Felçten kurtaran iki mucize buluş

DÜNYADA her yıl milyonlarca insan kalp krizi, felç ve damar tıkanıklığı yüzünden hayatını kaybediyor. Fakat ilerleyen teknoloji ve yeni tedavi yöntemleri milyonlarca hasta için büyük bir umut olmaya hazırlanıyor. İşte Amerika'nın önde gelen haber dergilerinden Newsweek de son sayısında felçle kalp krizi arasındaki farklılıkları, yeni tedavi yöntemlerini ve bu hastalıklardan korunma yollarını kapak yaptı. RİSKLİ ÜÇ FAKTÖR Beyine kan gidişinin azalması ya da durmasıyla meydana gelen felç, ABD'de bu yıl 700 bini buldu. Uzmanlar bu artışı, yaşlı nüfusun hızla artmasına bağlıyor. Uzmanlara göre felcin riskini artıran üç faktör var. Birincisi hipertansiyon, ikincisi yüksek kolestrol, üçüncüsü ise şeker. Uzmanlar kalp kriziyle felcin karıştırılmaması gerektiğinin de altını çiziyor. Felç ve kalp krizi geçiren hastalar üzerinde incelemeler yapan Ulusal Felç Vakfı uzmanları iki hastalık arasındaki farkı şöyle tanımlıyor: Felç geçiren hastalara üç saat içinde gerekli müdahale yapılmalı. Felç kalp krizine hiç benzemiyor. Kalp krizi geçiren insanlar ağrıdan hemen sonra hastaneye giderken, felç geçirenler 12 saatten fazla bekliyor. Hatta felç konuşma ve hareket yerine sadece hafıza ve bilinci etkiliyorsa bazıları hiç gitmiyor... YARASADAKİ PROTEİN Felcin tedavisi için bugüne kadar Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu yani FDA onaylı tek bir ilaç kullanılıyordu. Ancak Cleveland Üniversitesi tarafından yapılan son araştırma hastalığın tedavisi için büyük umut oldu. Araştırmanın sonuçlarına göre vampir yarasa olarak adlandırılan yarasaların salyasında bulunan bir tür protein felcin tedavisinde önemli bir fayda sağladı. Araştırmanın başında bulunan uzmanlar bu tür yarasaların salyasında bulunan proteinin kan pıhtılaşmasının tıkadığı damarların açılmasında kullanabileceğini keşfetti. Bilim adamları bu tedavi yönteminin günümüzde kullanılan ilaçlardan çok daha etkili olduğunu da öne sürüyor. Çünkü normal ilaçlarla üç saat içinde tedavi edilmesi gerekirken yarasa salyası felçten dokuz saat sonra bile etkili oluyor. Hatta daha başarılı sonuçlar elde ediliyor. HARİKA ALET TİRBUŞON Ve bilim adamlarının son buluşu MERCI isimli tirbuşona benzer bir alet. Henüz 114 hasta üzerinde denenen alet damarlara yerleştiriliyor. Yaptığı manevralarla tıkanıkları açarak temizliyor. Felçli hasta, damarların açılmasıyla tedavi ediliyor. Amerikalı uzmanlara göre felçten ve kalp krizinden nasıl korunacağız sorusunun cevabı ise üç hareketin altında gizli: Sigara içmemek, egzersiz yapmak ve kolestrolü kontrol etmek... Amerikalı Doktor Roger Simon tüm bunların yanı sıra geçici ve kısmi felç geçiren insanların sürekli kontrol altında tutulması gerektiğine de dikkat çekiyor. Felç geçiren hastada 3 saat içinde yapılması gerekenler 1- İLAÇ: Felcin meydana gelmesinin ardından en çok kullanılan ilaç "TPA"dır. Felç yüzünden dokularda meydana gelen hasarı tedavi eder. Felç sonrası beyin hücrelerinin bir kısmı ölür. Aynı şekilde felç olan bölgenin yakınında bulunan hücreler de... Fakat bölgenin uzağında bulunan hücrelerde bu ölüm daha yavaş olacağı için ilacın vakit kaybedilmeden alınması bu hücre ölümlerini engeller. 2-BEYİN TARAMASI: Görüntülü tarama teknolojisi sayesinde felcin tipi belirlendiği gibi, beyinde meydana gelen hasar da tespit edilebilir. Bu sayede kurtarılabilecek beyin hücreleri de anlaşılır. Erken Müdahale Kurtarıyor FELÇ semptomlarını bilmek ve buna göre davranmak, felç sonrası vücutta meydana gelen hasarları en aza indirmek için önemlidir. Eğer siz de aşağıdaki gibi semptomlar yaşıyorsanız en kısa süre içinde bir uzmana ulaşmanız gerekiyor... BELİRTİLERİ * Sebepsiz meydana gelen hissizlik. Yüz, kollarda ya da bacaklar da güçsüzlük. Bu belirtiler vücudun sadece bir tarafında oluyorsa daha tehlikeli. * Konuşma zorluğu. Ya da karşınızdakinin söylediklerini dinlerken meydana gelen nedensiz anlama zorluğu. * Görme zorluğu. Bir ya da her iki gözde de ani görüş kaybı. * Yürüme zorluğu. Denge kaybı. Kol ve bacak koordinasyonunda oluşan zorluk * Sebepsiz ani şiddetli baş ağrısı. * Daha az görülen semptomlar ise mide bulantısı. Ani ateş ve kusma, baygınlık, bilinç kaybı. GEÇİCİ FELÇ Bazen beynin bir bölümünde geçici bir süre için damarların tıkanmasıyla geçici felç de oluşabilir. Kendi kendine düzelir. Hasar vermez. Fakat gelecekte meydana gelebilecek bir felcin en büyük işareti oldukları için önem verilmesi, en kısa süre içinde tıbbi yardım alınması gereklidir. Zamanında yapılan tıbbi destek sayesinde ilerki yıllarda felçle karşılaşılması riski azalır. SABAH 01.03.2004