerde hareketlilik katsayısı 2.5'tir. İstanbul'da ise 1'dir. Bu, bastırılmış hareketliliktir, ekonomik canlılığın azalması demektir" diye konuştu. 'Fatih Sultan Mehmet' kamyon yolu gözlüyor Bugüne kadar 1 milyar 866 aracın geçiş yaptığı Boğaz köprülerinde 2000 yılında bir önceki yıla göre yüzde 9 artışla 129 milyon araç geçişine ulaşılmıştı. Ancak bu rakam 2001'de 119 milyona, 2002'de ise 109 milyona düştü. 2001'de geçiş sayısı yüzde 8, 2002'de yüzde 9 azaldı. Boğaziçi Köprüsü'nden 2000 yılında 67 milyon 251 bin araç geçiş yaparken, bu sayı 2001'de 62 milyon 691 bine, 2002'de 59 milyon 132 bine düştü. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nden 2000 yılında 62 milyon 704 bin araç geçiş yaparken, bu rakam 2001'de 57 milyon 178 bine, 2002'deyse 50 milyon 82 bine geriledi. Köprü gelirleri 2000'de 115 milyon 458 bin dolarken, bu rakam 2001'de 104 milyona, 2002'nin ilk 11 ayında geri alınan geçiş zammıyla birlikte 65 milyon dolara geriledi. Köprü gelirlerindeki azalışta, kamyon ve TIR'ların geçiş yaptığı Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'ndeki düşüş daha sert oldu. 2000 yılında geçen 62 bin 704 araçtan 62 milyon 414 bin dolar gelir elde edilirken, bu rakam 2001'de 42 milyon 272 bin dolara, 2002'de 32 milyon 18 bin dolara geriledi. Boğaziçi Köprüsü'nden 2000 yılında geçen 67 milyon 251 bin araçtan 53 milyon 52 bin dolar gelir elde edilirken, bu gelir 2001 yılında 40 milyon 545 bin dolara, 2002 yılındaysa 33 milyon 842 bin dolara geriledi. İki köprünün toplam geliri 1 milyar 577 milyon dolar. RADİKAL - 05.01.2003