NATO'da çatlak büyüyor

Irak, Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Birliği'nin (AB) ardından NATO'ya da ''tarihinin en büyük krizini'' yaşatıyor. BM ve AB'nin ardından Rusya'nın da desteklediği Almanya ve Fransa bu kez NATO'da ABD'ye rest çekerken; Konsey'deki çatlak büyüyor. Batılı bir diplomat, ''Saddam Hüseyin, savaşın ilk zaferlerini elde ediyor. Avrupa'yı böldü. Avrupa- Atlantik işbirliğini baltaladı. Şimdi NATO'yu sarsıyor'' dedi. Batı Avrupalı diplomat, Washington'ın ''baskıyı çok arttırdığını'' belirterek ''Avrupa kanadının bu baskıya tahammül gücünün sınırlı olduğunu'' ileri sürdü. İsveç Başbakanı Göran Persson , Avrupa'nın önemli ülkeleriyle ABD arasındaki anlaşmazlığı ''felaket'' olarak nitelerken, İspanya Savunma Bakanı Federico Trillo da , Belçika, Fransa ve Almanya'nın, Türkiye'nin Irak'ın olası bir saldırısında korunma talebini NATO'da veto etmesinin, ittifakın 1960'lardan bu yana yaşadığı en büyük kriz olarak tanımladı. NATO Konseyi'nin dün akşam yaptığı olağanüstü toplantı yalnızca ''15 dakika'' sürerken, NATO Konseyi bugün sabah tekrar bir araya gelecek. İlk önce BM, ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell 'ın sunduğu kanıtları yetersiz bulmuş, AB'de ''savaşcı sekizler'' le ikiye bölünmüştü. NATO Konseyi'nin, önceki gün başlayan ve bir türlü sonuçlanamayan toplantılarının ikinci gününde de sonuç çıkmadı. Dün sabah saatlerinde yapılması planlanan olağanüstü toplantı, akşam saatlerine ertelendi.Dün akşam toplanan NATO Konseyi'nin, Irak krizi konusunu ve Türkiye'nin Kuzey Atlantik Antlaşmasıının 4. maddesine işlerlik kazandırılması talebini incelediği toplantı 15 dakika sürdü. NATOsözcüsü , sorulara ayrıntılı yanıt verilmeyeceğini belirterek, "müttefiklerin, kendi aralarında danışmalarda bulunacaklarını" duyurmakla yetindi. Vetocu üç ülke Almanya, Fransa ve Belçika'nın büyükelçileri, toplantıda masaya getirilen çeşitli öneriler konusunda başkentlerine danışma ihtiyacı hissettiklerini belirterek vakit istediler. Konsey'de daimi temsilciler, gün boyunca ''başkentlerle istişareler yaparak soruna çözüm aradılar'' . Genel Kaynaklar, ''Fransa'nın iknaya çalışıldığını'' çünkü Paris'in tavır değiştirmesi halinde, ''Brüksel ile Berlin'in bu ülkeyi izleyeceğinin anlaşıldığını'' kaydettiler.Vetocu ülkelerin ''itiraz gerekçesi'' nin Türkiye olmadığı da bir kez daha vurgulandı. ''Türkiye'nin savunması için yükümlülüklerini yerine getireceklerini'' anlatan vetocu ülkeler sorunun ABD'den kaynaklandığını ileri sürüyor Saddam'ın ilk zaferi ''Irak savaşı başladı. Saddam Hüseyin , savaşın ilk zaferlerini elde ediyor. Avrupa'yı böldü. Avrupa-Atlantik işbirliğini baltaladı. Şimdi NATO'yu sarsıyor'' diyen bir Avrupa basını gelişmeleri, ''NATO'da çatlak'' sözleriyle verirken Amerikan televizyonlarında olay, ''NATO tarihindeki en büyük kriz'' yorumuyla birinci haber oldu. Televizyonlardaki yorumlarda AB'nin Türkiye'ye şantaj yaptığı, ABD'nin yanında yer almasını önlemeye çalıştığı öne sürüldü. Üç ülkenin itirazına ABD yönetiminden en yetkili ağızlardan çok sert tepki geldi.Pentagon'un başdanışmanı Richard Perle , Fransa'nın, NATO'nun askeri kanadına otomatikman üye olmadığını hatırlatarak ''Son tutumundan sonra Fransa'nın NATO'daki bu konumuna artık hoşgörü gösterilmeyebilir'' dedi. CUMHURİYET - 12.02.2003