Bütçe IMF’ye kurban!

Tüm kamu gelirlerinden yüzde 6,8’lik faiz dışı fazla hedefinin tutturulabilmesi için konsolide bütçede 19,7 katrilyon liralık faiz dışı fazla verilmesi gerekiyor. Bu hükümetin hizmet için harcayabileceği imkânları faiz dışı fazla oranında kısması anlamına geliyor. Seçim meydanlarında işsizliği, hayat pahalılığını, açlığı ortadan kaldıracağı sözünü veren AKP’nin hazırladığı yeni bütçe, bu vaadlerin hayal olduğunu ortaya çıkarıyor. Önceki bütçeler gibi 2003 yılı bütçesi de yatırımı değil, faizcilerin ve hortumcuların semizlenmesini içeriyor. Faizin hükümranlığı eğitim ve sağlık harcamaları karşısında da sürecek. Bütçeden ne kadar ödenek ayrılmışsa harcama da bu kadar olacak. Memura geçen iki yılda uygulanan enflasyon farkı ödemesi kaldırılacak. Enflasyon oranı maaş zamlarının üzerine çıksa bile memurlara ek ödeme yapılmayacak. Memur, Emekli ve işçinin maaşlarında kesintiler artırılacak. Memur ve emeklinin ilaçlarını SSK hastaneleri temin edecek ve antibiyotikler reçeteye bağlanacak. 5 yıl prim ödemeyen Bağ-Kur’lular sistem dşına çıkarılacak. Bütçe rakamları 2003 yılında 148,3 katrilyon liralık bir harcama hedefi belirleyen hükümetin gelir tahmini ise 98,6 katrilyon lira. 49,8 katrilyon lira açık öngörülen bütçede, personel harcamaları 29.6 katrilyon lira, yatırım harcamaları 9.1 katrilyon lira, transfer harcamaları da 100.2 kartilyon lira olarak planlandı. Transfer harcamaları içinde yer alan faiz harcamaları 65 katrilyon lira, Sosyal Güvenlik harcamaları 15 katrilyon lira, Doğrudan gelir desteği, pamik destekleme primleri gibi tarım ve hayvancılık harcamaları 6.6 katrilyon lira, KİT transferleri de 2 katrilyon lira olarak belirlendi. Bütçedeki diğer cari harcamalar kalemi 9.4 katrilyon lira olarak planlanırken, bu harcamaların yüzde 80’ininden fazlasının savunma harcamalarına ayrılması öngörüldü. Hükümet, 230’u ana proje, 370’i alt proje olmak üzere toplam 600 civarındaki projeyi Yatırım Programı’ndan çıkardı. Toplam 166.7 katrilyon lira tutarında projenin bulunduğu programdan yaklaşık 5 katrilyon liralık projenin çıkarılmasıyla, toplam proje tutarı, 161.7 katrilyon liraya iniyor. Dar gelirliyi vuruyor Bu arada, tasarruf tedbirleri üzerindeki sert tartışmalar 2003 bütçe büyüklüğünün sürekli değişmesine neden oldu. Geçen hafta başında 148,3 katrilyon liraya bağlanabileceği öngörülen bütçede değişen miktarlarda eksiltmelere gidildi. Harcama toplamı 146 katrilyon liraya kadar çekildi. Faiz, savunma, eğitim ve sağlık haricindeki bütün kalemlerde tasarruf edilebileceğine karar verildi. Kamu yatırımlarında 9 katrilyon liranın altına inilmemesi prensip olarak benimsenirken, AKP Hükümeti’nin seçimler öncesinde vaadettiği 15 bin kilometrelik duble yol inşaası hedefinin büyük ölçüde askıya alındığı resmilik kazandı. Yüzde 6.5’luk FDF hedefinin tutturulabilmesi için devletin faiz ödemeleri hariç 23 katrilyon lira kaynak yaratması gerekiyor. Bu oran bütçe için yüzde 5.6 olarak belirlendi. Dünya Gazetesi Yazarı Tevfik Güngör, “olayların içinden” isimli köşesinde 2003 bütçesinin son halini değerlendirdi. 2003 yılı bütçesinin AKP hükümetinin elini kolunu bağladığını ifade eden Güngör, “AKP hükümeti, tek başına iktidar olmanın avantajlarını kullanamayacak. Çünkü, 2003 yılı bütçesi, AKP hükümetinin elini kolunu bağlayacak. Ne kadar zorlar ise zorlasın, hükümetin kısa sürede ek gelir imkânı yaratması çok güç. Buna karşılık IMF ile ilişkileri iyi sürdürebilme zorunluluğu, IMF tarafından belirlenen yüzde 6,8’lik faiz dışı harcama hedefinin tutturulmasını gerektiriyor. Tüm kamu gelirlerinden yüzde 6,8’lik faiz dışı fazla hedefinin tutturulabilmesi, konsolide bütçede 19,7 katrilyon lira faiz dışı fazlalık verilmesini gerektiriyor. Bunun anlamı, hükümetin hizmet için harcayabileceği imkânları bu ölçüde kısmak zorunda kalmasıdır. Hükümet 2003 yılında 148,3 katrilyon liralık bir harcama hedefi belirlemiştir. Buna karşılık gelir tahmini 98,6 katrilyon liradır. 