Panikten korkup IMF'ye sarıldılar

Hafta sonuna doğru tezkere karşılığı ABD'den gelecek yardımlar netleşmeye başlamış, piyasalar iyice rahatlamıştı. Karşı olanlar bile, ‘‘Hükümet tezkeresi’’ olduğu için, TBMM'den bu kararın çıkmasına kesin gözüyle bakıyorlardı. Cumartesi akşam saatlerinde tezkerenin geçmediği ortaya çıkınca, herkesde bir telaş başladı. Olayın şokunu atlatan ekonomi bürokratları, talimat beklemeden, pazar sabahı Hazine Müsteşarlığı'nda bir araya gelerek durum değerlendirmesi yaptı. Bu arada bazı internet sitelerinde ‘‘yabancıların yüklü satışlara gireceği’’ yolunda haberler yayınlanmaya başladı. İnternet sitelerinde çıkan haberlerde son dönemde tezkerenin TBMM'nin geçeceğini bekleyen yabancı yatırımcıların yüklü miktarda piyasaya girip, döviz satarak Hazine kağıtları aldığı, tezkere çıkmadığı için şimdi tümüyle satıp piyasadan çıkacakları belirtiliyordu. Bu arada bakan ve bürokratlara da ‘‘Pazartesi günü piyasalarda büyük bir çöküntü yaşanacağı’’ bilgileri geliyordu. Bu bilgiler Başbakan ve bakanlara iletildiğinde, büyük bir telaş başladı. Özellikle Başbakan ve bakanlar, internet sitelerinde yeralan haberlerden çok etkilenmişlerdi ve hemen bu paniğin nasıl önleneceğini tartışmaya başladılar. Başbakan Abdullah Gül, Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener, Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış ve Devlet Bakanı Ali Babacan, pazar günü öğlen saatlerinde, AKP'de yapılan toplantıyı yarıda kesip Başbakanlığa geldiler. Ekonomi bürokratları da saat 12.30 sıralarında Başbakanlığa gelip Başbakan ve bakanları beklemeye başladılar. Saat 14.00 gibi Başbakan, bakanlar ve bürokratların toplantısı başladı. Başbakan ve bakanların çıkan haberlerden büyük tedirginlik duyduğu görülüyordu. Yapılan tartışmalarda ‘‘Tek çarenin IMF'le yarım kalan görüşmelere hemen yeniden başlayıp, IMF'le mutabakat sağlamak olduğu’’ kararına varıldı. Halbuki Hükümet IMF'yle anlaşma konusunda ayak sürümüş, ‘‘Tezkere TBMM'den geçince IMF de isteklerinde yumuşar’’ denilerek, IMF'yle nihai görüşmeler tezkere sonrasına ertelenmişti. Aslında IMF'yle bir noktaya gelinmiş, bir tek ayni kredilerin 2.2 katrilyon lirasının faiz dışı fazla hesabına alınıp alınmayacağı noktasındaki uzlaşmazlık kalmıştı. IMF bu rakamın da hesaba alınmasını istiyor, dolayısıyla ek tedbirler alınmasını bekliyordu. Hükümet ise ‘‘tezkereden sonra gelecek yardımların da etkisiyle IMF'nin bu konudaki ısrarını bırakacağını’’ varsayıyordu. Başbakan Gül başkanlığında yapılan bu toplantıda ‘‘Gerekirse IMF'nin bu isteğinin kabul edilip, anlaşmanın sağlanması’’ görüşü benimsendi. Kahkonen paket için gece Hazine'de nöbet bekledi Önceki geceyarısı 02.00 sıralarında IMF'ye ‘‘tedbirlerin kabul edildiği’’ (dün Başbakan'ın açıkladığı) söylendi ve IMF Türkiye Masası Şefi Juha Kahkonen Hazine Müsteşarlığı'ndan ayrıldı. Devlet Bakanı Ali Babacan ve bürokratların mesaisi henüz bitmemişti. Kahkonen ayrıldıktan sonra oturup, ertesi sabah Başbakan Abdullah Gül'ün yapacağı açıklamanın metnini hazırladılar. Açıklama metnini Başbakana sabah iletmek üzere Babacan aldı ve bürokratlar Hazine Müsteşarlığı'ndan çıktıklarında gün ağarmak üzereydi. Bir önceki gün sabah saatlerinde başlayan mesaileri yaklaşık 18 saat sürmüştü... Ek vergi Erdoğan'ın ekibine anlatıldı Başbakanlıkta dün görüşmeler devam ederken, Ali Babacan birara toplantılardan ayrılıp, Hazine Müsteşarlığı'ndaki makamına gitti. Bu arada Başbakanlıkta ekonomik toplantıların sürdüğü odanın yanında, saat 16.00 sularında, Başbakan