TEKEL'de bir garip satış

Blok satış yöntemi ile Limak, Nurol, Tütsab ve Özaltın konsorsiyumuna değerinin çok altında bir fiyata satılan ve satış sözleşmesi bugün imzalanacak olan Tekel Alkollü İçkiler AŞ, özelleştirmede nasıl peşkeş çekildiğinin en somut örneklerinden biri. 126 milyon dolar tutarındaki hammadde ve içki stoklarına, ihale şartnamesinde yer verilmeyerek bu stokların ihaleyi alan konsorsiyuma karşılıksız devrine yol açıldığı ve kamu zararının arttırıldığı öğrenildi. Bugüne kadar Denetleme Kurulu, Başbakanlık Teftiş Kurulu ve KİT Komisyonları tarafından hazırlanan ve Tekel Alkollü İçkiler AŞ'deki özelleştirmenin yanlışlarını gözler önüne seren raporlar ise hiç dikkate alınmadı. Yıllık içki satışından 550 milyon dolar gelir elde eden, yılda 385 milyon dolar vergi ödeyen Tekel Alkollü İçkiler 22 Aralık 2003 tarihinde 292 milyon dolara satıldı. Ancak ihale sürecinde yapılan yanlışlar sonucu kurum, satın alan konsorsiyuma 292 milyon dolar yerine 128 milyon dolara mal oldu. Zira, devir işlemlerinde fabrikaların en az 126 milyon dolar tutarında, yani bir yıllık içki üretimine yetecek stokları ihale kapsamı dışında tutuldu. Tekel'in bütün bilançolarında mevcut olan bu stoklar özelleştirme şartnamesinde yer almadı. Ayrıca 13 fabrikasında çalışan yaklaşık 3 bin işçinin 38 milyon dolara ulaşan kıdem ve ihbar tazminatlarının Tekel tarafından ödenecek olması da firmanın yükünü azalttı. Özelleştirme sürecinde yapılan diğer yanlışlar, çekilen peşkeşin boyutlarının bu kadarla da kalmadığını gösteriyor: * 80 yıldan beri yurtiçinde ve yurtdışında Türk rakısı olarak ünlenen Tekel rakısının marka değeri göz önünde bulundurulmadı. Özelleştirme İdaresi tarafından ihaleye katılan firmalara sunulan tanıtım formunda, ''Lider rakı markası olan Yeni Rakı dünyanın önde gelen 25 yüksek alkollü içki markası arasındadır'' yazısı bulunmasına karşın rakı ve votka ile toplam 220 milyon dolar olarak hesaplanan marka değeri dikkate alınmadı. * Fabrikaların toplam 360 milyon dolar olduğu saptanan varlık değerleri göz ardı edildi. Satış kapsamında yer alan 13 içki fabrikasından 11'ine son 5 yılda 258 milyon dolar yatırım yapılarak en son teknoloji ile yenilenmişti. * İhale şartnamesinde kapalı zarf tekliflerinden sonra, komisyonun gerekli görmesi halinde ihalenin açık arttırma suretiyle sonuçlandırılacağı öngörülmesine karşın bu yapılmadı. AKP hükümetinin 'ihaleler şeffaf olacak' sözüne karşın açık arttırmaya niye gerek duyulmadığı kamuoyuna açıklanmadı. İçki satışı durduruldu Tekel Alkollü İçkiler'i 292 milyon dolara alan Nurol-Limak-Özaltın-TÜTSAB ortaklığına son dakikada 9 milyon dolarlık 'içki satışını durdurma' avantajı sağlandı. Tekel ürünlerinin satışını yapan Sigara Pazarlama ve Dağıtım AŞ'nin, 82 ildeki Tekel başmüdürlüklerine gönderdiği bir genelgeyle, 1 haftadır alkollü içki satışını durdurduğu ortaya çıktı. Kararın, satış sözleşmesi 20 Şubat'tan 27 Şubat'a ertelenen Tekel Alkollü İçkiler AŞ'nin, içki satışında elde edeceği gelirin, ''devlete bırakılmaması'' amacıyla alındığı öğrenildi. Sigara Pazarlama Dağıtım'ın 23 Şubat 2004 tarihinde gönderdiği yazılı genelgeden önce de müdürlüklere sözlü olarak ''içki satışı yapılmaması'' emrini verdi. Bunun üzerine Tekel başmüdürlükleri 20 Şubat Cuma'dan bu yana içki satışını durdurdu. Tekel'in üst yönetiminde de ''rahatsızlık yarattığı'' öğrenilen uygulama ile Tekel Alkollü İçkiler AŞ'yi alacak olan Nurol- Limak-Özaltın-TÜTSAB ortaklığına önemli bir avantaj sağlandı. Buna göre, alıcı grubun ÖİB ile imzalaması gereken satış sözleşmesinin tarihinin 20 Şubat'tan 27 Şubat'a ertelendiğini hatırlatan kuruma yakın kaynaklar şu bilgileri verdi: ''Satışların durdurulmasıyla içki stokları, özelleştirilecek olan Alkollü İçkiler AŞ'de kaldı. Eğer satışlara devam edilmiş olunsaydı, faturalar Sigara Pazarlama ve Dağıtım adına kesilecekti. Oysa konsorsiyum özelleştirme sonrası Sigara Pazarlama Dağıtım'ı değil yalnızca Alkollü İçkiler AŞ ile onun henüz kullanılmayan Alkollü İçkiler Pazarlama ve Dağıtım AŞ adlı pazarlama şirketini alacak. Dolayısıyla satış gelirlerinin kamuda kalması önlenmiş oldu.'' Tekel'in Alkollü İçkiler şirketinin 2003 cirosu 470 milyon dolar. Buna göre satışların bir haftalığına durdurulmasıyla Nurol-Limak-Özaltın-TÜTSAB ortaklığına 9 milyon dolarlık bir kaynak aktarımı sağlanmış oluyor. CUMHURİYET 27.02.2004