Tahran’da demokrasi mesajı veren Gül: Girit’te ‘darbe’ sorularından utandım

İKÖ toplantısında yaptığı konuşmayla İslam ülkelerine önemli değişim ve açılım mesajları veren Dışişleri Bakanı Gül, demokratikleşme, insan hakları, kadın–erkek ve gelir dağılımı eşitliği konularında yeni bir dönemin başlaması gerektiğinin altını çizdi. Toplantıya katılan bakanlar, Gül'ün vizyonunu ve önerilerini olumlu karşıladı. Bu arada Tahran'a gelmeden önce Girit'te AB'li meslektaşlarının “Türkiye’de rejim tehlikesi mi var? Darbe mi olacak?” sorularıyla karşılaşan Bakan Gül, “Bu sorular karşısında çok utandım.” dedi. İslam Konferansı Örgütü toplantısında yaptığı konuşmada, kaynaklarını heba eden ve insani gelişme yerine başka hedeflere yönelen Irak’ın akıbetine dikkat çeken Gül, artık gerçekçi olunması gerektiğini, bazı bakış açılarıyla yola devam etmenin artık mümkün olmadığını belirterek, eski söylemlerin bırakılmasını istedi. “Ülkelerimizin ilerlemesine mani olan noksanları belirlemeye çalışmalıyız” diyen Gül, cehaleti, yolsuzluğu, kaynakları heba etmeyi bitirmekle işe başlanması gerektiğini belirtti. Şiddetin temelinde yatan sebeplerin görülmesi gerektiğini söyleyen Gül, bu bağlamda gelir dağılımı adaletsizliğinin giderilmesinin önemine dikkat çekti. Gül, toplantının kritik bir dönemde yapıldığına işaret ederek; İslam dünyasının barış, uyum, hoşgörü ve şefkate dayanan bir manevi mirasa sahip olduğunu, çok sayıda stratejik avantaja ve potansiyele karşın, stratejik risklerle de karşı karşıya kalındığını söyledi. Temel haklar ve özgürlüklere saygılı, kadın–erkek eşitliğinin üstün tutulduğu bir vizyona sahip olunulmasını isteyen Gül, retorik ve sloganlardan uzak durularak içişlerine çekidüzen verilmesi çağrısında bulundu. Gül, iyi yönetimin, saydamlığın ve hesap sorulabilirliğin hüküm süreceği yeni bir vizyona ihtiyaç olduğunu vurgulayarak, bütün bunların yapılabilmesi için değişimin ‘kendimizden’ başlaması gerektiğine dikkat çekti. Meslektaşlarından Gül’e destek AK Parti hükümetinin Irak politikasını öven Gül, Ortadoğu barış görüşmeleri için yardıma hazır olduklarını da belirtti. Gül, İslam ülkelerinden Kıbrıs davasına destek de istedi. Bakan Gül'ün toplantıda dile getirdiği yeni vizyon, katılımcı bakanlardan destek aldı. Zaman'ın sorusu üzerine konuşan İran Dışişleri Bakanı Kemal Harrazi, Gül'ün gile getirdiği yeni vizyondaki fikirlerin olumlu ve güzel olduğunu belirtti. Arap Birliği Genel Sekreteri Amr Musa da, Gül'ün vizyonunu ve demokratikleşme önerilerini olumlu karşıladığını söyledi. Bakan Gül de önerilerinin meslektaşları tarafından müspet karşılandığını söyledi. Zaman’ın İran’la Gürbulak kapısının açılması ve Tahran’daki İKÖ toplantısına Türkiye’nin katılmasının ABD’de rahasızlık uyandırıp uyandırmayacağı sorusuna cevap veren Gül, bunların önceden takvimi belirlenmiş, birbirinden ayrı konular olduğunu, modernleştirilen Gürbulak kapısının Türkiye’nin Asya’ya açılan kapısı olduğunu belirtti. Irak’ın ilk kez temsil edilmediği ve sandalyesinin boş kaldığı toplantıya Filistin, Irak, terörle mücadele konuları damgasını vurdu. Açılışta konuşan İKÖ Genel Sekreteri ve Fas Dışişleri eski Bakanı Abdülvahid Belkeziz, üye 57 İslam ülkesinin temsilcisine “İKÖ üyelerine karşı yapılan tehditleri açık ve kesin bir biçimde reddetme” çağrısında bulundu. Ev sahibi İran Devlet Başkanı Muhammed Hatemi ise konuşmasında dengeli mesaj vererek, hem ABD’ye hem de teröre yüklendi. Hatemi, dünya barışının iki güç tarafından tehdit edildiğini belirterek, “Bunlardan biri, dinin insani boyutunu kirleten terörizm ve radikalizm, diğeri güç ve kaba kuvvete başvuran özgürlük ve demokrasiyi tehdit eden gruptur.” şeklinde konuştu. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu Irak’a komşu 8 ülkenin İstanbul ve Riyad toplantılarıyla başlayan toplantıları da İran'da sürdürüldü ve Irak halkıyla dayanışma vurgulanarak, yeniden yapılandırılmada BM'nin merkezi rol oynaması gerektiğine dikkat çekildi. Bakan Gül’ü üzen darbe soruları Bu arada, ‘Genç subaylar tedirgin’ haberiyle başlayan tartışmaların Dışişleri Bakanı Abdullah Gül’ün de katıldığı Girit’teki AB toplantısının resmi bölümünde gündeme geldiği öğrenildi. Diplomatik kaynaklar, 5 Avrupa ülkesi dışişleri bakanının Gül’e, söz konusu haberi hatırlatarak, “Türkiye’de rejim tehlikesi mi var? Darbe mi olacak?” sorusunu yönelttiğini kaydetti. Aynı kaynaklara göre, zor durumda kalan Türk Dışişleri Bakanı’nın yardımına Yunan meslektaşı Papandreu koştu: “Hayır öyle bir şey yok.” Bakan Gül, Tahran'da gazetecilere bu olayın yaşandığını doğrularken, “Sorular karşısında çok utandım.” dedi. Rumlar İKÖ'de ‘lobi’ yaptı KKTC’yi Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu’nun gözlemci statüsünde temsil ettiği zirvede Rum yönetiminin Şam, Beyrut ve Tahran büyükelçileri de hazır bulunarak ‘Kıbrıs lobisi’ yaptı. Rum yeklililerin, KKTC'li Bakan Ertuğruloğlu ile görüşen gazetecileri yakın markaja aldıkları da gözlendi. Zirvede Irak ilk kez temsil edilmedi. Bazı Arap ülkeleri ve Afganistan ise zirveye katılmayarak İran'a mesaj gönderdi. Gül toplantı çerçevesinde Filistin Dışişleri Bakanı Nebil Şaat’ın da aralarında bulunduğu birçok bakanla ikili görüşme yaptı. (ZAMAN, 29.05.2003)