Bush'u bir kuşku sardı Türkiye gerçekten para pazarlığı mı yapıyor, yoksa savaşa yan çizmek için çıta mı yükseltiyor.
Ankara'nın Washington'daki tazminat pazarlığında kapıyı 92 milyar dolardan açması ABD'nin aklını başından aldı. Bush yönetimi şimdi şu sorunun cevabını arıyor Türkiye, savaşa doğrudan karşı çıkamadığı için dolaylı yola başvurup, işi yokuşa mı sürüyor? ABD, Kuzey cephesi için gerekli "Meclis tezkeresi" nin, tazminat miktarında anlaşılamadığı gerekçesiyle geciktirilmesinden rahatsız. Çünkü ABD'nin önerdiği miktarla Ankara'nın talebi arasında dağlar kadar fark var. Bush'un son teklifi 26 milyar dolar. .
Kuzey cephesi açmak için Ankara'yı sıkıştıran ABD, basını kullanmaya başladı. Son haber New York Times'ta "Türkiye için iyi olmaz" diye çıktıAmerika'nın saygın gazetesi the New York Times'ın yayımladığı bir makalede, George W. Bush yönetiminin Ankara'ya yaptığı "şantaj" cümle arasında ifade ediliyor. Haberde, Bush yönetiminin Türkiye'ye karar vermesi için "çok kısa zamanı kaldığı", "kararını bir an önce vermezse askerlerini başka yere yerleştireceği" uyarısında bulunduğu belirtiliyor. Gazeteye konuşan üst düzey bir Bush yönetimi yetkilisi, "Amerikalı heyet Türkler'e Beyaz Saray'ın teklifinin 26 milyar dolar olduğunu söyledi. Bunun 6 milyar doları geri dönüşümsüz, 20 milyar doları ise kredi. Bu son teklifti" dedi.
SON RAKAM 26 MİLYAR $
Aynı yetkiliye göre Türkiye'nin Bush yönetiminden talep ettiği miktar, bunun tam iki katı. Ancak Başkan George W. Bush, Ankara'ya bu miktarı daha fazla artırmayacağı ve karar vermek için çok kısa bir süre kaldığı mesajını gönderdi. İsmini vermek istemeyen Bush hükümeti yetkilisi, "Türkiye'nin şimdi önemli ve büyük bir karar vermesi gerekiyor. Türkiye asker konuşlandırılmasına izin vermezse, biz de harekete geçeriz. Askerler de başka yere yerleştirilir" diye konuştu.
Gazete, "Bush yönetiminin Irak'a karşı bir kuzey cephesi planları bugün kritik bir noktaya ulaştı" ifadesiyle başladığı habere şöyle devam ediyor Zaman daralıyor. Amerika'nın Türkiye'den bir kuzey cephesi açma planları ölecek. ABD'nin tanıdığı son süre çok yakın. Bizim teklifimiz kabul edilmezse, konunun bu hafta meclise getirilme şansı çok zayıf ya da hiç yok.
"KARARI ERTELEMEYİN"
Bir Amerikalı yetkili, "Ciddi strateji anlayışı olan ciddi insanlar. Ama sıkı pazarlık yapıyorlar" dedi. Ankara'daki batılı bir diplomat, Bush'un Türk yetkililere Salı günü (dün) mecliste oylama yapılmasının konunun iyi şekilde sonuçlanmasını sağlayacağını söylediğini belirtti.
Bir üst düzey Bush hükümeti yetkilisi de "Türkler kararı erteleyerek kendilerini zor bir duruma soktu. Ankara'nın kaybedecek çok şeyi var. Bunu Türkiye'siz yapmamız gerekirse, yaparız. Ama bu Türkiye için iyi olmayacaktır" diye konuştu.
"İlişkilerin geleceği belirlenir"
Irak pazarlığının "ilişkilerdeki önemini" vurgulayan bir rapor da merkezi Washington'da bulunan Stratejik ve Uluslararası Etütler Merkezi'nden (CSIS) geldi.