2003 yılı bütçesinin 48,8 katrilyon lira bütçe açığı ile kapanacağı anlaşılmaktadır.” dedi. Nakit sıkıntısı yaşanacak AKP’nin hazırladığı tabloda yatırımlara sadece 9,1 katrilyon lira, cari harcamalara 9,4 katrilyon lira ödenek ayrılma imkânı ortaya çıktığını vurgulayan Güngör, “AKP hükümeti iktidarının ilk yılı olan 2003 yılında, bu sınırlı imkânlar ile ekonomiye yön vermek, ekonomiyi canlandırmak durumundadır. 2002 yılında ortaya çıkan büyümenin sürdürülebilmesi ve AKP iktidarının halka bir icraat gösterebilmesi, harcama yapmasına bağlıdır. Bu bütçe ise hükümetin harcama yapmasına imkân vermemektedir. Daha kötüsü, nakit girişinin yıl içinde tıkanmasının, bütçedeki harcama hedeflerine ulaşmayı bile güçleştirmesi, söz konusu olabilir.”diye yazdı. Çok tartışılan faiz dışı bütçe fazlası konusunun da, hükümeti üzeceğini belirten Güngör, köşesinde şu ifadelere yer verdi: “Konsolide bütçede, faiz dışı harcama kalemi olarak 19,7 katrilyon lira ayrılmıştır. Bu rakamın, 364,3 katrilyon liralık milli gelir tahminine göre büyüklüğü, yüzde 5,6 oranındadır. Yüzde 6,8 oranında faiz dışı kamu fazlası ise, yaklaşık 24,7 katrilyon liralık bir büyüklüğü ifade etmektedir. Konsolide bütçe dışında, KİT gelirleri, mali idare gelirleri ve döner sermayeli kuruluş gelirlerinden sağlanacak toplam 5 katrilyon liranın, 19,7 katrilyon liralık konsolide bütçe fazlasına eklenmesi ile bu rakama ulaşılabileceği tahmin edilmektedir. Her şeyden önce, konsolide bütçede 19,7 katrilyon lira, faiz dışı fazlanın elde edilme güçlüğü vardır. Bunun yanında KİT’lerin buna ek olarak bir katkı sağlaması imkânsızdır. Mali idareler ve döner sermayeli kuruluşlarda ise, 2003 yılında 5 katrilyon liralık bir ek katkı sağlanması çok güçtür. Görülüyor ki, hükümet, hizmetten fedakarlık etmesine, harcamaları kısmasına rağmen bütçeyi bağlamakta büyük güçlükler içindedir.” Memur ve emekliye sembolik zam Öte yandan, hükümet, IMF ile de anlaştı. 7.5 katrilyon liralık pürüz, alınan ek tedbirlerle ortadan kaldırıldı. Köprü ve otoyol ücretleri artırılıyor. Memur maaşlarına Nisan’da sembolik zam var. IMF görüşmelerinde “prensipte” anlaşma sağlandı. Milli hasılaya oranla yüzde 6.5 oranında (23 katrilyon lira) faiz dışı fazla (FDF) verilebilmesi için hazırlanan tedbirler listesi incelenmesi için IMF’ye verildi. IMF’nin FDF hedefinde “7.5 katrilyon liralık açık var” şikayeti ortadan kalktı. Hükümet, köprü ve otoyol geçiş ücretlerine zam yapılmasını, memurlara enflasyon farkı ödenmemesini kabul etti. KDV artışı ise kesinlikle olmayacak. IMF, 25 bin kamu işçisinin Haziran ayına kadar devletle ilişiğinin kesilmesi konusunda ise esneklik gösterebileceğini bildirdi. Öncelikle temel prensiplerde anlaşma sağlandı. Buna göre, 2003 yılında hiçbir harcama ödenek tavanının üzerine çıkamayacak. Örneğin memur maaşları için bütçeden ne kadar ödenek ayrılmışsa harcama da bu kadar olacak. Geçen iki yılda uygulanan enflasyon farkı ödemesi kaldırılacak. Enflasyon oranı maaş zamlarının üzerine çıksa bile memurlara ek ödeme yapılmayacak. KEMERLER YİNE SIKILACAK * Emekli sandığından 731 trilyon, Bağ-Kur’dan 656 trilyon ve SSK’dan toplam 650 trilyon liralık tasarrufa gidilecek. * Prim tahsilat oranı yüzde 60’dan yüzde 63’e çıkartılacak. * Köprü ve otoyol ücretlerine zam yapılacak. Zam oranı yüzde 60-70 civarında olacak.(200 trilyon lira) * Memur maaşlarına Nisan ayı itibariyle sembolik zam yapılacak. * Kamu İşçilerine toplu iş sözleşmelerinde enflasyon hedefi kadar zam verilecek. * KİT’lerin yatırım projeleri küçültülecek. * Emekli sandığı iştirakçisi memurların maaşlarındaki kesinti yüzde 15’ten yüzde 16’ya çıkartılacak. (148 trilyon lira) * Heyet raporu ile düzenli ilaç kullanan 500 emekli ve memur ilaçlarını artık SSK’dan alacak.(150 trilyon lira) * Emekli Sandığı iştirakçisi memurların maaşlarından yüzde 1 oranında sağlık kesintisi yapılacak.(71 trilyon lira) * Emekli yaşı 61’e inidirilecek ve 2 bin civarındaki memur erken emekli edilecek.(59 trilyon lira ek yük gelecek) * Antibiyotikler için reçete uygulamasına geçilecek. * 5 yıldır prim ödemeyen Bağ-Kur’lular sistem dışına çıkarılacak.(250 trilyon lira) * Bütçede ödenek tavanları kesinlikle aşılmayacak. MİLLİ GAZETE - 21.02.2003