Türkiye'nin işi zor!

Türkiye, Irak'ta olası bir savaş durumunda yüksek petrol fiyatlarından en fazla etkilenebilecek üç ülkeden biri olacak. Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch'in yayınladığı, 'Savaşın Ortadoğu ve Afrika ülkelerinin kredi notlarına etkileri' başlıklı analizde, 'Net petrol ithalatçıları olan İsrail, Lübnan ve Türkiye yüksek petrol fiyatlarından en fazla etkilenecek ülkeler. Ayrıca uluslararası yatırımcıların riskten kaçınma eğilimleri, Türkiye, Tunus ve Lübnan'ın dış borçlanma maliyetlerini artırabilir' dedi. Kredi değerlendirme kuruluşu Fitch, önümüzdeki günlerde detaylı bir rapor daha açıklayacağını bildirdi. Fitch, Türkiye'de savaş korkularının ve IMF ile uyuma ilişkin kaygıların bono faizlerini yükselterek, liranın değer kaybetmesine neden olabileceğini kaydetmeyi de ihmal etmedi. Fitch'e göre bu durum, Hazine'nin 2003 finansman planlarını da alt üst edebilecek. Çalışanlara kötü haber Yayınlanan analizde, Ortadoğu bölgesi ülkelerinin 2003'teki toplam dış borçlanma ihtiyacının 45 milyar dolar olacağı tahminine yer verilerek, 'Bu rakam, savaşın uzaması halinde, yukarı doğru revize edilebilir' dendi. Bölgenin doğrudan yabancı yatırım çekme konusunda karşılaştığı problemlere dikkat çeken analizde, savaşın bu sorunları daha da kötüleştirerek orta dönemde büyüme ve iş olanaklarını olumsuz etkileyeceğine de yer verildi. Fitch, Türkiye'nin son kredi notunu 'B' olarak belirlemiş, bunu da savaşın kısa süreceği ve ardından Irak'taki rejimin değişeceği varsayımına dayandırmıştı. Fitch'in son raporundaki tek 'olumlu' sayılabilecek nokta ise, son durumun Ortadoğu ülkelerinin kredi notlarında pek değişiklik yaratmayacağı yolundaki ifade oldu. Fitch'e göre, mevcut kredi notlarında bölgenin jeopolitik ve coğrafi riskleri zaten yansıtılmış durumda. Fiyatlar 36 doları aştı Fitch bu değerlendirmeleri yaparken, uluslararası petrol piyasasından gelen haberler de giderek olumsuzlaşıyor. Irak konusundaki yeni gelişmeler üzerine ham petrol fiyatları dün son iki yılın en yüksek düzeyine çıkıp, varil fiyatı 36 dolara yaklaştı. Kimi analistlere göre ham petrol varil fiyatlarındaki gidiş, 4 dolar aşağı ve 10 dolar yukarı çıkabilecek bir bantı gösteriyor. Bu arada Merrill Lynch de, global stoklardaki azlık, petrole talepte artış ve özellikle OPEC'in yedek üretim kapasitesinin sınırlı oluşu nedeniyle, Batı Teksas petrolünün 2003 yılı ortalama varil fiyatı tahminini 24 dolardan 28.5 dolara, Brent ham petrolü için de 22.5 dolardan 26.5 dolara çıkarttı. SG Securities de, 'Yüzde 90 ihtimalle kısa süreli bir savaş olacak, bu savaş Körfez'deki petrol tesislerine önemli tahribat yapmadan hedeflerine ulaşacak'' tahmini yaptı. Hedefteki petrol sahaları Savaşın eşiğindeki Irak, şu an için günlük 1.9 milyon varili ham olmak üzere 2 milyon varil petrol üretebiliyor. 112.5 milyar varil hammadde petrol rezervi bulunduğu tahmin edilen Irak'ta araştırma ve teknoloji alanlarında yatırım yapılması durumunda rezervlerin 300 milyar varile kadar çıkabileceği söyleniyor. Yani Irak, olası savaşın sonunda tam kapasite üretime geçerse, Suudi Arabistan'ın ardından dünyanın ikinci en büyük petrol üreticisi ülke olma potansiyeline sahip. Tabi bu da OPEC'teki tüm dengelerin bozulacağı anlamına geliyor. Bugün için dünya petrolünün yüzde 3.5'ünü elinde tutan Irak'ın, Musul, Kerkük, Tikrit, Haduthan, Doura, Al Amarah, Samawa, An Nasiriyah ve Basra Körfezi'nde petrol sahaları ve rafinerileri mevcut. Ancak uzmanlar, ülkenin batısındaki çöllerde, minimum 100 milyar varillik petrol yataklarının da keşfedilmeyi beklediğine inanıyor. Günlük tüketimi 460 bin varile ulaşan Irak petrolü Kelküt ve Basra Körfezi'nden ihraç ediyor. Irak, ayrıca dünyanın en düşük maliyetle petrol üretilebilen ülkelerinin başında geliyor. AKŞAM - 25.02.2003