Öcalan davası bilmecesi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, PKK lideri Abdullah Öcalan'ın adil yargılanmadığı sonucuna vardı. AİHM kaynaklarından alınan bilgilere göre Mahkeme'nin 3. Dairesi; İmralı'daki yargılama sürecinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)'nin, adil yargılanma hakkını içeren 6'ncı, gözaltı süresinin uzunluğuyla ilgili 5'nci ve kötü muamele yapılamayacağını düzenleyen 3'ncü maddesinin Türkiye tarafından ihlal edildiği görüşüne vardı. Mahkeme, Öcalan'a verilmek üzere bir tazminat hükmetmedi ancak 100 bin Euro'yu bulan yargılama masraflarının Türkiye'nin karşılamasını kararlaştırdı. TÜRK YARGIÇ DA KATILDI AİHM'daki Türk Yargıç Rıza Türmen'in kararın en önemli bölümünü oluşturan "adil yargılanma yapılmadığı" ve "ölüm cezasının kötü muamele sayılması" yönlerine tek başına muhalif kaldığı öğrenildi. Türmen, kararın öteki bölümlerinde diğer yargıçlarla aynı yönde görüş bildirerek, Türkiye'nin bu nedenlerden dolayı mahkumiyeti yönünde oy kullandı. İhlal edİlen maddeler * Davanın askeri hakimle başlaması AİHM kararında, Ankara 2 No'lu DGM tarafından yapılan yargılamanın sivil hakimle tamamlanmış olmasına rağmen askeri hakimle başlamış olması, AİHS'ne aykırı bulundu. İmralı'daki yargılamalar başladığında DGM'lerde bir askeri hakim bulunuyordu. Yargılama aşamasında Anayasa'da değişiklik yapıldı. Bu aşamada değişiklik yapılacağı göz önünde bulundurulmuş ve askeri Hakim Abdülkadir Davarcıoğlu'nun yanısıra, duruşmaları başından itibaren sivil hakim Mehmet Maraş da izlemişti. Anayasa değişikliği gerçekleştiği gün iki hakim yer değiştirmişti. * Ölüm cezasının verilmesi Kararda, Öcalan'a ölüm cezası verilmesi de AİHS'ye aykırı görüldü. Mahkeme, Öcalan'ın avukatlarının yaşam hakkının ihlal edildiği yönündeki iddiasını ise bu cezanın kalkmış olması nedeniyle incelemeye değer bulmadı. * Uzun gözaltı ve kısıtlı savunma AİHM, Öcalan'ın makul süre olan 4 günden fazla gözaltında tutulduğunu ve bu süre içinde hakim karşısına çıkarılmadığını dikkate alarak, Türkiye'nin bu nedenle de sözleşmeye aykırı davrandığı tespitini yaptı. Mahkeme yine Öcalan hakkındaki tutuklama kararına itiraz edilemeyişini de AİHS'ye aykırı buldu. Mahkeme'nin kararında, Öcalan'ın savunma hakkının da kısıtlandığı belirtildi. * Kötü muamele Mahkeme, Öcalan'ın Kenya'dan uluslararası hukuk kurallarına aykırı getirildiği yönündeki iddiayı reddederken, Öcalan'ın avukatlarının müvekkillerine işkence ve kötü muamele yapıldığı yönündeki iddialarını ise yersiz gördü. Hükümet temyize gitme kararı aldı Adalet Bakanı Cemil Çiçek AİHM'in kararını isabetli bulmadığını belirterek, temyiz için Büyük Daire'ye gidileceğini açıkladı Adalet Bakanı Cemil Çiçek, AİHM'nin Abdullah Öcalan'ın adil yargılanmadığı yönündeki kararını üst mahkemeye götüreceklerini açıkladı. Öcalan'ın yeniden yargılanma hakkı bulunmadığını savunan Çiçek, "Amaç konuyu hukuki zeminden siyasi zemine taşımak" dedi. AİHM'nin kararının, isabetli ve doğru bulmadığını söyleyen Çiçek, Türkiye'nin Öcalan'ın adil yargılanması için hassasiyet gösterdiğini, Anayasa değişikliği bile yaptığını belirterek AİHM'in bunları gözetmeden karar vermesini eleştirdi "Türkiye bu kişinin yargılanmasıyla ilgili olarak, hiçbir davada göstermediği kadar adil yargılama hususunda hassasiyet göstermiştir. Bu konuda ileride bir istismar söz konusu olmasın, içeride ve dışarıda konu mecrasından saptırılmasın diye Anayasa değişikliğini bile yaptık. 