ABD ile mutabakata varıldı, Türk hukuku geçerli

ABD ve Genelkurmay Başkanlığı arasında Ankara'da sağlanan anlaşma çerçevesinde, Türkiye'nin yargı yetkisini kaldıran hükümler bulunmayacak. Mutabakat zaptı sadece 150 askeri kapsayacak. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, ABD ile 15 gündür süren pazarlıklar önceki gün tamamlandı. Türkiye'de üs ve liman incelemesine gelecek 150 ABD askerinin uyacağı kurallara ve tabi olacakları hukuki düzenlemelere dair belgeyle ilgili 'orta noktada' buluşuldu. Üst düzey bir yetkili, önemli olanın anlaşmaya varılması olduğunu söyleyerek, "Üzerinde mutabakata varılan metin bizi tatmin etti" yorumunu yaptı. Aynı yetkili ABD askerlerinin hangi hukuk kurallarına uyacaklarına ilişkin soruyu yanıtsız bırakırken, bir başka üst düzey yetkili, "Türkiye'nin yargı yetkisini kaldıran hiçbir unsur yok" ifadelerini kullandı. İki yetkili de metinde ABD'nin istediği gibi NATO düzenlemelerine atıfta bulunulduğuna ilişkin iddiaları yalanlamadı. Sadece 150 kişi için Radikal'e bilgi veren üst düzeyde bir yetkili, Washington yönetimi ile ulaşılan mutabakatın sadece üs incelemesi için gelecek 150 kişiyi kapsayacağını belirtti. Tamamen teknik nitelikte olan mutabakatın iki ülke genelkurmayları arasında imzalanacağına dikkat çeken yetkili, Türkiye'ye gelecek olan bütün Amerikan askerlerinin uyacağı kuralları ve hukuki esasları içerecek belgenin TBMM'de onaylanması gerekeceğine de dikkat çekti. Metin Başbakanlık'ta Genelkurmay Başkanlığı varılan mutabakat metnini dün Başbakanlığa gönderdi. Başbakan Abdullah Gül'ün programı elvermediği için Başbakanlık'tan ilk olarak sözlü 'olur' alındı. Ancak Genelkurmay Başkanlığı yazılı direktif talep etti. Başbakanlık Genelkurmay'a söz konusu anlaşmayı imzalama talimatını verdi. Dışişleri'nin 'Belge-üs incelemesi için gelecek 150 askerle sınırlansın', askerlerin ise ABD'nin istediği gibi 'Her seferinde ayrı belgeyle uğraşmayalım. Genel bir düzenleme yapalım' yaklaşımını savunduğu ileri sürülüyor. Ancak geniş kapsamlı bir belge için Meclis kararı gerekeceğinden Washington yönetiminin de Genelkurmay'ın da geri adım attığı belirtiliyor. Belge neyi içeriyor? Üzerinde anlaşılan metinde, Türkiye'ye gelen askerlerin Türkiye'ye ait üs ve limanlarda inceleme yaparken üçüncü taraflara verecekleri zararların karşılanması öngörülüyor. Amerikan askerlerinin Türk hukukuna tabi tutulması Amerikan yasalarına aykırı olduğundan, askerlerinin görevlerini icrası sırasında işleyeceği suçların yargılanmasında NATO anlaşmalarından yararlanılacak. Ancak, askerlerin anlaşmada tanımlanan faaliyetin dışına çıkıp Türk yasalarını ihlali halinde Türk hukuk sistemi devreye girecek. Amerikalı askerler, Türkiye'de yargılansalar da cezalarını ABD'de çekecek. Keşif 16 Ocak'ta başlıyor Belgenin imzalanmasıyla süreç 15 gün gecikmeli olarak başlayacak. 15 Ocak'ta Türkiye'ye gelecek olan 150 askerin Almanya'da olduğu ve 16 Ocak'ta keşfe başlayacağı belirtildi. Keşfin ardından üs ve limanların iyileştirilmesi talebi çıktığı takdirde bunun uygulanabilmesi TBMM' nin alacağı karara bağlandı. TBMM kararının ardından inşaat çalışmaları başlayacak ve bu amaçla yeni ABD askerlerinin Türkiye'ye gelmesi söz konusu olacak. RADİKAL - 10.01.2003