Kürt isyanının irticai feodal unsurların kalkışması söylemi içinde değerlendirilmesi, daha sonraki yıllarda devletin feodalizmin tasfiyesi adı altında, Kürt sorununu çözme yöntemlerinden biri olarak benimseyeceği ‘zorunlu iskan’a da dayanak yapılmış ve örneğin 1934 yılında çıkarılan zorunlu iskan kanunu ile “feodal aşiretlerin direncini yok etmek için” Tunceli, Erzincan, Bitlis, Siirt, Van, Bingöl, Diyarbakır, Ağrı, Muş, Erzurum, Kars, Elazığ, Malatya gibi illerden 25 bin 831 kişi Batı Anadolu’da zorunlu iskana tabi tutulmuştu.
CUMHURİYET’İN İTHAMI
Cumhuriyet Gazetesi’nin 1930 ve 1938 yılı nüshalarında bu söyleme uygun bir dille “eşkıya üzerine tayyarelerimizin bomba yağdırması”ndan bahsedilmişti.
Eşkıya söylemi bu dönemden sonra da terk edilmemiş 1970 ve ‘80’lerde gelişen kimi politik hareketler için kullanılmaya devam etmiş ve özellikle 1990’ların başında “bölücü eşkıya” kavramı devlet literatürüne yerleşmişti.
11 PAKET DE SONUÇ VERMEDİ
Cumhuriyet hükümetleri döneminde bugüne kadar bölgeyle ilgili 11 plan-paket hazırlanmış olmasına rağmen, bunların hiçbiri uygulanmamış ve bunlar esas olarak devletin Kürt sorununu algılayış tarzını ortaya koyan belgeler olmanın ötesine gidememişti. Adalet Partisi’nin daha 1969’daki hükümet programında “önemle üzerinde durduğumuz bir diğer konu da Doğu bölgesinin kalkınma meselesidir. Ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olan memleketimizin bütün bölgelerinin kalkınması, Anayasamızın bir icabıdır. (...) Hedefimiz Türkiye’nin bütün bölgelerini tam olarak çağımızın medeniyet seviyesine çıkarmaktır. Bunun içindir ki, memleketimizin tümüne şamil bir kalkınma planı tatbik olunurken, geri kalmışlığın yaygın ve tesirli olduğu bölgelerde özel tedbirler alınmasına ihtiyaç görmekteyiz. Bu özel tedbirlerin maksadı, memlekette imtiyazlı bölgeler yaratmak değil, bütünleşmeyi perçinlemektir.” (TBMM Hükümetler ve programları, s. 104, Ankara) denilerek sorun bölgenin ekonomik geriliğinden kaynaklı bir sorun olarak tarif edilmişti.
PKK VE KÜRT SORUNU
Türkiye devleti, 80 yıllık cumhuriyet döneminde, ‘Kürt sorunu’ tabirini kabul etmemekte direnirken, özellikle, 1980’li yılların ardından başlayan başkaldırı hareketleri hız kazanacaktı. 21 Mart 1973 tarihinde temelleri atılan ve 27 Kasım 1978 tarihinde partileşen, kısa adı PKK olan Kürdistan İşçi Partisi (Partia Karkaren Kürdistan), eylemlerine özellikle 1980 ihtilalinden sonra hız verecekti.
30 BİN ÖLÜ
Bugün dünyanın süpergücü ABD ile muhatap olur konuma gelen Örgütün, Lideri Abdullah Öcalan’ın Türkiye’ye getirildiği 1999 yılına kadar ise çatışmalarda 30 bini aşkın kişi hayatını kaybedecek, 100 milyar doları aşan bir fatura da halka ödettirilecekti.
PKK, cumhuriyet tarihinin belki de en önemli terör hareketi olarak tarihe geçecekti. Hiç şüphesiz PKK’nın neden doğduğu, örgüt üyelerinin neden dağlara çıktığı sorgulanması gereken sosyolojik, siyasi ve ekonomik bir vakıa olarak ortada duruyordu. Bugün AB uyum yasalarıyla kısmen de olsa getirilen Kürtçe diline özgürlük, Kürtçe isme özgürlük, Kürtçe yayınına özgürlük girişimleri ise henüz hayata geçmiş gözükmüyor.
Muharrem Çoşkun
Milli Gazete 07.11.2003
Ağır Fatura







