Avrupa’da Türkiye’yi kızdıran bir karar daha

Mahkeme, davada Türkiye’nin, gözaltı süresi, adil yargılama hakkı ve kötü muameleye ilişkin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 3, 5 ve 6’ncı maddelerini ihlal ettiği sonucuna vardı. Türkiye, kararı temyiz edecek. Öcalan’ın avukatları da kararı temyiz edeceklerini açıkladı. AİHM, Öcalan’ın adil yargılanmadan ölüm cezasına mahkum edildiği kararına vardı ve yargı sürecinde gerçekleştirilen DGM’lerde askerî hakim değişikliğini yeterli bulmayarak AİHS’nin 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının ihlal edildiğine hükmetti. Mahkeme, davayı gören Ankara DGM’yi ‘bağımsız ve tarafsız olamayan bir mahkeme’ olarak değerlendirdi. Gözaltı süresinin uzunluğu sebebiyle AİHS’nin özgürlük ve güvenlik hakkıyla ilgili 5’inci maddesinin ihlal edildiğine karar veren mahkeme, Öcalan’ın ‘en az yedi gün yargıç önüne çıkarılmadan gözaltında tutulduğu’na dikkat çekti. Mahkeme, bu durumun AİHS’nin 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasına aykırı olduğunu belirtti. Kararda ayrıca Öcalan’ın gözaltı süresi boyunca tecrit edildiği ve avukatlarına kısıtlamalar getirildiği belirtildi. Öcalan’ın avukatlarının AİHS’nin 7, 8, 9, 10 ve 18. maddelerine dayanarak yaptıkları başvuruları incelemeye gerek görmeyen AİHM, AİHS’nin yaşam hakkına atıfta bulunan 2. maddesiyle ilgili şikayet konusunda ise Türkiye’nin ihlalde bulunmadığına karar verdi. Mahkeme, Öcalan’ın avukatlarının 100 bin Euro tutarındaki masraflarının Türkiye tarafından ödenmesi hükmüne vardı. Avukatlar masraflarının Türkiye tarafından ödenmesi için başvuruda bulunmuşlardı. Türkiye, AİHM’nin, Abdullah Öcalan’ın yargılanmasına ilişkin aldığı kararı Büyük Daire’de temyiz edeceğini açıkladı. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada şunlar kaydedildi: “Mahkemenin mevzuatımızda gerçekleştirilen ve bazı iddialarla doğrudan ilgisi bulunan değişiklikleri ve tarafımızdan yapılan savunmaları yeterince değerlendirmediği gözlenmiştir. Bu açıdan kararın gerekçeleri ve buna bağlı olarak varılan sonuçlar sağlam olmaktan uzaktır. Karar henüz kesin nitelikte değildir. Tarafların üç ay içinde kararı Büyük Daire’de temyiz etme hakları bulunmaktadır. Bu kararın yanlış olarak değerlendirilen unsurları tarafımızca Büyük Daire’de temyiz edilecektir.” Terör örgütü elebaşısı Abdullah Öcalan’ın avukatı Hasip Kaplan da, ihlal edildiği kabul edilmeyen sözleşmenin diğer maddeleri açısından AİHM kararını temyiz edeceklerini açıkladı. Öcalan’ın yargılanmasıyla ilgili olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3 maddesinin ihlal edildiğinin kabul edildiğini belirten Kaplan, kabul edilmeyen 8 madde açısından kararı temyiz edeceklerini belirtti. Kaplan, AİHM’de davayı takip eden avukatlarla bir araya gelerek bir değerlendirme yapacaklarını ve 12 Haziran’a kadar temyiz dilekçesini vereceklerini söyledi. Öcalan’ın Kenya’da yakalanarak Türkiye’ye getirilişinin uluslararası hukuk kurallarına aykırı olduğunu öne süren Kaplan, yakalama biçimi açısından sözleşmenin 5. maddesinin ihlal edildiğini savundu. Kaplan, idam cezasının kaldırıldığını, ancak Türkiye’nin bu konudaki uluslararası protokolleri imzalamadığını belirterek temyiz taleplerinde AİHS’nin 2. maddesinde yer alan yaşama hakkının ihlalini tekrar gündeme getireceklerini söyledi. Kaplan, kararın lehlerine sonuçlanması halinde yeniden yargılama konusunu değerlendireceklerini belirterek “Temyiz başvurusu Büyük Daire’de görüşüleceği için yaklaşık 1,5 yıl sonra kararın kesinleşeceğini düşünüyoruz. Yeniden yargılama konusunu kararın kesinleşmesinden sonra değerlendireceğiz.” dedi. Fransa’nın Strasbourg kentinde dün açıklanan karara tarafların 3 aylık bir süre içinde itiraz hakkı bulunuyor. 12 Haziran 2003 tarihine kadar taraflardan birisi itiraz ettiği takdirde AİHM davayı yeniden incelemeye alacak. Eğer, incelemeyi yapan komite gerekli görürse dava AİHM’nin temyiz organı olarak adlandırılan 17 yargıçlı Büyük Daire’ye aktarılacak. Buradan da aynı karar çıkar ve dava kesinlik kazanırsa karar Avrupa Konseyi’nin karar organı olan Bakanlar Komitesi’ne gidecek. Bakanlar Komitesi, gerekli görürse Öcalan’ın yeniden yargılanmasını isteyebilecek. Bakanlar Komitesi daha önce eski DEP’li milletvekili Leyla Zana ve arkadaşlarının tekrar yargılanmasına karar vermişti. ZAMAN 13.03.2003