ABD’den mavi boncuk

Kanbar, yarın imzalanması beklenen geçici anayasa taslağının, İslâm’ı, yasamanın temeli olarak gördüğünü ve İslâm’a aykırı hiçbir kanunun kabul edilmeyeceğini belirtti. Anayasa taslağında, federalizm ilkesinin kabul edildiği, ancak ayrıntılarının seçimle gelecek milli meclise bırakılacağı kaydedildi. Geçici anayasanın görüşüldüğü toplantılara katılan Amerikalı sivil yönetici Paul Bremer’in, geçerlilik kazanması için anayasa taslağını onaylaması gerekiyor. Irak’taki koalisyon ile GYK arasında 15 Kasım 2003’te varılan anlaşmaya göre, GYK’nın geçici anayasayı Cumartesi günü kabul etmesi gerekiyordu. Ancak özellikle, ‘’İslâm’ın toplumsal hayattaki rolüne ilişkin yasal düzenlemeler’’ ile 1 Temmuz’da yönetimi devralacak Irak hükümetine ilişkin derin görüş ayrılıkları sebebiyle geçici anayasa kabul edilememişti. Irak’ın, 2004 sonunda ya da gelecek yıl başlarında düzenlenmesi beklenen genel seçimlere kadar geçici anayasayla yönetilmesi planlanıyor. KÜRTLERİN ÖZERKLİĞİ DEVAM EDECEK Iraklı yetkililerin sabaha karşı üzerinde anlaşmaya vardığı geçici anayasa taslağının ayrıntılarının yarın açıklanacağı bildirildi. Irak Geçici Yönetim Konseyi (GYK) sözcüsü Hamid El Kifayi, resmî adı ‘’Geçici Yönetim Yasası’’ olan anayasa taslağının ayrıntılarının, taslağın imzalanacağı yarın açıklanacağını söyledi. Kifayi, yasanın, gelecek yıl daimi anayasanın hazırlanıp onaylanmasına kadar geçerli olacağını belirtti. Bir koalisyon yönetimi yetkilisi, Irak’taki Amerikalı yönetici Paul Bremer tarafından yarın imzalanacak anayasa taslağında, İslâm’ın rolüyle birey hakları ve demokratik ilkeler arasında bir denge oluşturulduğunu söyledi. Taslakta, ifade, din ve toplantı özgürlüğü gibi hakların korunmasının yanı sıra yönetimin kimlerden oluşacağı da belirlendi. Buna göre, Irak yönetimi, devlet başkanı, 2 yardımcısı, başbakan ve kabineden oluşacak. Geçici yönetimde Ahmed Çelebi’nin Irak Ulusal Kongresi’ni temsilen bulunan İntifa Kanber de, yeni anayasa uyarınca Kuzey Irak’ın özerk olmaya devam edeceğini söyledi. Kanber, ‘’Kürdistan, yeni hükümet bu stratejik konuda karar verinceye kadar özerkliğini koruyacak’’ ifadesini kullandı. Kanber, diğer bölgelerin de yerel yönetim sistemlerini kurma özgürlükleri olacağını söyledi. Bölgede 1991’den beri özerk olan Kürtler, ayrıcalıklarının devamında ısrarlı olmuşlardı. Bir Iraklı yetkili ise yetkililerin, İslâm’ın rolü konusunda anlaştığını, ancak Kürtlerin özerkliği konusundaki bazı unsurların ayrıntılarının daha sonraya bırakıldığını söyledi. 2 RESMİ DİLDEN BİRİ KÜRTÇE Bu arada, Irak’ın geçici anayasasında, ülkenin kuzeyindeki 3 vilayette Kürt özerk yönetimi tanınıyor ve Kürtçe, Arapça’nın yanı sıra resmi dil olarak kabul ediliyor. Geçici anayasada, ülkedeki 18 vilayetin, federal bölgeler oluşturmak üzere kendi aralarında birleşmeye karar vermeleri öngörülüyor. Böylece, güneyde Şiilerin çoğunlukta oldukları vilayetlerin, kuzeyde Kürtlerin özerk bölgesi gibi, kendi bölgelerini oluşturmalarının yolu açılıyor. Anayasada, ulusal hükümetin onayı olmaksızın bağımsız milislere izin verilmeyeceği belirtiliyor. Koalisyon yetkilileri, bunun, peşmergelerin muhtemelen birkaç yıl içinde ortadan kalkması anlamına geleceğini söylüyorlar. TASLAĞA FARKLI TEPKİLER • Öte yandan; ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Irak’ta geçici bir anayasa üzerinde anlaşmaya varılmasından memnun olduğunu, Amerikalı sivil yönetici Paul Bremer tarafından da onaylanmasını beklediğini söyledi. • İngiltere; geçici Irak anayasasını, Irak’ın demokrasiye giden yolunda hayati bir adım olarak nitelendirdi. • Irak Türkmen Cephesi Başkan Yardımcısı Sadettin Muhammed, geçici yönetim konseyi üyelerinin üzerinde anlaştıkları bildirilen yeni anayasanın, Türkmenler açısından zafer değil, başarısızlık olduğunu söyledi. ITC yetkilisi Muhammed, ‘’Azınlık olarak değerlendirilmek istemiyoruz. Bizler Irak’ın başlıca etnik bileşenlerindeniz. Haklarımızı aramaya devam edeceğiz’’ dedi. • AFP muhabirine demeç veren Keldani Süryanilerinin geçici yönetim konseyindeki temsilcisi Yusuf Kanna ise ‘’Memnunuz. İsteklerimizi elde ettik’’ dedi. VAKİT 02.03.2004