Enflasyon ocak ayında sürpriz yaptı: Yüzde 5,6

Piyasalarda TÜFE yüzde 2,7, TEFE ise yüzde 3,1 seviyesinde bekleniyordu. Ocak ayı enflasyonu TEFE’de beklentilerin üzerinde yüksek çıkarken, bu duruma döviz fiyatlarındaki dalgalanma ve petroldeki yükselişin fiyatlar üzerinde oluşturduğu baskının yol açtığı belirtildi. Kamu zamlarının enflasyon rakamlarına yansıdığını vurgulayan piyasa uzmanları, tarım ürünleri fiyatlarındaki mevsimsel etkinin de oranları yükselttiğini belirttiler. Uzmanlar, rakamların enflasyon hedeflerinin tutturulabilirliği konusunda şüpheler oluşturduğunu belirtiyor. Kamu zamlarının özellikle imalat sanayiinde etkili olduğunu vurgulayan uzmanlar, “TEFE’yi yukarı çeken etken kamu zamları oldu.” dediler. Savaş ihtimalinin hedeflerin tutması ihtimalini zayıflattığını belirten uzmanlar, ilk üç ayın önemli olduğunu vurguluyor. Ocak ayında yıllık enflasyon ise TEFE’de yüzde 32,6, TÜFE’de yüzde 26,4 olarak belirlendi. Hükümetin 2003 yılı sonu hedefleri TÜFE’de yüzde 20, TEFE’de ise yüzde 16,2 seviyesindeydi. Bir önceki yıl ocak ayında, TEFE’deki artış yüzde 4,2, TÜFE’deki artış ise yüzde 5,3 olmuştu. 2002 yılı Ocak ayı ile karşılaştırıldığında, bu yılın aynı ayında enflasyon, TEFE’de 1,4 puan üzerinde, TÜFE’de 2,7 puan altında gerçekleşti. Yıllık enflasyon ise, geçen yılın aynı döneminin, TEFE’de 59,4 puan, TÜFE’de de 46,8 puan altında gerçekleşti. 2002 yılı Ocak ayı itibarıyla enflasyon, TEFE’de yüzde 92, TÜFE’de yüzde 73,2 olmuştu. Bu arada Ocak ayı itibarıyla 12 aylık ortalamalara göre yıllık enflasyon ise TEFE’de yüzde 45,9, TÜFE’de yüzde 41,3 olarak hesaplandı. Uzmanlar toptan eşyadaki fiyat artışlarının önümüzdeki aylarda tüketici fiyatlarına yansımasının da kaçınılmaz olduğunu belirtiyorlar. Üreticilerin ekonomideki durgunluk nedeniyle maliyetlerindeki artışı tüketicileri yansıtmadığını belirten uzmanlar, tüketim artmaya başladığında perakende fiyatların da yükselişe geçeceğini ifade ediyorlar. Çekirdek enflasyon yüzde 3,6 TEFE’de ocak ayındaki yüzde 5,6 oranındaki artışın 1,8’i devlet sektöründen, 3,8’i özel sektördeki fiyat artışlarından kaynaklandı. Çekirdek enflasyon olarak nitelenen imalat sanayinde özel sektördeki fiyat artışı yüzde 3,6 olarak hesaplandı. DİE’den yapılan açıklamaya göre, ocak ayında TEFE’de devlet sektöründe yüzde 7,3, özel sektörde yüzde 4,9 artış kaydedildi. Söz konusu ay, sektörel bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 9 ile madencilik ve taşocakçılığı sektöründe gerçekleşti. Aynı dönemde, iletişim techizatı imalatında fiyatlar yüzde 0,1 oranında gerilerken, basın ve yayımda fiyat artışı yaşanmadı. TÜFE’ye göre, ocak ayında en yüksek fiyat artışı yüzde 6,7 ile lokanta, pastane ve otel harcamalarında görüldü. Bu dönemde eğitimde fiyat artışı yaşanmazken, giyim ve ayakkabıda yüzde 4,2 oranında gerileme görüldü. Yıllık bazda da ana harcama grupları itibariyle en fazla artış yüzde 53,6 ile eğitimde görüldü. Noter ücretleri zam şampiyonu Noter ücretleri, Ocak ayının zam şampiyonu oldu. Geçen ay noter ücreti yüzde 34,1 oranında artış kaydedildi. DİE verilerine göre, Ocak ayında bir önceki aya göre, en yüksek fiyat artışları, yüzde 29,8 ile domates, yüzde 15,5 ile bir bardak çay, yüzde 15,1 ile yeni rakı, yüzde 12,1 ile kalorifer yakıt ücreti, yüzde 9,7 ile Marlboro sigarası, yüzde 9 ile antep fıstığı, yüzde 7,8 ile benzin, yüzde 7,7 ile koyun eti, yüzde 7,5 ile motorin, yüzde 7 ile belediye suyu fiyatlarında görüldü. Geçen ay TEFE’de ise yüzde 47,6 ile yakacak odun zam şampiyonu oldu. Aynı dönemde, etek yüzde 5,8, çocuk botu yüzde 6,2, erkek takım elbise yüzde 7,1, pardösü (erkek) yüzde 8,4, palto (erkek) yüzde 8,7, manto yüzde 9,5, kaban (erkek) yüzde 10,1 ve kazak (kadın) yüzde 11 oranında geriledi. İstanbul’da Ocak ayında perakende fiyatlar binde 1, toptan fiyatlar yüzde 3,4 oranında yükseldi. İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından hazırlanan 1995 bazlı geçinme endeksine göre, yıllık ortalama artışlar perakende fiyatlarda yüzde 41,8, toptan fiyatlarda yüzde 42,1 şeklinde gerçekleşti. ZAMAN - 04.02.2003