Katliama dünya seyirci

Yıllardır Rus mezaliminin sürdüğü Çeçenistan’da, son dönemlerde tehlikeli gelişmelerin yaşandığı belirtiliyor. Çeçenlerin önde gelen liderlerinden Selimhan Yandarbiyev, Katar’da hain bir saldırı sonucu şehit edildi. Ruslar, Çeçen özgürlük hareketinin önderlerini yakın takibe aldılar. Rus Devlet Başkanı Vladimir Putin’in KGB’ye, bazı isimlerin yakalanması ve yok edilmesi talimatı verdiği kaydediliyor. Selimhan Yandarbiyev’in şehadetinin ardından eski Savunma Bakanı Magomed Hambiyev 16 yakınına işkence yapıldığı için teslim olmak zorunda kaldı. Çeçenistan’daki son gelişmeleri Kafkas Vakfı Genel Başkanı Nuzhet Mehdi Çetinbaş’la konuştuk. Bölgeyi çok iyi bilen Çetinbaş, 1993 yılında jenoside (soykırım) dünyanın seyirci kalmasına isyan ediyor. İşte, Çetinbaş’ın sorularımıza verdiği çarpıcı cevaplar.. GÜÇLER DENK DEĞİL - Sayın Çetinbaş, son zamanlarda Çeçenistan davasının önde gelen insanları şehit edildi, bazıları KGB’nin takibinde, kimisi de aileleri gözaltına alınıp işkenceye tabi tutuldukları için teslim olmak zorunda kaldı. Bölgeyi iyi biliyorsunuz. Çeçenistan’da ne oluyor? Çeçen direnişinde bir gerileme var mı? - Çeçenistan’daki savaş, denk kuvvetlerin mücadelesi değil. Bir tarafta 180 milyonluk Rusya Federasyonu, diğer tarafta savaştan önce nüfusu bir milyon 250 bin olan bir halk. 180 milyonluk ülkeler topluluğu ile bir milyon 250 bin nüfuslu bir ülkenin güçler dengesinden bahsetmek mümkün değil. Hatta buna rağmen Birinci Savaşı Çeçenler kazanmıştır. 1993’te başlayan ve 1996 yılında son bulan birinci savaş ile daha sonra Rusların provokasyonu ile başlayan ikinci savaşta onbinlerce Çeçen şehit edilmiştir. Şu anda Çeçenistan’da üretim yok; çalışma alanları, fabrikalar bulunmuyor. Böyle olunca ağır silahlara sahip büyük bir topluluğa karşı savaşı aynı hız ve tempo ile sürdürmek çok çok güç. Ancak bütün olumsuzluklara rağmen, ben halinden şikâyetçi olan bir Çeçen’e rastlamadım. Özellikle Aslan Mashadov hükümetine isyan eden kimseyle karşılaşmadım. 200 BİN İNSAN KATLEDİLDİ - Bir bıkkınlık söz konusu değil mi? - Rusya’nın sürdürdüğü soykırıma uzun süre dayanmak zor. Bir milyon 250 bin insandan 200 bin kişi şehit edilmiş, dünyanın kılı kıpırdamıyor. Bu durumda savunmasız halkın yapacağı bir şeyi kalmıyor. Bir çarpıcı örnek vermek istiyorum: Aynı tarihlerde mücadele eden Çeçenistan ve Filistin’i, geçenlerden sağlam kaynaklardan edindiğim rakamlarla kayıpları açısından karşılaştırdım. Filistin-İsrail savaşı sırasında ölen insan sayısı 3 bin 868... Bu iki tarafın da uğramış olduğu insan kaybı.. Diğer taraftan Çeçenistan’ın uğramış olduğu insan kaybı ise 200 binin üzerinde. Ruslar ise 90 bin kayıp vermişlerdir. - Her iki taraftan 300 bine yakın insan kaybı olduğu halde mesele dünya kamuoyunda gereği