Irak’la ticari yakınlaşmamız savaşta büyük yara alacak

1997 yılında ‘Birleşmiş Milletler Petrol Karşılığı Gıda, İlaç ve İnsani İhtiyaç Maddeleri Programı (MOU)’ kapsamında ambargonun hafifletilmesiyle birlikte, Irak’la yeniden ticari ilişkilerini en üst seviyeye çıkaran Türkiye, ihracatını yaklaşık üçe katladı. Savaş öncesi dış ticaretteki canlanmayı nispeten yakalayan Türkiye, 1996 yılında 200 milyon dolar seviyelerindeki ihracatını, 550 milyon dolar seviyelerine çıkarmayı başardı. Aynı dönemlerde, Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın başlatmış olduğu, komşu ülkelerle ticaretin geliştirilmesi yönündeki stratejik adımlar da Irak’a olan ihracat hacminin artmasında önemli rol oynadı. 2002’ye gelindiğinde Türkiye’nin Irak’a olan ihracatı, 1 milyar dolar seviyelerine yaklaştı. Anlaşmalar çöpe atılacak Türkiye-Irak ticari ilişkilerindeki artış, son yıllarda yapılan bir dizi anlaşmayla ivme kazandı. TÜPRAŞ, Irak Petrol Bakanlığı ile Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattından 6 aylık dönemde 950 bin tonluk ham petrol ithalatı kontratı imzalarken, TPAO’da off-shore şirketi olan TPIC ile, yine Irak Petrol Bakanlığı’na bağlı bir şirket olan NOC (North Oil Company) ile petrol arama ve sondaj faaliyetleri alanında önemli bir anlaşmaya imza attı. Diğer yandan Mansuriye’de bulunan doğalgaz üretim bölgesinden elde edilecek Irak doğalgazının da Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması konusunda da görüşmeler hali hazırda devam ediyor. Irak ile karayolu ve demiryolu taşımacılığı alanında da son yıllarda Türkiye ile Irak yetkili makamları arasında önemli işbirlikleri yapıldı. Müteahhitlik hizmetleri kapsamında da Irak, Türkiye’ye ve Türk işadamlarına yeşil ışık yaktı. Irak, önemli bir partner Körfez Savaşı öncesinde 2.5 milyar dolarlık ticaret hacmi ile Irak, Türkiye’nin dış ticaretinde ilk 4 ülke arasında önemli bir yere sahipti. İran-Irak Savaşı’nın etkileri ve hemen ardından Körfez Savaşı ile birlikte Birleşmiş Milletler tarafından uygulanan ambargo, Türkiye-Irak ticaretini neredeyse durma noktasına getirdi. Irak, neredeyse milli gelirinin yüzde 80’lere varan kısmını askeri yatırımlara harcamaya başladı. Buğday, arpa, pirinç, pamuk, hurma üretiminde Ortadoğu ülkeleri içerisinde önemli bir potansiyele sahip olan Irak, bu özelliğini de kaybetti. Savaş esnasında tesislerin zarar görmesi ve savaş sonrasında uygulanan ambargo sebebiyle gerekli hammadde, yarı mamul, makine vb. ürünlerin ithalinin sağlanamaması, Irak ekonomisinin gün geçtikçe gerilemesine ve çökmesine sebep oldu. MİLLİ GAZETE 19.02.2003