Atlantik ittifakı çöktü, dünya artık iki kutuplu

Almanya ile Fransa'nın Amerika ve İngiltere'ye karşı yeni bir eksen oluşturmaları, başta Irak olmak üzere, küresel politikalarda ABD'ye meydan okumaları hem Amerika'da hem de Avrupa'da büyük sarsıntıya neden oldu. Avrupa Birliği'nin iki lokomotif ülkesi Almanya ve Fransa'nın dünya dengelerini yeniden belirleyecek ve Amerika'nın tek kutuplu dünya sistemi projesini sabote edecek bu çıkışı, Çin, Rusya ve ABD-İngiliz cephesinden rahatsızlık duyan dünya genelinde olumlu karşılanırken Amerika'da sert tepkiye neden oldu. Atlantik ittifakının iki yakasında yaşanan karşılıklı meydan okumalar, NATO içinde de derin bir çatlak oluşturacak gibi. Tek kutuplu dünya sistemine meydan okuyan Avrupa, Rusya ve Çin'den alacağı destekle güçlenirken, Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO'da ikili bir yapı oluşturacak. "Almanya ve Fransa Avrupa'yı temsil etmiyor" ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, Almanya ve Fransa'yı "yaşlı Avrupa" olarak niteledi. Rumsfeld, Amerika'nın Irak'a saldırısına karşı çıkan iki Avrupa ülkesine sert eleştirilerde bulunarak, "Avrupa, Fransa ve Almanya'dan oluşur diye birşey yok. Bunlar yaşlı Avrupa'dır. Eğer Avrupa'nın bütününe bakarsanız, etki alanının doğuya kaydığını görürsünüz" dedi. Polonya gibi Amerikan yanlısı olarak bilinen ve sonbaharda NATO'ya katılan 7 Doğu Avrupa ülkesine atıfta bulunan Rumsfeld, "Evet Almanya bir sorundu, tıpkı Fransa gibi. Ama başka Avrupa ülkelerine bakarsanız, onların Fransa ve Almanya'nın değil, ABD'nin yanında yer aldıklarını göreceksiniz" dedi. Dışişleri Bakanı Colin Powell ise, Almanya ve Fransa'yı sorunu görmezden gelerek, sorumluluklarından kaçmaya çalışmakla suçladı. Çin'den destek açıklaması ABD'ye karşı güçlerden biri olan Çin de, Irak konusundaki tutumunun, Fransa'ya çok yakın olduğunu açıkladı. Dışişleri Sözcüsü, Ortadoğu'daki askeri yığınağın kaygı verici olduğunu kaydetti. ABD'ye Fransız direnişi yeni değil Beyaz Saray'ın Oval Ofis kayıtları, ABD'nin Irak'a savaş açmasına karşı çıkan Fransa'nın, 1963'te John F. Kennedy'nin başkanlık yaptığı dönemde de ABD'ye karşı çıktığını ortaya koydu. Belge ve arşivleri koruma altına alan Boston Kennedy Kütüphanesi tarafından dün Oval Ofis kayıtlarının yayınlanmasıyla, Kennedy'nin, 31 Ocak 1963'te, danışmanlarıyla, Fransız General de Gaule'ün 14 Ocak'ta yaptığı ABD karşıtı açıklamaları ele aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Kennedy, danışmanlarına "Her gün Paris'ten çok korkunç açıklamalar geliyor. Ya bizi Avrupa'ya hükmetmekle, ya Avrupa'dan çekilmekle, ya da nükleer gücümüzü onlara danışmadan kullanma niyetinde olmakla suçluyorlar" diyerek şikayette bulunuyor. De Gaule, konuşmasında, ABD önderliğindeki çokuluslu güç fikrini reddetmiş ve "ABD'nin Truva atı" olarak nitelediği İngiltere'nin Ortak Pazar'a girmesine karşı çıkmıştı. "Yaşlı Avrupa çelik gibi" Rumsfeld'e Fransa ve Almanya'dan aynı sertlikte cevaplar geldi. Fransa Ekonomi Bakanı Francis Mer, "Yaşlı Avrupa çelik gibidir ve yeniden ışıldar. Bunu zaman içinde göstereceğiz" dedi. Ekoloji Bakanı Roselyne Bachelot ise hakaret içeren kelimeler sarf etti. Dışişleri Bakanı Dominique de Villepin, "Avrupa'nın geleceğe baktığını" söyledi. Almanya meclisi dışişleri komisyonu başkanı Volker Rühe de, "Rumsfeld gerçek bir diplomat değil, bu, akıllıca yapılmamış bir açıklama" dedi. GÖVDE GÖSTERİSİ DEVAM EDİYOR- Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Fransa ile Almanya arasında 1963 yılında imzalanan Elysee Dostluk Anlaşması'nın 40. yıldönümü dolayısıyla Paris'te yapılan kutlamalardan sonra dün Almanya'nın başkenti Berlin'e geldi. Chirac ve Almanya Başbakan Gerhard Schröder, Başbakanlık'ta, Alman-Fransız Gençlik Parlamentosu'ndan 500 gençle biraraya gelecek. Schröder, "Savaş hiçbir zaman kaçınılmaz olmamalı. Biz savaşın meşrulaştırılmasına onay veremeyeceğimizi açıkladık" deyince, söze giren Chirac, "Bu söylenen ortak dış politikadır" dedi. YENİŞAFAK 24.01.2003