gibi niçin tartışılmıyor? Kafkasya’daki savaş, basında niye gerektiği gibi yer almıyor? - Konjonktürel yapı ve dünyadaki güçler dengesi nedeniyle Rus’un Çeçenlere karşı sürdürdüğü jenosid (soykırım) fazla tartışılmıyor. Çeçenistan’ın hakkını savunacak etkili güçler bulunmuyor. Evet!.. İsrail’in de Filistin’de soykırım yaptığı bir gerçek, ama Filistin’in arkasında kalabalık Arap nüfusu meseleyi gündemden düşürmüyor. İslâm Konferansı Örgütü başta olmak üzere, Müslüman ülkelerin çoğu meseleye karşı duyarlı davranıyor. Fakat ne hikmetse Çeçenistan bahis konusu oldu mu, İslâm Konferansı Örgütü ve birçok Müslüman ülke arka plana çekiliyor. DOĞU TİMOR’DA PETROL VAR DİYE ABD MÜDAHALE ETTİ - Çeçen meselesi gündeme getirildiğinde, Rusya hadiseyi tartışma konusu yapan ülkelerin içindeki ayrılıkçı hareketlere vurgu yapıyor. - Dünya kamuoyunun büyük bir çoğunluğu Çeçenlerin özgürlük mücadelesine kötü niyetle yaklaşıyor. Rusya, 22 devletten oluşmuş bir federasyondur. Burada federasyona üye olmak istemeyen bir ülkenin özgürlük iradesi tanınmıyor. Ama Endonezya’nın toprak parçası olan Doğu Timor’u sırf nüfusu Hıristiyan diye, bir adayı bağımsız devlet olarak kabul ettiler. Çünkü Doğu Timor’de petrol var. Eğer Çeçenistan, Avrupa’nın dibinde olsaydı veya Irak gibi zengin petrol yatakları olsaydı, dünyanın efendileri olup bitenlere seyirci kalmazlardı. Oluk oluk kan da akmazdı. Türkiye açısından ise meselenin başka bir trajik yönü var. Türkler Çeçenistan meselesine sahip çıkınca, Ruslar PKK’yı gündeme getirdi. Ama bu sapla samanın birbirine karıştırılmasıdır. Türkiye üniter bir devlet, Rusya ise bir federasyondur. O yapı içinde birçok cumhuriyet var. YEMYEŞİL TOPRAKLAR ÇORAKLAŞTIRILDI - ABD, Gürcistan’da darbe yaparak bölgeye yerleşti. Bundan sonra Çeçen Meselesi’nde ABD’nin bölgedeki etkisiyle farklı bir gelişme yaşanır mı? - Amerika’nın dünyanın tek hegemon devlet olabilmesi için, bana göre öncelikle Rusya Federasyonu’nun dağılması gerekiyor. Bunun için de Federasyon üyesi 22 ülkenin bazılarının bağımsızlıklarını ilan ederek Rusya’nın daha kuzeye sıkışması şart. ABD’nin dünya hâkimiyeti için Güney Kafkasya önemli. Gürcistan’dan sonra Ermenistan ve Azerbeycan’a yerleşmesiyle ikinci hamle yapılacak. ABD’nin birinci hamlesi, Sovyetler Birliği’nin parçalanarak komünizmin yıkılmasıydı. Bu gerçekleşti. İkincisi ise, Rusya Federasyonu yıkılacak. Rusya Federasyonu, coğrafi olarak çok çok büyük bir devlet. Rusya’nın bir ucundan bir ucuna uçakla 9 saat yolculuk yapılıyor. Böyle büyük bir coğrafyayı dünyanın efendileri kimsenin elinde bırakmazlar. Ayrıca, Moskova’dan merkezî yönetimle idare edilmesinin güçlüğü de ortadadır. Çeçenistan’da sadece insanlar katledilmiyor. 