Dünya kültürüne büyük yağma

İşgalcilerin tarihi yağması ABD askerlerinin Bağdat'ın merkezine girdiği ve Saddam Hüseyin'in heykelinin yıkıldığı 9 Nisan'dan sonra başlayan yağmalamada boş evlerden kimi şeker, kimi sandalye-masa aldı. Ancak, Bağdat'ta yağmalanan bir bina vardı ki oradan yağmalananlar dünya kültürel mirasına aitti. Müzeden iki günde 170 bin eser çalındı. Çeviri Servisi - Bağdat'ın düştüğü 9 Nisan sonrasında ülkenin sahne olduğu yağmalamadan kentin merkezindeki ulusal müze de nasibini aldı. Dünyanın en eski bakır araç-gereçlerinin, fildişi objelerin, mücevher ve heykellerin aralarında bulunduğu 170 bin antik eser iki günde müzeden çalındı. Dünya kültürü için büyük önem taşıyan Mezopotamya uygarlığının barındırdığı, 5 bin yıllık geçmişi olan kültür hazinesinin büyük bir bölümü ABD ve İngiltere'nin ''özgürleştirmek'' için savaş açtığı Irak'ın elinden uçup gitmiş oldu. Yabancılar yağmada Almanya'da yayımlanan Der Spiegel dergisinde yer alan yazıya göre güvenlik görevlisi Muhsin Kadim , 28 galerisi bulunan müzenin talan edildiği 10-11 Nisan'da yüzlerce insanın tehditler savurarak ellerinde silahlarla içeride koşturduğunu anlatıyor. Ve Irak'ın ulusal kültür mirasına saldıranların arasına ''sanattan anlayanların'' da karıştığını iddia ediyor. Heykelleri kırıp altın objeler gibi sadece direkt paraya çevrilebilecek olanları alanların yanı sıra eldivenlerle vitrinlerden dikkatli şekilde eser götürenleri gördüğünü de anlatan Kadim, ''yağmacılar arasında çok sayıda yabancı gördüm, özellikle de Mısırlılar'' diyerek olup bitene başka bir boyut kazandırıyor. Kapıda otomobil ve kamyonların hazır tutulduğunu söyleyen Kadim, müzenin uluslararası bir şekilde ''organize olarak '' talan edildiğini düşünüyor. Amerikan askerlerinden bir tankı kapıda tutmalarını istediklerini, ancak bu isteklerinin reddedildiğini söyleyen müze müdürü Midal Amin de ABD ordusunu suçlayarak ''Bu işin arkasında kasıt ararım'' diyerek güvenlik görevlisinin söylediklerini doğruluyor. Ve ''Geçen aralık Babil, Asur, Uruk, Umma gibi arkeolojik çalışmaların yapıldığı 4 bin merkez ve Ulusal Müze'nin de aralarında bulunduğu kültürel mirasa dair bir liste ABD'li yetkililere verildi'' diyor. Eserlerin yüzde 80'inin çalındığını belirten yetkililer, 1991'deki körfez krizinde 4 bine yakın eserin çalındığını UNESCO'nun başlattığı ''kaybolan değerler'' kampanyası kapsamında sadece üçünün geri geldiğini vurguluyorlar. Der Spiegel, asıl tehlikenin ABDli eski eser uzmanlarının çalınan eserlerin rahatça yurtdışına çıkarılmasına yönelik girişimleri olduğunu vurguluyor. Meşrulaştırma çabası Amerikan Kültür Politikası Konseyi'nin yetkililerinin 24 Ocak'ta Dışişleri Bakanlığı'na yaptıkları ziyarete dikkat çekilen yazıda, başkanlarının New York'taki Motropolitan Museum'un eski hukuk müşaviri olduğu -Ashton Hawkins - konseyin yetkililerinin Irak'taki eski eser yasasını ''çok sıkı'' bulduklarına işaret ediliyor. Dergi, yetkililerin ABD yönetiminden gelecekte yabancı arkeologların Irak'ta çalışmak için daha çabuk lisans almalarını ve eski eserlerin rahatça sınırı geçerek ''ihraç edilmesini'' sağlayacak yasal düzenlemelerin yapılmasını istemesine dikkat çekiyor. Bu iki istekten ve yazıda belirtilen diğer unsurlardan yola çıkıldığında ise ''Irak'ın kültürel mirasına yönelik talanın 'meşrulaştırılarak' sürecek'' yorumunu yapmak mümkün gibi görünüyor. CUMHURİYET 23.04.2003