Abdullah Gül, Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök ile 50 dakika süren baş başa bir görüşme yaptı. Bu arada IMF heyeti ile temas kuruldu. IMF Türkiye Masası Şefi Juha Kahkonen ve bir uzman Ankara'da kalmış, hafta sonuna doğru diğer IMF uzmanları ABD'ye geri dönmüştü. Dönen uzmanlar ABD'deki ofislerinde çalışıyorlardı. Kahkonen ile görüşülerek saat 19.00 'da Hazine Müsteşarlığı'na gelmesi istendi. Genelkurmay Başkanı ile görüştükten sonra, Başbakan ve bakanlar Başbakanlıktan ayrılıp AKP'deki toplantılara katıldılar. Bu arada bulunan tek çarenin IMF'nin isteklerin kabul etmek olduğu, AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan'a da iletildi. Saat 19.00'da Kahkonen ile Hazine Müsteşarlığında görüşmeler başladı. Saat 19.30 gibi Başbakan Gül, Başbakan Yardımcısı Şener ve Dışişleri Bakanı Yakış ile birlikte tekrar Başbakanlığa geldi. Saat 20.30 gibi Ali Babacan onlara katılırken, Babacan'dan hemen sonra Başbakanlığa AKP Genel Başkan yardımcıları Murat Mercan, Reha Denemeç ve Tayyip Erdoğan'ın danışmanı Cüneyd Zapsu geldiler. AKP yetkilileri, 1 saat Başbakanlıkta kaldıktan sonra AKP'ye geri döndüler. AKP yetkilileri, IMF'yle anlaşmak için gereken tedbirler konusunda bilgi alıp, bu tedbirleri AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan'a götürdüler. Erdoğan, eski Maliyeci milletvekili Nurettin Canikli'nin de bulunduğu ekiple bu tedbirleri inceledi. Daha önce ‘‘Vergi artırmayacağız’’ dediği için, vergi artışlarına karşı çıkıyordu. Erdoğan: Vergileri artırmayın Hükümet: Çare yok artacak Pazar günkü görüşmeler sırasında IMF Türkiye Masası Şefi Juha Kahkonen sadece 2.2 katrilyonluk ayni kredi kaleminin değil, vergi affıyla ilgili rakamın da kabul edilemeyeceğini söyledi. Halbuki IMF ilk başta vergi affından ancak 750 trilyon lira geleceğini söylemiş, Maliye yetkilileri ısrar edince, ‘‘O zaman 2.4 katrilyon koyalım bir-iki ay tahsilata bakıp bu gelirin gelmeyeceği görülürse ek tedbir alırız’’ formülü üzerinde anlaşılmıştı. Kahkonen, bunun da riske sokulmaması gerektiğini söyleyince, 1.7 katrilyonluk daha ek gelir yaratma zorunda kalınacağı da ortaya çıktı. Bu durum da Erdoğan'a iletildi ve bu yıl emlak vergisi ve taşıt pulu diye bilinen motorlu taşıtlar vergisinin iki kat alınması gerekeceği, kurum geçici vergi oranının yükseltilmesi gerektiği belirtildi. Erdoğan'a bu vergi artışları kabul edilmediği takdirde KDV'de 2'şer puanlık artış gerektiği belirtildi. Erdoğan bu vergilere karşı çıkarak, bunların yerine harcamalardan tasarrufun artırılması ya da vergi artışı olmayan çözüm bulunmasını istedi. Bu arada Başbakan Abdullah Gül, ABD Dişişleri Bakanı Coline Powell ile bir telefon görüşmesi yaptı ve 23.00 sularında, içinde ‘‘Powell ekonomik işbirliğinin süreceğini belirtti’’ ibaresinin de yeraldığı, bir yazılı açıklama yaptı. Yaşar Yakış bu açıklamadan sonra Başbakanlıktan ayrıldı. Bu arada Ali Babacan Hazine Müsteşarlığı, Başbakanlık ve AKP arasında mekik dokudu. Saatler geceyarısını geçmişti. Başbakan Gül, yardımcısı Şener ve Bakan Babacan'la birlikte saat 01.00'e yaklaşırken Başbakanlıktan ayrıldı. Babacan, Başbakanlıktan çıkıp görüşmelerin devam ettiği Hazine Müsteşarlığı'na geldi. Son olarak Tayyip Erdoğan'a ‘‘başka çare olmadığı’’ iletildi ve vergi artışına mahkum olunduğu, IMF'nin başka türlü uzlaşmaya yanaşmadığı, uzlaşma olmadığı takdirde piyasaların sakinleştirilemeyeceği söylendi. Tayyip Erdoğan bunun üzerine vergi artışları dahil, tüm önlemleri kabul etmek zorunda kaldı. HÜRRİYET 04.03.2003