16 bin metrekarelik ülkenin, gölleri, nehirleri, bozkırları, ormanları da yok edildi. Bugün Çeçenlerin topraklarında hiçbir şey yetişmiyor. Bombalarla sürekli olarak dövülen, yakılan arazilerde artık ekin bile bitmiyor. Savaştan önce yemyeşil güzel bir ülke, çoraklaştırıldı. ÇEÇENLERİN ÖZGÜRLÜĞÜ ÇOK ÖNEMLİ - 400 yıldır devam eden bir Rus-Çeçen savaşı. En uzun soluklu mücadele Çeçenlerinki.. Çeçenlerden çok daha sonra özgürlük taleplerinde bulunan 15 devlet bağımsızlıklarını ilan ederken, Çeçenler hâlâ özgürlük için direniyorlar. Bu savaş her iki taraf için ne ifade ediyor? - Rus-Çeçen savaşı psikolojik bir önem arzediyor. ‘Çeçenistan bağımsızlığını kazansa, Rusya Federasyonu’nda başka bir sorun çıkmaz’ gibi bir garanti olsa, Ruslar yarından itibaren Çeçenistan’ı tanıdıklarını açıklarlar. Ancak durum öyle değil. Çok iyi biliniyor ki; Çeçenistan özgür kaldığı gün, federasyon içindeki 21 ülke bağımsızlık için bayrak açacak. Rusya Federasyonu’ndaki diğer cumhuriyetlerin bağımsızlık yolu, Çeçenistan’ın özgürleşmesinden geçiyor. Üstelik bu 21 cumhuriyetten 9 tanesi: Adıgey, Karaçay-Çerkez, Kabardinav-Balkan, Osetya, Çeçenistan, İngüşetya, Dağıstan, Başkırdistan ve Tataristan olmak üzere, Müslüman ülkelerdir. Bu ülkelerin bağımsızlıklarını elde etmeleri, Çeçenistan’ın özgürleşmesine bağlı. İşte bunun için Ruslar, son derece vahşi katliamlar yaparak bağımsızlık yolunu tıkıyorlar. TÜRKİYE’NİN POLİTİKASI - Türkiye’nin Çeçenler konusundaki dış politikasında bir değişiklik mi oldu da, AK Parti iktidarına yönelik biraz sitem ediyorsunuz? - Çok fazla haksızlık etmek istemem. Ama, şimdi sürdürülen dış politika, 1994 ve daha sonra Refahyol hükümeti dönemindeki gibi değil. Türk dış politikası hükümetlere göre değişiyor. Ecevit hükümeti döneminde ise, Çeçenler terörist olarak gösterildi. Çeçen komitelerine çok baskılar yapıldı. AK Parti hükümetinin ise Çeçen meselesini dondurduğu görülüyor. Özetle; Erbakan ve Çiller, Çeçenlere çok büyük destek oldular. Ecevit köstek oldu. AK Parti, Çeçenlere destek olmadı, ama köstek oldukları da söylenemez. Halk barış istiyor - Aslan Mashadov’un barış planı konuşuluyor. Meselenin sulhla neticelendirilmesine yönelik umutlar var mı? - Aslan Mashadov’un sunduğu barış planıyla birlikte, özellikle Avrupa’da Çeçen meselesine ilişkin bir duyarlılık başgösterdi. Çeçen halkı umutlarını koruyor. Barış planında Birleşmiş Milletler’in kontrolünün sağlanması halinde, Çeçenler silah bırakmayı istiyorlar. Bu yönde irade beyanında bulunulmuştur. Kanın durdurulması için çaba da gösteriliyor. Fakat inatla ve ısrarla Ruslar, Çeçenistan’da çok kalleşçe bir savaş yürütüyorlar. Normal nizami askeri birliklerin dışında, çapulcu, yağmacı, kaçkın, paralı kişileri Çeçenistan’a gönderiyor. Onlara ‘Gidin, Çeçenleri öldürün, malları sizin’ denildiği için, vahşi bir savaş sürdürülüyor. VAKİT 15.03.2004