ABD'nin PKK liderlerini yakalaması için Ankara'ya yardım edeceği söylentileri boşuna olmayabilir. Washington'ın İran'ı dengelemeye ihtiyacı var.
İşgale katılmadığından ABD'nin Türkiye'ye karşı tavrı karmaşık. Bir yandan eski müttefiği tarafından hayalkırıklığına uğratıldığı hissiyatı taşıyor, diğer yandan, Türkiye'yi tamamen yabancılaştıracak bir konumda değil… Askeri ve siyasi nedenlerden dolayı ABD'nin en son isteyeceği şey Türklerle çatışmaktır. Yani, ABD'nin Türk-Kürt denklemine dair bir çözümü yok. Dolayısıyla yaptığı kıvırtmaktan ibaret; Türkleri sınırı geçmekten alıkoymak için bir dizi geçici çözüm müzakere edilirken, Kürtlerin rahat kalması sağlanıyor. Mevcut kriz PKK'nın Kuzey Irak'taki statüsünden ve Türkiye'nin Iraklı Kürtlerin daha fazla özerklik kazanacağı endişelerinden kaynaklanıyor; buna Kerkük'ün gelecekteki statüsü hakkındaki kaygıları da eklenmeli.
Asıl sorun Irak savaşı ertesinde bölgesel bir güç olarak Türkiye'nin konumuyla ilgili. Sürekli tekrarlanan varsayıma göre, ABD'nin yokluğunda İran hâkim bölgesel güç olacak ve Arap Yarımadası'nı yönlendiren bir konuma gelecek; bu muhtemelen küresel güç dengelerini de değiştirir.
Bu analiz Türkiye'nin 1. Dünya Savaşı'ndan beri oynadığı role devam edeceği varsayımına dayalı; yani ittifak kurmakta temkinli davranan, kurduğu ittifaklar içinde de temkinli olan savunmadaki bir Türkiye öngörüyor. Söz konusu role göre, Türkiye sınırlı bir müdahaleciliğe sahip ve Ortadoğu karmaşasına derinden karışmaya meyilli değil.
Ancak bu Türkiye'nin geleneksel rolü değil. Osmanlı Devleti yıkılana kadar, Türkiye hem hâkim Müslüman güçtü, hem de Kuzey Afrika, Güneydoğu Avrupa ve Ortadoğu'daki önemli bir devletti; tarihi 15 yüzyıla kadar uzanan, Akdeniz ve Karadeniz'e hâkim olmuş çokuluslu bir imparatorluğun merkeziydi.
Türkiye'nin son 90 yılda gösterdiği kısılma bölgenin normal seyri değil. Bu, Osmanlıların yıkılması sonrası Türkiye'nin düştüğü iç kriz, Ortadoğu'da Fransız ve Britanya hâkimiyetinin yaşanması, bunun ardından Amerikan hâkimiyeti ve Soğuk Savaş'tan kaynaklanıyor. Soğuk Savaş'ta Türkiye, ABD ve Sovyetler arasına sıkıştığından etkinliği genişleyemezdi. Fakat sonrasında kilit bir güç olarak belirmeye başladı…
ABD ve İran görüşmeler yürütüyor. Fakat ABD'nin Irak'tan çekileceğine inanan İran görüşmeleri gerektiği kadar ciddiye almıyor. ABD'nin İran'a karşı pek fazla kartı yok. Bu yüzden en büyük karta başvurması sürpriz olmaz. Türkiye ABD'yle birlikte çalışırsa, kısa vadede İran'a karşı denge oluşturur. Amerikan bakış açısına göre Kuzey Irak'a yönelik Türk işgali bölgenin yerlisi büyük bir gücü devreye sokar ki, bu durum İran'ın Irak'taki davranışlarını durdurur. Bu aynı zamanda Kürtlerin bağımsızlık umutlarının yok olması manasına geliyor ki, ABD geçmişte de Kürtleri umutlandırıp yüzüstü bıraktı.
Uzun vadede durum daha da ilginçleşiyor. ABD İran'a karşı denge oluşturmaya devam etmeyecekse, bunu üstlenmek Türkiye'nin çıkarına ve bu Türkiye'nin kapasitesi dahilinde.
MİLLİ GAZETE -6 AĞUSTOS 2007 PAZARTESİ (GEORGE FRİEDMAN / STARTFOR)RADİKAL
Asıl sorun Irak savaşı ertesinde bölgesel bir güç olarak Türkiye'nin konumuyla ilgili. Sürekli tekrarlanan varsayıma göre, ABD'nin yokluğunda İran hâkim bölgesel güç olacak ve Arap Yarımadası'nı yönlendiren bir konuma gelecek; bu muhtemelen küresel güç dengelerini de değiştirir.
Bu analiz Türkiye'nin 1. Dünya Savaşı'ndan beri oynadığı role devam edeceği varsayımına dayalı; yani ittifak kurmakta temkinli davranan, kurduğu ittifaklar içinde de temkinli olan savunmadaki bir Türkiye öngörüyor. Söz konusu role göre, Türkiye sınırlı bir müdahaleciliğe sahip ve Ortadoğu karmaşasına derinden karışmaya meyilli değil.
Ancak bu Türkiye'nin geleneksel rolü değil. Osmanlı Devleti yıkılana kadar, Türkiye hem hâkim Müslüman güçtü, hem de Kuzey Afrika, Güneydoğu Avrupa ve Ortadoğu'daki önemli bir devletti; tarihi 15 yüzyıla kadar uzanan, Akdeniz ve Karadeniz'e hâkim olmuş çokuluslu bir imparatorluğun merkeziydi.
Türkiye'nin son 90 yılda gösterdiği kısılma bölgenin normal seyri değil. Bu, Osmanlıların yıkılması sonrası Türkiye'nin düştüğü iç kriz, Ortadoğu'da Fransız ve Britanya hâkimiyetinin yaşanması, bunun ardından Amerikan hâkimiyeti ve Soğuk Savaş'tan kaynaklanıyor. Soğuk Savaş'ta Türkiye, ABD ve Sovyetler arasına sıkıştığından etkinliği genişleyemezdi. Fakat sonrasında kilit bir güç olarak belirmeye başladı…
ABD ve İran görüşmeler yürütüyor. Fakat ABD'nin Irak'tan çekileceğine inanan İran görüşmeleri gerektiği kadar ciddiye almıyor. ABD'nin İran'a karşı pek fazla kartı yok. Bu yüzden en büyük karta başvurması sürpriz olmaz. Türkiye ABD'yle birlikte çalışırsa, kısa vadede İran'a karşı denge oluşturur. Amerikan bakış açısına göre Kuzey Irak'a yönelik Türk işgali bölgenin yerlisi büyük bir gücü devreye sokar ki, bu durum İran'ın Irak'taki davranışlarını durdurur. Bu aynı zamanda Kürtlerin bağımsızlık umutlarının yok olması manasına geliyor ki, ABD geçmişte de Kürtleri umutlandırıp yüzüstü bıraktı.
Uzun vadede durum daha da ilginçleşiyor. ABD İran'a karşı denge oluşturmaya devam etmeyecekse, bunu üstlenmek Türkiye'nin çıkarına ve bu Türkiye'nin kapasitesi dahilinde.
MİLLİ GAZETE -6 AĞUSTOS 2007 PAZARTESİ (GEORGE FRİEDMAN / STARTFOR)RADİKAL
