DÜNYA PARASI DEĞİŞİYOR MU?

Avrupa, Irak'taki Amerikan macerasına açıkça sırt çeviriyor. Önleyebilir mi? Önleyemeyeceğini, Irak'taki Amerikan şiddetinin önünde hiçbir gücün duramayacağını söyleyenler ezici çoğunlukta.. Ancak Avrupa bu şiddet uygulamasının önüne geçebilirse, Almanya-Fransa eksenli AB, özellikle de 'Euro AB'si' için artık hiçbir şey eskisi gibi olmaz. Galiba bunu Washington da biliyor, Brüksel de... Petrol hesapları Peki neden? Uzun sayılmayacak bir süre önce, Irak, aralarında petrol sözleşmelerinin de yer aldığı dış ticaret anlaşmalarını dolardan Euro'ya kaydıracağını ilan etmişti. Bu basit bir kapris falan değildi. ''Der Spiegel'' dergisi de bir kroki yayımladı: Suudi Arabistan ve Irak' ta 510 milyar varil petrol yatıyor. Bunun, varil başına 22-28 dolar aralığındaki 'makul fiyat' üzerinden nakte çevrilmesi durumunda, yaklaşık 13 trilyon dolarlık bir tutarla karşı karşıya kalıyoruz. Bu para için, bunlar, ellerinden gelen her şeyi yapar. Kriz sonrasında yıllık GSMH'si 180 milyar dolara düşen Türkiye vizöründen bakıldığında, demek ki o küçük bölgenin altında 73 adet Türkiye bekliyor. Üstelik tek bir sektör olarak. Böyle bir toplamın dolardan Euro'ya veya Euro'dan dolara evrilmesi, pazar paylaşım savaşlarının bir başka adı olamaz mı? Öyledir. Her paranın bir ayağı reel ekonomiye, diğer ayağı da, şu ya da bu ölçülerde, askeri bir güce dayanır.Irak'a askeri müdahale, doların Euro tehdidini bertaraf etmesi ve onun nüfuz alanına giriş yapması olarak da yorumlanabilir. Çok mu abes? Olabilir. Ama neden Fransa Devlet Başkanı Chirac , işgal için yeni bir BM kararı istiyor? Neden Almanya Başbakanı Sch-röder , olası bir savaşa mali destek vermeyeceklerini ve geri adım atmayacaklarını söylüyor. BM savaşları Fischer , Güvenlik Konseyi'nde savaşın içerdiği kontrol edilemeyecek kadar büyük risklere dikkat çekerken, neden bölgesel kaos olasılığını ve ötesini anımsatma gereksinimi duyuyor? Peki, ya bu müdahale gerçekleşmez veya beklenen sonuçlar alınamazsa? Dolar mı, Euro mu? 12-13 trilyon dolarlık tek bir sektörün tetikleyeceği diğer sektörlerle birlikte dünya gündemini belirleyecek bu dev pazarda acaba kimin borusu ötecek? Buna yanıt aranıyor. CUMHURİYET - 27.01.2003