Saddam sonrası hesapları

ANKARA (Cumhuriyet Bürosu) - ABD, Türkiye ve Iraklı muhalifler, Saddam Hüseyin sonrası Irak'ın yeni siyasal yapısı üzerinde nihai bir uzlaşmada zorlanıyor. ABD'nin Saddam sonrası geçiş hükümeti için ''otoriter bir yönetim'' öngörmesi ve askeri varlığını en az birkaç yıl sürdürmek istemesi Kürt grupların eleştirilerine neden oluyor. ABD, Irak operasyonunda Kürt grupların desteğini almak için ''federatif bir sisteme'' yeşil ışık yakarken, diğer yandan böyle bir sistemde İran'a yakın olan ve ülkede çoğunluğu oluşturan Şiilerin öne çıkmasından endişe ediyor. Saddam sonrası Irak konusunda görüş ayrılıkları, Washington'ı zorluyor. Görüş ayrılıklarının yaşandığı önemli bir noktayı Irak'ta kurulacak ''geçiş hükümetinin'' niteliği ve süresi oluşturuyor. Türkiye, ABD ve muhalif gruplar arasında süren ve gelecek hafta ABD Başkanı George Bush' un özel temsilcisi Zalmay Halilzad 'ın yapmayı planladığı ziyaret ile hızlanacak görüşmelerde öne çıkan değerlendirmeler şöyle: 4 Muhalif gruplar, ''geçiş döneminde'' tüm etnik ve dinsel grupları temsil edecek bir kurucu meclisin oluşturulmasını istiyor. Kürt gruplar, komitelerde ele alınacak anayasa taslaklarının, bu kurucu mecliste oylanmasını istiyor. Bu gruplar, federatif yönetim öngören anayasa taslaklarını savunuyorlar. 4 Türkiye, bu çerçevede iki önemli noktayı vurguluyor. İlki, Irak'ta etnik ya da dinsel temelde bir federasyonun, Irak'ın bütünlüğünü garanti altına alamayacağı ve Türkiye'nin de güvenliği için tehlike oluşturacağı. Türkiye ikinci olarak, seçilecek temsilcilere baştan federasyonun dayatılmasına karşı çıkıyor. Yeni yönetim biçimine, demokratik bir biçimde karar verilmesini istiyor. Ankara, oluşturulacak anayasa komitelerinin çoğulcu yapısı üzerinde ısrar ederken, Türkmenlerin de bu komitede güçlü temsilini talep ediyor. 4 Diplomatik kaynaklar, ABD'nin de Türk tarafı ile görüşmelerde dinsel ve etnik federasyon seçeneklerinin dışarıda tutulması ve Irak'ın toprak bütünlüğünün güvence altına alınmasına sıcak baktığını dile getiriyorlar. ABD, federasyon seçeneğini desteklerken, ülkede çoğunluğa sahip ve İran'ın etkisinin hissedildiği Şii nüfusunun yönetimde güç kazanmasından da endişe ediyor. ABD'nin bu nedenle daha otoriter bir seçeneği de deneyebileceği, kraliyet ailesinden Sünni bir ismin yönetimini öngörebileceği dile getiriliyor. 4 ABD'nin, geçiş döneminde muhaliflerin çoğunu tek çatıda toplayan Irak Ulusal Kongresi'ni (INC) öne çıkarmayı planladığı kaydediliyor. ABD'ye yakınlığı ile bilinen INC Başkanı Ahmet Çelebi 'nin liderliğinin Saddam sonrası için konuşulduğu dile getiriliyor. CUMHURİYET 15.02.2003