Plan gösterildiği gibi değil

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Kofi Annan 'ın taraflara sunduğu 4. planda Türk tarafının bazı kazanımları olduğu gibi, Türk basınına yansımayan önemli bazı kayıplarının da olduğu dikkat çekiyor. Türk tarafının kazanımları arasında gösterilen Türk askerinin adada kalması, Türkiye'nin tek yanlı müdahale hakkı ve Türk göçmenlerin vatandaşlığı gibi konuların tümü 3. Annan Planı'nda da yer aldığı halde, Türk basınında yeni kazanımlardan söz edilmesi ''kamuoyunu aldatmaya yönelik'' propaganda taktiği olarak değerlendiriliyor. Annan'ın daha önce sunduğu planda, kuzeye dönecek Rum göçmen sayısı yüzde 21 olarak belirtilirken, yeni planda ''iki bölgeliliği güçlendirme'' adı altında bu oran yüzde 18'e çekiliyor. Ancak Türk tarafından talep edilen toprak tavizi buna paralel olarak yüzde 5 daha artıyor. Kuzeye dönecek Rum sayısının, Türk nüfusun yüzde 18'ine çekilmesi halinde, Türk toprağının yüzde 24'e gerilemesi öngörülüyor. Cumhuriyet' in 29 Mart'ta yayımladığı ''Annan'dan ağır koşullar'' başlıklı haberde yer aldığı gibi, Türk tarafı açısından en ağır koşulun, toprak tavizinden yararlanmayacak yani Türk devletinin sınırları içerisinde kalacak tüm mülklerin üçte birinin 4. Plan çerçevesinde Rumlara iade edilmesi olduğu görülüyor. Rumlara 300 bin dönüm daha Son planın Türk tarafı açısından olumlu olduğunu ve Rumları kızdırdığını haber veren İsviçre'deki Türk haber ajanslarının hiç değinmediği bu yeni gelişme, kuzeyde kalacak toplam 1 milyon 50 bin dönümlük arazinin 300 bin dönümünün daha Rumlara iade edilmesi anlamını taşıyor. Ayrıca, mülkü olan Rumlara, kuzeyde yaşama hakkı da veriliyor. Böylesi bir durum karşısında, kuzey topraklarında yaşayan nüfusun en az üçte birinin zamanla Rumlardan oluşacağı ve iki bölgeliliğin büyük ölçüde ortadan kalkacağı görülüyor. Annan'ın daha önce sunduğu planın garantiler kısmında, 6'şar bin Türk ve Yunan askerinin adada kalması öngörülüyordu. Bu rakamın çok yüksek olduğunu belirten Rum tarafı ise, asker sayısının 3'er binle sınırlandırılmasını talep etti. Son plana göreyse, iki yıldan sonra 2011 yılına kadar adada 6'şar bin Türk ve Yunan askeri bulundurulmasını, 2011-2018 arasında bu rakamın 3'er bine düşürülmesini 2018 yılından sonra ise 1960 anlaşmasının öngördüğü şekilde adada sadece 950 Yunan ve 650 Türk askerinin kalmasını öngörüyor. Plan ayrıca her 5 yılda bir adanın tamamen askersizleştirilmesi konusunun taraflarca ele alınmasını hükme bağlıyor. Belirlenen sayı (6 bin) dışındaki Türk askerinin adadan ayrılması ise şu şekilde takvime bağlanıyor: İlk 4 ayda, yani ağustosa kadar yüzde 20, ilk 6 ayın sonunda yüzde 25, takip eden 6 ayda yüzde 25 ve son 8 ayda yüze 30 çekilme ile 6 binlik kontenjanın dışında kalan tüm askerler 2 yıl içinde adadan çekilmiş olacak. Denktaş devre dışı Yeni plan, geçiş dönemini ortadan kaldırıyor ve federal devletin haziranda çalışmaya başlamasını öngörüyor. Böylelikle, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş' ın ''geçici başkanlığına'' itiraz eden Rum tarafının bir başka koşulu kabul edilmiş oluyor. Yine Rum tarafının talepleri doğrultusunda Başkanlık Konseyi'nin sayısı 6 Rum, 3 Türk üye olmak üzere 6'dan 9'a çıkarılıyor. Daha önceki planlarda Başkanlık Konseyi'nin 4 Rum, 2 Türk olmak üzere toplam 6 kişiden oluşması öngörülüyordu. TÜRK TARAFININ KAZANIMLARI 1- Tartışmalara neden olan derogasyonlar daha uzun süreli oluyor. 2- Kıbrıs Türk vatandaşlarının önemli bir kısmı, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan 'ın daha önce sunduğu planda öngörüldüğü şekilde adada kalıyor. (Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin bu konudaki itirazlarının dikkate alınmaması Türk tarafı açısından kazanım olarak kabul ediliyor.) 3- Senato'nun 24 Rum ve 24 Türk üyeden oluşması. RUM TARAFININ KAZANIMLARI 1. Geçiş döneminin kaldırılarak yeni devletin kurulması. 2. Eşbaşkanlığın iptali, Rauf Denktaş' ın devre dışı bırakılması 3. Başkanlık Konseyi'nde Rumların 40 ay, Türklerin 20 ay başkanlık yapması. 4. Göçmenlerin mülklerinin 1/3'ünü elde etme hakkı. 5. İade edilecek toprakların BM tarafından kısmi denetimi. 6. Türk askerinin 14 yıl içinde adayı terk etmesi (650 kişilik konenjan hariç). 7. Tek Merkez Bankası ve Mülkiyet Kurulu'nu yaşayabilir kılan düzenleme. CUMHURİYET 31.03.2004