Yerküre iki cepheye ayrıldı

ABD Başkanı George W. Bush' un, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan BM'yi ve karar organı Güvenlik Konseyi'ni devre dışı bırakarak Irak savaşını başlatma kararı dünyayı böldü. Bush'un Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin ve oğulları Irak'ı 48 saat içinde terk etmezse, sonuçlarına katlanacağı ültimatomuna çoğu ülke tepki gösterirken, ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Türkiye dahil 30 ülkenin 'Irak'ın Silahsızlandırılması Koalisyonu'na katıldığını açıkladı. Powell koalisyona destek sözü veren 15 ülkenin 'zamanı geldiğinde' açıklanacağını söyledi. Koalisyonda şu ülkeler yer alıyor: Afganistan, Arnavutluk, Avustralya, Azerbaycan, Bulgaristan, Kolombiya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, El Salvador, Eritre, Estonya, Etiyopya, Gürcistan, Macaristan, İtalya, Japonya (savaş sonrasında), Güney Kore, Letonya, Litvanya, Makedonya, Hollanda, Nikaragua, Filipinler, Polonya, Romanya, Slovakya, İspanya, Türkiye, Britanya, Özbekistan. Ülkelerin ABD'ye tepkileri şöyle: Veto sahipleri... FRANSA: Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, savaş için tek taraflı bir kararın haklı hiçbir gerekçesi olmadığını söyledi. Chirac, "Uluslararası toplumu görmezden gelmek çok ağır bir sorumluluk. Sadece Güvenlik Konseyi güç kullanımını meşru kılabilir" dedi. Konseyi bugün toplantıya çağıran Fransa'nın ABD Büyükelçisi Jean David Levitte, Irak biyokimyasal silahla saldırırsa Chirac'ın ABD'ye yardım emri vereceğini kaydetti. RUSYA: 'Moskova 'Diplomasi zamanı sona erdiğine' katılmıyor' açıklaması yaptı. Rusya Devlet Başkanı Putin, dün Bush'la telefon görüşmesinde ültimatom kararından duyduğu üzüntüyü dile getirip, yine de kriz sırasında teması korumanın önemli olduğunu vurguladı. Dışişleri Bakanı İgor İvanov da bugün BM Güvenlik Konseyi toplantısına katılıyor. ÇİN: Yeni Devlet Başkanı Hu Jintao, Chirac, Putin ve Bush'la telefonda görüşüp savaş olmaması için çözümün zorlanmasını istedi. Avrupa ülkeleri... ALMANYA: Başbakan Gerhard Schröder, "Irak diktatörünün yarattığı tehdit binlerce masum çocuğu, kadını ve erkeği öldüreceği kesin olan bir savaşı haklı çıkarır mı? Benim yanıtım hayır. Silahsızlanma sürecini bitirmek için gerekçe yoktur" dedi. İSVEÇ: Başbakan Göran Persson, denetçiler ilerleme kaydettiği bir dönemde savaşın savunulacak yanı olmadığını, ABD'nin BM'yi saf dışı bırakmasının üzücü olduğunu söyledi. POLONYA: 19 Mart-15 Eylül tarihleri için Körfez'de görev yapmak üzere lojistik ve biyokimyasal saldırılara karşı koyma amaçlı 200 kişilik birlik gönderebileceğini açıkladı. HOLLANDA: Savaşa askeri değil, siyasi destek vereceğini duyurdu. DANİMARKA: Başbakan Anders Fogh Rasmussen, asker ve sağlık personeli göndererek savaşa katılacaklarını açıkladı. Sayı belirtilmedi. İTALYA: Savaş için asker göndermeyeceğini, ancak üsleri ve hava sahasını açarak lojistik destek vereceğini açıkladı. Muhalefet oylama istedi. YUNANİSTAN: Başbakan Kostas Simitis, savaşa katılmayacaklarını, ama uluslararası yükümlülüklerini yerine getireceğini açıkladı. BELÇİKA: Toprakları, karasuları ve hava sahasını ABD'ye kullandırmama kararından çark etti. Başbakan Guy Verhofstadt, uluslararası antlaşmalardan doğan yükümlülüklerini yerine getireceklerini açıkladı. Ortadoğu... ARAP BİRLİĞİ: ABD'yi uluslararası meşruiyeti çiğnemekle suçladı. İRAN: Dışişleri Bakanı Kemal Harrazi, savaşa karşı olduklarını açıklarken, "Savaş çıkarsa İran kimseyi desteklemeyecek" dedi. SURİYE: Ültimatom BM kararlarına ve yasalarına aykırıdır. Amerika kıtası... KANADA: Başbakan Jean Chretien, BM desteğini almayan bir savaşta yer almayacaklarını söyledi. KÜBA: ABD 'küstah' davranıyor. VENEZÜELLA: "Savaş BM'ye ve barışa vurulmuş bir darbedir" dedi. ARJANTİN: Savaşa katılma davetini geri çevirdi, "Halkların ve ulusların büyük çoğunluğu savaşı istemiyor, biz de öyle" açıklaması yaptı. MEKSİKA: Devlet Başkanı Vicente Fox, "Meksika savaş yoluna girilmesinden üzüntü duyuyor" dedi. Asya Pasifik... HİNDİSTAN: Başbakan Atal Bihari Vajpayi, "Ne acı ki, biz Gandi barış ödüllerinin sahiplerini ararken, dünya savaşın eşiğinde. Şu anda bile barışın hüküm süreceğini ve şiddetin yenileceğini ümit ediyoruz" dedi. PAKİSTAN: Diplomatik çabaların sürmesi çağrısı yaptı. ENDONEZYA: BM onayı olmayan her kararı 'yasadışı' ilan etti. MALEZYA: Başbakan Mahatir Muhammed, BM desteği almayan bir savaşın dünya için 'felaket' anlamına geleceği uyarısı yaptı. AVUSTRALYA: Başbakan John Howard, Körfez'deki 2 bin SAS komandosu, 14 avcı uçağı ve üç savaş gemisine 'hazır ol' emri verdi. JAPONYA: Başbakan Junichiro Koizumi, "Başkan Bush uluslararası işbirliği için her çabayı gösterdi. Kaçınılmaz bir karar verdi" diyerek Bush'a arka çıktı. RADİKAL - 19.03.2003