'Kişiye mahsus düzenleme olmaz' denilmiş olmasına rağmen o günün şartları altında DGM bünyesinde bulunan askeri hakim ve savcılarımızın o mahkemeden ayrılmalarını sağlayacak Anayasal düzenlemeyi yapmıştır ki istismar edilmesin. Türkiye konuyu tezekkür edecek ondan sonra da AİHM'de bir üst mahkeme olan Büyük Daire'ye götürecektir." Bakan Çiçek; gazetecilerin "Büyük Daire'ye gidilse de değişiklik olmuyor herhalde" sözleri üzerine, "Kanun yoludur. Bu hakkın kullanılmasında bir mahsur yoktur" dedi. Bakan Çiçek, konunun AİHM'e götürülmesinin ana sebebinin siyasi tartışma yaratmak olduğunu savunarak, "Kişi zaten kendi suçunu kendisi kabul ediyor. Bence amaç, konuyu siyaset malzemesi yapmaktır. Meselenin siyasi yönü, oraya götürenler açısından hukuki yönünden daha ağır basıyor" dedi. DIŞİŞLERİ: KESİN DEĞİL Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada da, karar değerlendirilip temyiz edileceği belirtildi, "Mahkemenin mevzuatımızdaki değişiklikleri ve tarafımızdan yapılan savunmaları yeterince değerlendirmediği gözlenmiştir. Bu açıdan kararın gerekçeleri ve buna bağlı olarak varılan sonuçlar, sağlam olmaktan uzaktır" denildi. Yeniden yargılanamaz AİHM Yargıcı Rıza TürmenÖcalan iki şart arasında kaldı Türkiye'deki hukuk gereği, yeniden yargılama ancak iki koşulda mümkün olabilir. Ya Türkiye'deki AB Uyum Yasası yürürlüğe girmeden önce AİHM'de kararın kesinleşmesi ya da AİHM'e başvurunun Uyum Yasası yürürlüğe girmeden yapılması gerekiyor. Öcalan'ın durumu iki şartın arasında kaldı. Yasa yürürlüğe girmeden önce başvurmuştu, kesin karar ise yasa yürürlüğe girdikten sonra çıktı. Bu nedenle Türkiye Öcalan'ı yeniden yargılamaz. Adalet Bakanı Cemil Çiçek Türkiye, adil bir yargılama için her türlü gayreti göstermiştir. CMUK'ta yapılan değişikliğe göre AİHM kararları yeniden yargılama nedeni sayılıyor. Ancak Öcalan ile ilgili dava bu yasanın kapsamında değildir. Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış Öcalan'ın adil yargılanması için hangi şekil eksikliklerini gördülerse, o şekil eksikliklerini tamamlanmak suretiyle yargılanması halinde yine şimdiki cezasına çarptırılacağını düşünüyoruz. O nedenle AİHM neyi eksik görüyorsa, o eksiklik tamamlandığı zaman da sonuç değişeceği kanaatinde değilim. Çünkü binlerce insanın ölümüne sebep olması gerçeği değişmez. Yeniden yargılanabilir Başbakan Yar. Mehmet Ali Şahin AİHM kararları sebebiyle, yeniden yargılamaya ilişkin düzenleme yapıldı. Önce bu düzenleme, Öcalan'ı kapsamıyordu. Son değişiklik ile birlikte Leyla Zana ve arkadaşları yararlandığına göre, Öcalan da yeniden yargılanabilir. Ancak telaşa gerek yok. Çünkü yine aynı maddeden yine aynı mahkemede yargılanacak. Farklı bir karar çıkmaz. SABAH - 13.03.2003