Müttefikler kapıştı

ABD'nin Atlantik ötesi ittifakının temel direklerinden Fransa'nın Almanya'yla birlik olup Irak savaşına bayrak açmasının ardından, ortalık düello sahnesine döndü. ABD'li yetkililer Almanya ile Fransa'ya 'eski kafalılık' gibi suçlamalar yöneltince, barış cephesi açtı ağzını yumdu gözünü. New York Times'ın, ABD'nin bu iki ülkeye yola gelmezlerse diplomatik tecrit uygulamayı tartıştığını yazmasının ardından, Washington'dan 'buz' gibi bir açıklama geldi. Beyaz Saray Sözcüsü Ari Fleischer, "ABD Başkanı George Bush, Avrupa'nın çağrısına kulak vereceğinden emin. Fransa'nın bu safa katılmaması çok olanaklı. Bu safa bir çift ülkenin katılmaması mümkün" dedi. Bush yönetiminin tonu en sert yetkilisi, 'şahin' Savunma Bakanı Donald Rumsfeld oldu. Rumsfeld, yabancı muhabirlerle sohbetinde, AB'nin iki lokomotifine nazirelerde bulundu. Yeni NATO üyesi olan ABD yanlısı Polonya dahil yedi Doğu Avrupa ülkesine atıfla "NATO Avrupası'nın merkezi Doğu Avrupa'ya kayıyor" diyen Rumsfeld, "Almanya bir sorun. Fransa bir sorun. Ama diğer ülkelerin muazzam sayısını göz önüne alırsanız, onlar Fransa ile Almanya'nın değil, ABD'nin yanında" dedi. Gazetecilere "Siz Avrupa denince Fransa ile Almanya'yı düşünüyorsunuz" diye seslenen Rumsfeld, "Ben değil. Ben bunun eski Avrupa olduğunu düşünüyorum" sözüyle vurucu darbeyi indirdi. Rumsfeld'in iki ülkeye yakıştırdığı 'old' sözü, 'eski' olduğu kadar 'yaşlı' anlamına da geliyor. ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell ise, öfkesini "Bazı devletler sorun yokmuş gibi yapıp, sırt çevirmek istiyor" sözüyle dile getirdi. Powell, Fransa'nın tavrını 'geçici bir değişiklik' diye küçümseyip "ABD'nin stratejisinin gerekliliğini anlayacaklarını umuyorum" dedi. New York Times da, Bush yönetiminin barış cephesini köşeye sıkıştırmaya hazırlandığını yazdı. ABD'li yetkililerin gelecek hafta Fransa, Almanya ve aynı çizgideki ülkelerden, Irak'ın BM kararlarını çiğnediğini kamuoyuna 'açıklamalarını' isteyeceği kaydedildi. Washington'ın çileden çıktığı belirtilirken, bir ABD'li yetkili, "Amacımız, burunlarını gerçekliğe sürttükten sonra meseleye nasıl devam edileceğini tartışmak" dedi. Bazı ABD'li yetkililer, Britanya, Polonya, İspanya ve İtalya'nın desteğini aldıklarını ve diğer ülkelere yönelik girişim başlatılacağını söyledi. Buna göre, Fransa ile Almanya, BM kararı önünde en büyük engel gösterilecek ve diplomatik açıdan tecrit edilmeye çalışılacak. 'Tarihimiz daha eski' Bu tutum karşısında, Paris ile Berlin 'Avrupa efendiliği'ni kenara bıraktı. Her iki ülkede de, iktidarla muhalefet ABD'ye ateş püskürdü. Alman Dışişleri Bakanı Joschka Fischer "Gerçekten de Avrupa'nın kültür ve devletleşme süreci ABD'den eskidir" istihzasıyla yetinirken, Fransa Maliye Bakanı 'eski Avrupa' sözüne 'derinden kırıldığını' belirterek "Eski Avrupa'da hareket-bereket vardır ve bunu gösterecektir" dedi. Fransa Dışişleri Bakanı Dominique de Villepin "Bizim Avrupamız geleceğe bakmakta" yanıtıyla yetindi. 'General Cambronne' Ancak Fransa Çevre Bakanı Rosalyne Bachelot, "Rumsfeld'e neler söylemek istediğimi bilseniz. Size meşhur General Cambronne'u hatırlatmak istiyorum" deyince, tüm Fransa meramını anladı. Napoleon'un Waterloo Savaşı'nda, kendisini kuşatan Britanya askerlerinin teslim olması talebini 'Merde' diye yanıtlayan General Cambronne, bu küfrü ilk kullanan olarak küfürle özdeşleşmiş bir kişilik. Muhalefet yetkilileri de birbiri ardına 'Eski Avrupa'ya ait olmaktan gurur duyduklarını açıklarken, Fransız hükümet sözcüsü François Cope, ABD'ye Avrupa'nın bilgeliğine kulak vermesini tavsiye etti. ABD'den söz edilirken en çok 'terbiyesiz' ve 'küstah' sıfatları kullanıldı. Üstüne üstlük şubatta BM Güvenlik Konseyi başkanlığını devralacak Almanya'nın, 27 Ocak'ta kritik Irak raporunu sunacak silah denetçilerinden 14 Şubat'ta ikinci bir rapor isteyeceği belirtildi. Rus lider Vladimir Putin de Bush'u arayarak, Irak krizinde BM denetçilerinin 27 Ocak'ta sunacağı raporun temel alınması gerektiğini söyledi. Çin Dışişleri, Paris'inkine çok yakın tutum benimsediklerini ve savaştan kaçınmak için her şeyin yapılması gerektiğini açıkladı. ABD-Avrupa çatlağı derinleşirken, Rumsfeld Türkiye'yle Irak konusunda oldukça iyi işbirliği yaptıklarını söyledi. RADİKAL - 24.01.2003