AİHM'nin Öcalan kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, yargılamada kısa bir süre de olsa askeri yargıcın bulunması ve sanığın bekletilmeden yargıç önüne çıkartılmamış olması nedeniyle adil yargılama ilkesinin ihlal edildiğini bildirdi. Türk yargıç Rıza Türmen karara bu açıdan muhalif kaldı. Mahkeme Türkiye'nin, Öcalan'ın avukatlarına 100 bin Euro tazminat ödemesini de benimsedi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), PKK lideri Abdullah Öcalan 'ın Kenya'da yakalanarak Türkiye'ye getirilmesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) ihlali anlamına gelmediğini, ancak Öcalan'ın DGM'de bir kısmı askeri hâkimin de bulunduğu heyetle yapılan yargılamasının ''bağımsız ve tarafsız'' olmadığına karar verdi. AİHM, Öcalan'ın avukatına 100 bin Euro (yaklaşık 179 milyar lira) tazminat ödenmesini de benimsedi. Kararda Türk yargıcı Rıza Türmen 'in de imzası bulunan AİHM kararı birçok yönden oybirliğiyle alındı. AİHM, Öcalan'ın idama çarptırılması, kötü muameleye uğraması, gözaltı ve yargılanma süreçlerine ilişkin şikâyetlerini değerlendirdi. Mahkemenin kararı ana başlıklarıyla özetle şöyle: Gözaltı süreci * Öcalan'ın Kenya'da yakalanarak Türkiye'ye götürülmesi, AİHS'nin 5'inci maddesinin birinci fıkrasının ihlalini oluşturmuyor. * Bekletilmeksizin mahkemeye çıkarılma hakkına ilişkin 5'inci maddenin 3'üncü fıkrası ihlal edildi. * Gözaltına alınmanın yasadışı olup olmadığına ilişkin karar hızlı bir biçimde verilmeyerek 5'inci maddenin 4'üncü fıkrası ihlal edildi. Adil yargılanma * Mahkeme, Rıza Türmen'in karşı çıkması üzerine, Öcalan'ın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanmayarak sözleşmenin 6'ncı maddesinin 1'inci fıkrasının ihlal edildiğine oyçokluğuyla karar verdi. * Adil yargılanma ve hukuki yardım alma hakkına ilişkin sözleşmenin 6'ncı maddesinin 1'inci fıkrasının da ihlal edildiğine oybirliği ile karar verildi. Ölüm cezası * AİHM, yaşam hakkına ilişkin sözleşmenin 2'nci maddesinin ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verdi. * İdamın uygulanmasına ilişkin olarak kötü muameleyi yasaklayan sözleşmenin 3'üncü maddesinin de ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verildi. * Adil olmayan bir yargılanma sonucunda idam cezası verilmesi ile ilgili olarak sözleşmenin 3'üncü maddesinin ihlal edildiğine bire karşı 6 oyla karar verildi. Muamele ve koşullar * Mahkeme, Öcalan'ın Kenya'dan Türkiye'ye getirilmesinin ve İmralı adasındaki gözaltı koşullarının sözleşmenin 3'üncü maddesine aykırı olmadığına oybirliğiyle karar verdi. Diğer şikâyetler * İdamın uygulanması ile ilgili olarak ayrımcılığı yasaklayan sözleşmenin 14'üncü maddesi ihlal edilmedi. * Bireysel başvuru hakkına ilişkin sözleşmenin 34'üncü maddesinin ihlal edildiği yolundaki şikâyet de kabul edilmedi. AİHM ayrıca Abdullah Öcalan'ın "(suçların yasallığı, özel ve aile yaşamına saygı gösterilmesi, düşünce, vicdan ve din özgürlüğü, ifade özgürlüğü gibi, hakların kullanılmasına ilişkin sınırlandırmalar" gibi konularda yaptığı şikâyetlerin ise ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığına da karar verdi. CUMHURİYET - 13.03.2003