Devletler hem suçlu hem güçlü

Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) Kanada'nın Montreal şehrinde başlayan üç günlük toplantısı öncesinde, gelişmiş 12 ülke, ozon tabakasına zararlı olduğu bilinen çok zehirli bir tarım ilacı olan ''metil bromid'' yasağından kendilerinin geçici bir süre için muaf tutulmasını istedi. Ozon tabakasını zayıflatan maddelere dair 1987 tarihli Montreal Protokolü'nde, metil bromidin, belirli kritik kullanım alanları dışında, 1 Ocak 2005'ten itibaren kullanılmaması kararlaştırılmıştı. Kendilerinin bu kararın geçici bir süreliğine dışında tutulmasını talep eden ülkelerin Avustralya, Belçika, Kanada, Fransa, Yunanistan, İtalya, İsrail, Japonya, Hollanda, Portekiz, İngiltere ve ABD olduğu açıklandı. Metil bromid, yüksek değerli ürünlerin tütsülenmesinde ve tarımsal ürünlerin ihracatı sırasında koruma amaçlı kullanılıyor. RADYASYON DÜZEYİ ARTIYOR Ancak ozon tabakasının delinmesine yol açan metil bromid, mor ötesi ışınların atmosferi geçmesine ve yeryüzünde ultra-viyole radyasyon seviyesinin artmasına sebep oluyor. Bu durumun da insanlarda cilt kanseri, katarakt, bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi hastalıklara yol açtığı, hayvan ve bitki yaşamı için tehlike oluşturduğu, okyanuslardaki eko-sistemlere zarar verdiği belirtiliyor. Yasaktan muaf tutulmayı talep eden 13 ülkenin bu talebinin 17 bin ton metil bromid için olduğu, ancak UNEP Teknoloji ve Ekonomik Değerlendirme Paneli'nin bu miktarın sadece 12 bin 900 tonu için onay vermeyi tavsiye ettiği de verilen bilgiler arasında. 1997'de toplam 37 bin 400 ton kullanılan metil bromidin yüzde 75'inin gelişmiş ülkeler tarafından tüketildiği belirtiliyor. Bu miktar 2002 yılında 15 bin 73 tona düşerken bunun da yarısının gelişmiş ülkeler tarafından kullanıldığı ifade ediliyor. Montreal Protokolü'ne tam anlamıyla riayet edilmesi durumunda ozon tabakası ancak 50 yılda normal niteliğine kavuşabilecek. CUMHURİYET 25.03.2004