Irak’ta savaş olasılığının güçlenmesi bazı piyasaları vurmaya başladı.
Gıda, giyim gibi günlük ihtiyaçlara yönelik ve küçük çaplı harcamaları gerektiren piyasalarda, özellikle Irak dolayısıyla bir düşüş henüz yaşanmazken, görece yüksek meblağlı harcama gerektiren ve ‘ertelenebilir’ ihtiyaçlara yönelik piyasalarda büyük oranlarda daralmalar yaşanıyor.
Oto satışları yüzde 60 geriledi. Mobilya satışları yarı yarıya düştü. Emlakta, yaprak kımıldamıyor. Beyaz eşya satışları, özellikle Irak sınırına yakın bölgelerde, ‘durma noktasına’ geldi. Rezervasyon iptali tedirginliği yaşayan turizm sektöründe, ‘kongre turizmi’ kapsamındaki organizasyonlarda düşüş gözleniyor.
Otomobil satışları ocakta dibe vurdu
Otomotiv Sanayicileri Derneği’nden (OSD) alınan bilgilere göre, 2002 Aralık ayında 17 bin civarında oto satıldı. Ancak yılbaşından sonra büyük bir gerileme başladı. Ocakta 6 bin 300’e geriledi. Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği Genel Sekreteri Barbaros Demirci, "İç pazar durma noktasında. 2003’e yüzde 70 atıl kapasiteyle başladık. Olası Irak harekâtı, Türkiye’nin yatırım riskini artırır" dedi.
Beyaz eşya alımları erteleniyor
Vestel Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Ziya Öztürk, savaş olasılığı nedeniyle satışlarda durgunluk olduğunu söyledi. Öztürk, şubatta bir operasyon olması durumunda, etkisinin kısa süreli olacağını, daha sonra piyasanın normale dönmesini beklediklerini söyledi.
Emlakta yaprak kımıldamıyor
İstanbul Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Sabri Ateş, savaşın gündeme gelmesiyle emlak alım satımlarının bıçak gibi kesildiğini söyledi. Ateş, "Emlak piyasası zaten üç yıldır durgundu. Savaş olasılığının kuvvetlendiği iki aydan bu yana piyasa tamamen durma noktasına geldi. ‘Savaş çıkarsa’ diye insanlar birikimlerini yastık altına yönlendirdiler" dedi.
Kongre turizmi darbe yedi
Turizm sektörü de olası savaşa odaklanmış durumda. Turizm Otelciler Birliği Başkanı Sinan Babila, "Şirketler, bayi toplantılarını erteliyorlar" dedi. Turizm Yatırımcıları Derneği Başkanı Tavit Köletavitoğlu da "Kongre turizmi etkilendi. Amerikalıların ağırlıkta olduğu kongrelerde iptaller oldu" dedi.
Savaş yüzünden mobilya almıyorlar
Mobilya üretim merkezi Masko’nun yetkilileri savaş söylentilerinin çıktığı ekim ayından bu yana satışların yüzde 50 azaldığını söylediler. Modeko yetkilileri de "Irak tedirginliği satışları düşürdü. Mobilya lüks mal gibi görüldüğünden alımlar kasımdan bu yana düşüyor" dediler.
Kuru gıda satışları arttı
Gima Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Ali Serhan Şahin, birçok sektörün aksine gıda perakendeciliğinde satışların arttığını söyledi. Özellikle un, kuru bakliyat gibi gıda ürünlerinin satışlarında büyük ölçüde artış olduğunu ifade eden Şahin, "Savaş ilanı durumunda satışlarımızın olumsuz etkilenmeyeceğini öngörüyoruz" dedi.
Tansaş Genel Müdürü Servet Topaloğlu, savaş nedeniyle perakende sektöründe, satışlara yönelik ciddi bir krizin yaşanmayacağını söyledi. Topaloğlu, "Herhangi bir krizin yaşanabilme ihtimaline karşı gerekli her türlü önlemimiz ve acil eylem planlarımız (stok vs.) ayrıca hazır" dedi.
‘Satışlar durdu’
Koç Holding Dayanıklı Tüketim Grubu Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Aka Gündüz Özdemir, savaş söylentilerinin beyaz eşya piyasasında durgunluğa neden olduğunu belirterek, "Özellikle Doğu Anadolu’da satışlar durma noktasına geldi" dedi. Savaş belirsizliğinin bir süredir iç piyasayı olumsuz etkilediğini belirten Özdemir, şöyle konuştu:
"Tüketici parasını elinde tutmayı tercih ediyor. Geçen yıl dayanıklı tüketim sektörü yaklaşık yüzde 5.5 büyüdü. 2003’ün de geçtiğimiz yıl seviyelerinde bir büyüme göstereceğini düşünüyorduk. Ancak savaş söylentileri, yılbaşından itibaren piyasada durgunluğa neden oldu."
MİLLİYET - 08.02.2003