"Irak dönemecinde Türk-Amerikan ittifakı" başlıklı raporda, Başkan Bush'un, Yaşar Yakış ve Ali Babacan'la görüşmesinde olası Irak savaşında Türkiye'nin acil desteğine ihtiyaç duyulduğunu bizzat belirterek "Bush'un alışılmadık bu jesti, Irak denkleminde Türkiye'nin stratejik öneminin kabul edildiğini sergiledi" denildi. Raporda, ABD'nin Türk hükümetinden 3 aydan fazla zamandır destek talep ettiği ve cevap verilmemesinin, Washington'daki savaş planlayıcıları arasında rahatsızlık yarattığı savunuldu.
"Kuzeyde ayrı cephe açılır"
İngiliz The Guardian gazetesi ise konuyla ilgili haberinde şöyle yazdı Washington'un Mart ortası olarak belirlediği eylem süresi yaklaşırken askeri planlayıcıları, alternatif planlara yönelmek zorunda kalabilir. Kürtler'in kontrolündeki Kuzey Irak'ta, Türkiye'den geçip gelecek ABD nakliye uçaklarının inmesi için küçük havalimanları ve iniş pistleri hazırlanıyor. İngiltere ise Ankara'da halen askerlerini bölgeye göndermek için izin bekliyor. Ancak her ne kadar Washington kuzey cephesi olmaması halinde Irak'ta bir savaşın daha uzun ve kanlı olacağını belirtse de bu fikirden vazgeçilmesi gerekebilir.
"Kriz noktasına gelindi"
Uluslararası haber ajansı Reuters de dün, bütün dünyaya birçok yabancı basınla aynı sert tutum ve ifadelere yer verdiği bir haber geçti 3 aylık hükümet heyecanlı bir ikilem içinde. En yakın NATO müttefikine arka çıkmazsa her şeyle birlikte Washignton'un sunduğu mali yardımı kaybedeceğini biliyor. Kuzey cephesi fikrinden vazgeçilirse ABD hızlı hareket etmeli. Diplomatlar, Türkiye'yi kullanmadan da kuzey cephesi seçeneklerinin olabileceğini, daha sınırlı sayıda da olsa birliklerin Irak'ın kuzeyine yerleştirilebileceğini söylüyor. Bu durumda savaş daha uzun sürer, ABD'nin kaybı artar. Ekonomisi zaten zayıf olan ülke, bundan ABD'nin yardımı olmadan kurtulmak zorunda kalır. Faizler artar. IMF programı da zora girer.
"Yoksa Türkler, işi yokuşa sürüyor?" paniği
Ankara heyetinin Washington'da başlattığı pazarlıklar, ABD'nin kafasını karıştırdı. Heyetin Dışişleri Bakanı Colin Powell'la yaptığı tazminat pazarlığında kapıyı 92 milyar dolardan açması, Amerika başkentinde çeşitli sorulara neden oldu. Kuzey Irak'tan aradığımız Bush yönetimine yakın isimler, Beyaz Saray'da bugünlerde şu soruların sorulduğuna dikkat çekiyor Türkiye savaşa doğrudan karşı çıkamadığı için dolaylı yola başvurup, işi yokuşa mı sürüyor?..
Fleischer: Türkiye için artık karar zamanı
Beyaz Saray Sözcüsü Ari Fleischer, dün akşam saatlerinde düzenlediği basın toplantısında NY Times'ın yazdığı "26 milyar dolarlık yardım paketi" haberini doğruladı ve "Türkiye'nin artık bu paketi kabul etmesi için karar vakti gelmiştir" dedi. Fleischer şöyle devam etti Şu ya da bu şekilde, bu konu yakın bir zamanda çözüme kavuşacak. Nihai sonucun ne olacağını göreceğiz. Türkiye ile bir dost olarak çalışmaya devam ediyoruz...
Bush: Türkiye'nin bizden daha iyi dostu olamaz
ABD Başkanı George W. Bush'un da Türkiye'yle sürdürülen pazarlıklar konusunda "Anlaşma sağlanacağından eminim. Türkiye'nin bizden daha iyi bir dostu olamayacaktır. Ankara ile Washington, yapılacak anlaşmanın ayrıntıları üzerinde çalışmaya devam ediyor" dediği belirtiliyor.
SABAH - 19.02.2003