İMSAKGÜNEŞİŞRAKÖĞLEİKİNDİAKŞAMYATSI
06:1807:4708:3212:5415:2817:5119:15
Kabe

Devleti çarpan formül

Devleti çarpan formül
Türkiye
|
Ankara karıştı. Türkiye ile Rusya arasında pahalı doğalgaz tartışmalarının altında fiyatın hesaplanmasında kullanılan bir formül olduğu ortaya çıktı. Tercüman Gazetesi Yazarı Nazlı Ilıcak'ın ortaya koyduğu "formül karmaşasına" göre, Ruslar'la 1996 yılında yapılan anlaşmada alım fiyatı için kullanılacak formül, 1998 yılında değiştirildi. 1996 yılındaki formül Türkiye'nin lehine iken, 1998 yılında değiştirilen formül Türkiye'nin yüksek fiyat ödemesine neden oldu. Ilıcak'ın yazısına göre, Mavi Akım için yapılan anlaşmada da alım fiyatı için kullanılacak formül, daha önce 1996 yılındaki anlaşmada bulunanla aynıydı. ZARAR 750 MİLYON $ Ancak, Rus Gazprom Türkiye'ye formülde yanlışlık yapıldığını ve daha önceki değişiklik gibi Mavi Akım'da da formül değişikliğine gidilmesi yolunda telkinde bulundu. Mavi Akım'da böylesi bir değişikliğin yapılması halinde Türkiye'nin yılda 750 milyon dolar zarar edeceği iddia ediliyor. İşte Nazlı Ilıcak'ın yazısında belirttiği ve Türkiye'nin son dönemde en fazla tartıştığı doğalgaz konusunda ortaya çıkan anlaşmazlığın perde arkası * Uluslararası doğalgaz anlaşmalarında doğalgaz alım fiyatları, fuel-oil, gazyağı, nafta gibi petrol ürünleri fiyatlarına göre belirleniyor. 10 Aralık 1996 tarihinde Gazexport ile Rusya'dan doğalgaz alımı için kurulan ve Gazprom, BOTAŞ ve Erol Üçer'in yönetiminde olduğu GAMA ortaklığı ile kurulan Turusgaz arasında imzalanan anlaşmada, doğalgaz alım fiyatı için fuel oil'in etkisi hesaplanırken FO1 tanımlaması kullanıldı. NEDEN DEĞİŞTİ? * 29 Ağustos 1997'de dönemin Enerji Bakanı Cumhur Ersümer ve Gazprom Başkanı Rem Vyakhirev arasında imzalanan anlaşmada, Mavi Akım Projesi'yle alınacak doğalgaz fiyatının 10 Aralık 1996 tarihindeki anlaşma ile belirlenen fiyatın üzerinde olamayacağı belirtildi. 3 Ekim 1997 tarihinde yapılan Mavi Akım anlaşmasında da formülde fuel oil tanımı Türkiye'nin lehine olan FO1. * Ancak, 18 Şubat 1998 tarihinde ise Turusgaz ile BOTAŞ arasında bir ek anlaşma imzalandı ve bu anlaşmada belirtilen fiyat formülünde fuel oil tanımında FO0 olarak değiştirildi. Bu değişiklik nedeniyle Turusgaz'a bugüne kadar 500 milyon dolara yakın fazla para ödendiği belirtildi. * Şubat 2003'te gaz akışının başladığı, Mavi Akım projesinde de formül 1996 yılında olduğu gibi FO1 olarak yer aldı. Formülde, FO1 tanımının kullanılması, Türkiye için gazın daha ucuza alınması anlamına gelirken, Ruslar Mavi Akım'da da 1998 yılında yapılan değişiklik gibi Türkiye için daha pahalı gaz anlamına gelen, FO0 tanımının kullanılmasını istiyor. * Tam bu noktada, Türkiye Rusya'dan alınan gaz fiyatının yüksek olduğunu iddia ederek, tahkim yoluna gidebileceğini ifade etti. Bu sırada devreye halen doğalgaz dağıtımı için Rus Gazprom ile ortak şirket kuran Ali Şen devreye girerek, Türkiye ile Rusya arasında arabulucu oldu. Yine Nazlı Ilıcak'ın köşe yazısına göre Ali Şen, iki taraf arasında uzlaşma sağlayabilirse, 8 milyar metreküp doğalgazın 7 milyar metreküpünü Türkiye'de pazarlayacak. * Rusya nihai olarak Mavi Akım projesiyle Türkiye'nin alacağı doğalgazın fiyatının hesaplanmasında kullanılan formülde hata yapıldığını ve formüldeki fuel oil tanımının FO0 olarak belirlenmesi gerektiğini savunuyor. Gazeteci Nazlı Ilıcak'ın köşe yazısında belirttiğine göre, Rusya formülü değiştirmek için, gaz fiyatında indirime gitmeyi de göze alıyor. Nitekim Rus gazeteleri, Gazprom'un alım fiyatının hesaplandığı formülde hata yaptığını yazdı. Ancak Türkiye eğer formüldeki fuel oil tanımını FO1 yerine FO0 yaparsa, yılda 750 milyon dolar, anlaşma süresi olan 20 yılda da tam 15 milyar dolar zarara uğrayacak. FO, FO oldu doğalgaz fiyatı arttı Sektörün uzmanları dışındaki kişiler için oldukça garip harflerden oluşan bu formüldeki ufak bir değişiklik Türkiye için milyarlarca dolara mal olabiliyor. Formülde, doğalgaz fiyatı fuel oil fiyatlarına bağlı olarak hesaplanıyor. İlk anlaşmada fuel oil tanımı formülün ilk kısmında FO1 olarak kullanılıyor. FO0 fiyatı, FO1'den küçük olduğu için yukarıdaki formülde payda kısmında FO1 yerine kullanıldığında 0.4 katsayısı ile çarpılacak rakam yüksek çıkıyor. Burada değişiklik sadece 0.4 ile çarpılacak FO/FO1 işleminin payda kısmında yapılmak isteniyor. Ruslar'ın 'Biz formülde hata yaptık. Burada ilk işlemde FO1 yerine FO0 kullanmalıydık' tezi kabul edilir ve değişiklik yapılırsa, Türkiye'nin alacağı doğalgaz fiyatı yüzde 40 yükseliyor. Sabah 6.6.2003
Tüm Haberlere Dön
AKRA