BM 'İsrail kınansın' dedi, Amerika yine veto etti

Bu tasarı, 1972 yılından beri İsrail aleyhine hiçbir tasarıya 'evet' oyu vermeyen Amerika'nın bu ülkeyle ilgili veto ettiği 47'nci tasarı oldu. İsrail'in Filistinliler'in ruhani lideri Şeyh Yasin'i öldürmesinin yankıları dünya gündemindeki yerini koruyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin tek Müslüman üyesi olan Cezayir, temsilcisi aracılığıyla konseye, "İsrail tarafından işlenen bu son yasadışı suçun kınanmasını" isteyen bir tasarı sundu. Tasarıda, "sivillere yönelik bütün saldırılar, yıkım ve şiddet"in de kınanması istendi. 3 gün süren yoğun görüşmelerden sonra dün yapılan oylamadan önce, İsrail'in BM Büyükelçisi Dan Gillerman'ın bütün ülkelerin temsilcileriyle birer birer görüşmesi dikkat çekti. Ardından aralarında ABD'nin BM Büyükelçisi John Negroponte'nin de olduğu bazı temsilciler, tasarıyla ilgili görüşlerini aktardıkları kısa birer konuşma yaptı. 3 ÜLKE KATILMADI Büyükelçi Negroponte, konuşmasında İsrail'in sözkonusu eyleminin bölgede ve Gazze'de tansiyonu artırdığını ve barış süreci yolunda gerilemeye yol açabileceğini söyledi. Ancak Negroponte, "Bu Güvenlik Konseyi, barışçı bir anlaşma için hiçbir şey yapmıyor. Bir tarafın yaptıklarını görmezden gelip, bölgede olan diğer herşeye arkasını dönerken bir diğer tarafın yaptıklarını kınamak istiyor" sözleriyle tasarıya olumsuz baktıklarını ortaya koydu. Oylama sonrasında İsrail'in Yasin suikastinden dolayı kınanmasını isteyen tasarı, 11 "evet" oyuna karşılık 1 "veto" oyuyla reddedildi. İngiltere, Almanya ve Romanya ise oylamaya katılmadı. GENEL KURUL'A GİDECEK Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesinden biri olan Amerika, (diğerleri Çin, Rusya, Fransa ve İngiltere) bu 5 üyeye tanınan veto hakkını kullanarak tasarının geri çevrilmesini sağladı. Tasarıya destek veren ülkeler, Çin, Rusya, Fransa, Angola, Şili, Pakistan, İspanya, Cezayir, Benin, Brezilya ve Filipinler oldu. BM Genel Kurulu'nda ülkelerin veto hakkı bulunmuyor. Ancak İsrail'in en yakın müttefiki olarak ABD'nin veto ettiği tasarılar, Güvenlik Konseyi'nden çıkması halinde uluslararası yasalarla yaptırım gücüne sahip. Genel Kurul kararları ise sadece uluslararası toplumun görüş ve isteklerini yansıtıyor. Veto edilen tasarının şimdi BM Genel Kurulu'na sunulması ve burada kabul edilmesi bekleniyor. Herhangi bir yaptırım gücü olmasa da Genel Kurul onayının önemli bir etki yaratacağı belirtiliyor. ABD'NİN 79'UNCU VETOSU Şeyh Yasin suikasti sonrası İsrail'i başta AB ülkeleri olmak üzere birçok ülkenin lideri kınamıştı. Çocukluğunda geçirdiği trafik kazası sonrası sakat kalan Yasin, sabah namazı sonrası camiden çıktığı sırada İsrail roketlerinin hedefi olmuştu. Hamas intikam yeminleri ederken İsrail Başbakanı Ariel Şaron'u "öldürme hakları" olduğu açıklamaları yapmaya başlamıştı. Buna karşılık İsrail yönetimi, intihar eylemleri düzenleyen Hamas'ın üst düzey bütün yetkililerinin hedeflerinde olduğunu ve suikastlerin süreceğini açıklamıştı. ABD'nin dünkü vetosu, Güvenlik Konseyi 1946'da oluşturulduğundan bu yana kullandığı 79'uncu vetoydu. Bunların 45'ini, İsrail'in kınanması talebiyle sunulan tasarılar için kullanılan vetolar oluşturuyor. ABD: TASARI TEK TARAFLI Filistin'in BM temsilcisi Nasser el Kidwa, veto kararı sonrasında yaptığı açıklamada "Saldırıyı kınayan uluslararası toplum şok geçirecek" demekle yetindi. İsrail'in BM Büyükelçisi Dan Gillerman ise Madrid'de trenlere yapılan bombalı saldırıları anımsatarak "İspanya hükümeti 200 kişiyi öldüren bu saldırıları yapanları öldürmeyi denemez miydi? Vatandaşlarınızı öldürecek bir kanlı kıyım olacağını önceden bilseydiniz öylece oturup gerçekleşmesini mi beklerdiniz?" dedi. ABD Büyükelçisi Negroponte de, Yasin'in öldürülmesinden dolayı ülkesinin "derinden sarsıldığını" söyleyerek, tasarıda Hamas'ın intihar saldırılarına da yer verilmesi gerektiğini belirtti. Negroponte, Cezayir'in tasarısının "tek taraflı ve İsrail karşıtı" olduğunu iddia etti. İsrail BM'de yalnız değil Amerika, 2002 yılı sonunda BM'ye sunulan bir İsrail tasarısını daha veto etmişti. Tasarı, Filistin bölgesinde 3 BM görevlisinin İsrail tarafından öldürülmesinin kınanmasını talep ediyordu. * Amerika 1972 yılında "İsrail'in, Suriye ve Lübnan'a yaptığı hava saldırılarında yüzlerce sivili öldürmesini kınama" tasarısını veto etti. * Ertesi yıl veto kararına takılan bu kez "Filistinliler'e haklarının verilmesi ve İsrail'in işgal ettiği topraklardan çekilmesi" tasarısı oldu. * 1978'de Güvenlik Konseyi'ne sunulan "Filistin halkının yaşam koşullarının iyileştirilmesi" tasarısının da akıbeti aynı oldu. * 1981'de "İsrail'in Filistinliler'e yaptığı muamele, insan hakları politikası ve Irak'ı bombalaması" tasarısı da aynı nedenden geri döndü. * İsrail'in Lübnan'ı işgalinin kınaması isteğiyle sunulan 6 ayrı tasarıyı da yine ABD veto etti. * İsrail'den ayrılmak zorunda kalan Filistinliler'in geri dönmesini (1980), işgal ettiği topraklarda aşırı güç ve şiddet kullanmasının kınanmasını (1985), Lübnan'daki askerlerini çekmesini (1987), Doğu Kudüs'te işgal topraklarına Musevi yerleşim birimi inşasına son vermesini (1997) isteyen tasarılar da Amerika'nın vetosuyla karşılaşan tasarıların diğerleri oldu. ...Mini bilgi... BM Güvenlik Konseyi'nin en çok veto kullanan ülkesi 121 kez ile Rusya. 79 vetoyla ikinci sıradayer alan ABD'yi 32vetoyla İngiltere, 18vetoyla Fransa ve 5vetoyla Çin izliyor. Sabah 27.3.2004