'Özgür bilgi' taslağı

Halka bilgi vermeyene ceza var. Devlet sırrının tanımı yapılmazken, Çiçek, 'Yargıya bıraktık' dedi Adalet Bakanlığı, Batı'da 1960'lardan itibaren kullanılan vatandaşın bilgi edinme hakkının Türkiye'de de işlerlik kazanması için ilk adımı attı. Bunun için hazırlanan yasa, açık tanımını yapmadığı halde 'devlet sırları'nın yanı sıra kamu kurum ve kuruluşlarının özel yasalarına göre 'gizli' kalması gereken bilgi-belgelerin de açıklanamayacağını öngörmesi nedeniyle tartışmaya yol açtı. Çiçek, bakanlığınca hazırlanan 'Bilgi edinme yasa tasarısı taslağı' hakkında bilgi verirken, "Türkiye'de AB'ye uyum, insan hakları ve özgürlükler konusundaki gelişmeler çerçevesinde böyle bir yasal düzenlemeye ihtiyaç var" dedi. Bu hakkın hükümet programı ve acil eylem planında yer aldığını anımsatan Çiçek, taslakla ilgili 67 kuruluştan görüş istediklerini belirtti ve buna 15 gün içinde katkı sağlamasını istedi. Çiçek, düzenlemenin önemini şöyle anlattı: "Bilgi edinme, bu düzenlemeyle ilk kez hak olarak vurgulanıyor. Dünyada kişiyle devlet arasındaki ilişkiler yeniden düzenleniyor, kamu kurum ve kuruluşlarında şeffaflık kavramı geleneksel yönetim sisteminin yerini alıyor. Bilgi edinme hakkını yasal olarak düzenleyen ülkelerde; yönetimin keyfiliğini, yolsuzlukları önleme, denetleme ve yönetimi geliştirme konusunda önemli kazanımlar elde edilmiştir." 'Sır kavramı dar tutuldu' Taslakta, beklentilerin aksine devlet sırrı tanımı yapılmadı. Bakan Çiçek, bunun çerçevesinin yargı kararıyla çizilebileceğini açıkladı. Çiçek, bilgi edinme hakkına dahil olmayan 'devlet sırrı' kavramında ölçünün ne olduğuna ilişkin soru üzerine, "Her olay için, müracaat edilen bilgi bakımından konunun ele alınması gerekir. Taslakta bilgi edinme hakkına izin vermeyen devlet sırrı kavramı mümkün olduğunca dar tutuldu" dedi. Çiçek, önceki gün TBMM'de Irak tezkeresinin gizli oturumda oylanması önergesine imza atan milletvekillerinin isimlerinin dahi açıklanamamasının devlet sırrı kavramıyla ne derece örtüştüğü yönündeki bir soruya ise, "Oradaki gizli oylama TBMM İçtüzüğü'ne göre yapıldı. Batı'da da herkes her bilgiye istediği zaman ulaşamamaktadır" dedi. Taslağa göre, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve sendikalar, vatandaşların, yabancıların ve tüzelkişiliklerin dilekçeyle istedikleri bilgi-belgelere ulaşımını 15-30 gün içinde sağlayacak. Başvurusu reddedilenler ise önce 'Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na, bu yoldan da sonuç alamazsa yargıya gidebilecek. Kanunun uygulanmasında ihmali, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, işledikleri fiillerin genel hükümleri çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla ayrıca disiplin cezalarına da çarptırılacağı öngörülüyor. Bu konular kesin açıklanmayacak Bilgi edinme yasa taslağı, vatandaşların şu konularla ilgili bilgi edinemeyeceğini düzenliyor: Yasama ve yargı organlarının idari faaliyetleri dışındaki faaliyetleri, Yargı denetimi dışında kalan işlemler (YAŞ ve HSYK gibi kararlar), Kurum ve kuruluşlarının kanun, KHK, tüzük ve yönetmeliklerine göre açıklanması yasak olan her türlü bilgi ve belgeler, Açıklanması halinde devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek, niteliği itibarıyla devlet sırrı olan ve usulüne uygun şekilde gizli kaydıyla korunan bilgi ve belgeler, Mali ve dış politikaya zarar Devletin maliye, para ve dış ticaret politikasına açıkça ve ciddi şekilde zarar verecek veya haksız kazanca sebep olacak bilgi ve belgeler, Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeler, Özel hayat-ticari sırlar Emniyet, teftiş kurulları veya diğer kamu kurumlarınca yürütülen idari soruşturmalarla ilgili, açıklandığında kişilerin özel hayatına açık-haksız müdahale sonucunu doğuracak, kişilerin veya soruşturmacıların hayatlarıyla soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek bilgi ve belgeler, Açıklandığında suç işlenmesine yol açacak, suçların önlenmesi-suçluların yakalanmasını tehlikeye düşürecek, yargılamayı etkileyecek, adil yargılanma hakkını ihlal edecek bilgi ve belgeler, Kişinin sağlık bilgileriyle aile hayatına, şeref ve haysiyetine mesleki-ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi ve belgeler, Haberleşme gizliliğine aykırı bilgi-belgeler, Kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgi-belgelerle, kurum ve kuruluşların gizli kalması kaydıyla sağladığı ticari-mali bilgiler. RADİKAL - 08.02.2003